Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego – jak obliczyć podstawę?

Osobie, która uległa wypadkowi przy pracy lub zachorowała na chorobę zawodową, przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego. Jego wysokość i zasady przyznawania różnią się od standardowych świadczeń. Kluczowe jest tu pojęcie gwarantowanej podstawy wymiaru, która zapewnia minimalną kwotę świadczenia. Jakie regulacje mają w tym przypadku zastosowanie?

Ubezpieczenie wypadkowe w systemie ubezpieczeń społecznych

Zgodnie z art. 1 pkt 4 Ustawy z 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa o SUS) ubezpieczenia społeczne obejmują ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, zwane dalej „ubezpieczeniem wypadkowym”.

Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają m.in. osoby fizyczne w następujących okresach: 

• pracownicy – od nawiązania stosunku pracy do jego ustania,
• osoby wykonujące pracę nakładczą oraz zleceniobiorcy – od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Jak wynika z art. 22 ust. 1 pkt 4 ustawy o SUS, stopa procentowa składki wypadkowej wynosi 0,40–8,12% podstawy wymiaru. 

Szczegółowe zasady różnicowania stopy procentowej składek na ubezpieczenie wypadkowe określają przepisy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Kiedy przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego?

Uprawnienia osoby ubezpieczonej w zakresie prawa do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego zostały określone w przepisach Ustawy z 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (dalej: ustawa wypadkowa).

W porównaniu do standardowych uprawnień ubezpieczonego w zakresie zasiłku chorobowego przysługującego w razie zaistnienia „zwykłej” niezdolności do pracy spowodowanej chorobą ustawa wypadkowa przewiduje szczególne regulacje, dotyczące m.in. wymaganego okresu podlegania ubezpieczeniu i terminu wypłaty zasiłku. 

Oznacza to zatem, że zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego:

• przysługuje niezależnie od okresu podlegania ubezpieczeniu,
• przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową,
• nie przysługuje za okresy niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową – za które ubezpieczony na podstawie odrębnych przepisów zachowuje prawo do wynagrodzenia, uposażenia, stypendium lub innego świadczenia należnego za czas niezdolności do pracy.

Szczególne rozwiązania ustawy wypadkowej odnoszą się także do kwestii wysokości zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego.

Przykład 1.

Pracownik uległ wypadkowi przy pracy, w związku z czym jest uprawniony do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego. Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy wypadkowej zasiłek ten przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy. Poszkodowany może liczyć na zasiłek w wysokości 100% podstawy wymiaru, którą stanowi kwota będąca podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie.

Jaka jest gwarantowana podstawa wymiaru, gdy przysługuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego?

Przy ustalaniu prawa do zasiłku chorobowego oraz przy określaniu podstawy wymiaru, wysokości oraz wypłacie tego zasiłku – stosuje się odpowiednio przepisy Ustawy z 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa) z uwzględnieniem unormowań ustawy wypadkowej.

Jak wynika z art. 9 ust. 3 ustawy wypadkowej, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego: 

1. pracownikom – stosuje się zasady określone w rozdziale 8 ustawy zasiłkowej, czyli zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków przysługujących ubezpieczonym będącym pracownikami; 
2. członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych, osobom odbywającym służbę zastępczą oraz osobom, o których mowa w art. 11 ust. 2 ustawy o SUS – stosuje się zasady określone w rozdziale 9 ustawy zasiłkowej, a więc zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków przysługujących ubezpieczonym niebędącym pracownikami;  
3. pozostałym osobom – stosuje się zasady określone w następujących przepisach ustawy zasiłkowej: art. 46 (maksymalna wysokość podstawy wymiaru zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego), art. 48 (podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu niebędącemu pracownikiem) i art. 52 (odpowiednie zastosowanie innych przepisów ustawy zasiłkowej przy ustalaniu podstawy świadczeń), z tym że przy ustalaniu podstawy wymiaru uwzględnia się przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie wypadkowe po odliczeniu kwoty odpowiadającej 11,26% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie wypadkowe.  

Gwarantowana podstawa wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego z ubezpieczenia wypadkowego

Jak już wspomnieliśmy, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego z ubezpieczenia wypadkowego stosuje się zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków przysługujących ubezpieczonym będącym pracownikami.

Do końca 2025 roku podstawa wymiaru zasiłku chorobowego z tytułu pracy w pełnym wymiarze czasu pracy nie może być zatem niższa niż 4026,29 zł. Gwarantowana wysokość podstawy zasiłku chorobowego ma odpowiednie zastosowania także w odniesieniu do pracowników zatrudnionych na część etatu.

Przykład 2.

Pracownik był niezdolny do pracy (w związku z wypadkiem przy pracy) od grudnia 2025 roku do końca stycznia 2026 roku. Jest on zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy i otrzymuje pensję odpowiadającą ustawowej kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że minimalna podfstawa zasiłku chorobowego w przypadku tego pracownika wynosi odpowiednio:

• 4026,29 zł – za okres choroby przypadającej grudniu 2025 roku,
• 4147,10 zł – za okres niezdolności chorobowej w styczniu 2026 roku.

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego za jeden dzień niezdolności do pracy stanowi 1/30 część wynagrodzenia będącego podstawą wymiaru zasiłku chorobowego (art. 36 ust. 3 ustawy zasiłkowej). 

Powyższych zasad ustalania minimalnej podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie stosuje się do ubezpieczonych będących pracownikami, do których wynagrodzenia nie mają zastosowania przepisy Ustawy z 10 października 2002 roku o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

W odniesieniu natomiast do ubezpieczonych niebędących pracownikami przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku stosuje się art. 48 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Zgodnie z tym przepisem podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu niebędącemu pracownikiem stanowi przeciętny miesięczny przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. 

W kolejnych unormowaniach rozdziału 9 ustawy zasiłkowej opisano sposób ustalania podstawy dla wymienionej grupy ubezpieczonych w różnych wariantach, zależnie od okoliczności.

Podsumowanie

Ubezpieczonemu przysługuje zasiłek chorobowy, jeżeli jego niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego z ubezpieczenia wypadkowego stosuje się zasady dotyczące podstawy wymiaru zasiłków przysługujących ubezpieczonym będącym pracownikami. Gwarantowana podstawa wymiaru zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego określana jest na podstawie aktualnie obowiązującej kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.