Poradnik Przedsiębiorcy

Nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

Uchwalona 30 marca 2021 roku ustawa o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu oraz niektórych innych ustaw wprowadza istotne zmiany. Ważne dla wielu przedsiębiorców modyfikacje obowiązują już od 1 września 2021 r.

Nowelizacja ma istotne znacznie w aspekcie bezpieczeństwa i służą bezpośrednio przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w celu ochrony interesu publicznego. 

Podmiot zobowiązany w myśl ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu to zamknięty krąg podmiotów przewidzianych do wypełniania obowiązków przewidzianych ustawą. Zmiany jakie obowiązują od 1 września 2021 r. rozszerzają krąg podmiotów zobowiązanych o:

  1. Przedsiębiorców w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162), których podstawową działalnością gospodarczą jest świadczenie usług polegających na sporządzaniu deklaracji, prowadzeniu ksiąg podatkowych, udzielaniu porad, opinii lub wyjaśnień z zakresu przepisów prawa podatkowego lub celnego, niebędący innymi instytucjami obowiązanymi;
  2. Pośredników w obrocie nieruchomościami w rozumieniu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 oraz z 2021 r. poz. 11, 234 i 815), z wyłączeniem czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami zmierzających do zawarcia umowy najmu lub dzierżawy nieruchomości lub ich części, w której miesięczny czynsz został określony w wysokości mniejszej niż równowartość 10 000 euro;
  3. Przedsiębiorców w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców prowadzący działalność polegającą na:

  1. obrocie lub pośrednictwie w obrocie dziełami sztuki, przedmiotami kolekcjonerskimi oraz antykami w rozumieniu art. 120 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685, 694 i 802), w tym gdy działalność taka jest prowadzona:
    • w galeriach sztuki lub domach aukcyjnych lub
    • z wykorzystaniem wolnego portu rozumianego jako strefa lub pomieszczenie, w których towary są traktowane jako nieznajdujące się na obszarze celnym państw członkowskich lub państw trzecich, w tym z wykorzystaniem wolnego obszaru celnego,
  2. przechowywaniu dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich oraz antyków w rozumieniu art. 120 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, gdy działalność taka jest prowadzona z wykorzystaniem wolnego portu, o którym mowa w lit. a tiret drugie
    • w zakresie transakcji o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, bez względu na to, czy transakcja jest przeprowadzana jako pojedyncza operacja, czy kilka operacji, które wydają się ze sobą powiązane.

Wśród wymienionych podmiotów, dla których nowością będzie rola jako podmiotu zobowiązanego i konieczność sprostania nowym obowiązkom największe poruszenie wywołują biura rachunkowe i inni przedsiębiorcy, którzy trudnią się świadczeniem usług polegających na sporządzaniu deklaracji, prowadzeniu ksiąg podatkowych, udzielaniu porad, opinii lub wyjaśnień z zakresu przepisów prawa podatkowego lub celnego, niebędący innymi instytucjami obowiązanymi. Według statystyk jest to naprawdę liczna grupa przedsiębiorców, na której już wcześniej ciążyło sporo obowiązków z racji świadczonych usług, a narzucenie na nich nowych zobowiązań wymagających konkretnych przygotowań i swego rodzaju wkładu, także finansowego.

Najważniejsze obowiązki spoczywające na przedsiębiorcach w związku z nowelizacją ustawy

Jednym z obowiązków ciążących na podmiotach zobowiązanych, także tych które wejdą do tego kręgu od 1 września 2021 roku jest konieczność wyznaczenia pracownika zajmującego kierownicze stanowisko odpowiedzialnego za wykonanie obowiązków ustawowych. Zgodnie z ustawą, instytucje obowiązane wyznaczają pracownika zajmującego kierownicze stanowisko odpowiedzialnego za zapewnienie zgodności działalności instytucji obowiązanej oraz jej pracowników i innych osób wykonujących czynności na rzecz tej instytucji obowiązanej z przepisami o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Wyznaczony pracownik jest również odpowiedzialny za przekazywanie w imieniu instytucji obowiązanej stosownych zawiadomień. W przypadku instytucji obowiązanych prowadzących działalność jednoosobowo zadania kadry kierowniczej wyższego szczebla oraz pracownika wyznaczonego, wykonuje osoba prowadząca tę działalność.

Ponadto podmioty zobowiązane są do stworzenia i przyjęcia wewnętrznej procedury, w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, która musi zostać przed jej wyporządnieniem podlegać akceptacji przez kadrę kierowniczą wyższego szczebla. Przepisy określają szereg wymogów dla dokumentów związanych z utworzeniem w/w procedury. Sygnalizacyjnie należy wskazać, że wewnętrzna procedura instytucji obowiązanej określa, z uwzględnieniem charakteru, rodzaju i rozmiaru prowadzonej działalności, zasady postępowania stosowane w instytucji obowiązanej i obejmuje między innymi opis czynności lub działań podejmowanych w celu ograniczenia ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu i właściwego zarządzania zidentyfikowanym ryzykiem prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, a także zasad rozpoznawania i oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego z danymi stosunkami gospodarczymi lub transakcją okazjonalną, w tym zasad weryfikacji i aktualizacji uprzednio dokonanej oceny ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu. Wytyczne do stworzenia wewnętrznej procedery zostały określone w art. 50 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Podmiot zobowiązany musi pamiętać, że podmiot zobowiązany musi dokonać identyfikacji i oceny ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu odnoszące się do ich działalności. Ocena ryzyka powinna być sporządzona w postaci papierowej lub elektronicznej i aktualizowana nie rzadziej niż co dwa lata.

Ponadto obowiązkiem każdej instytucji obowiązanej jest posiadanie i wdrożenie procedury identyfikacji i weryfikacji klientów oraz beneficjenta rzeczywistego, a także procedury anonimowego zgłaszania naruszeń przepisów z zakresu przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

Z całą pewnością, sporej pracy podmiotowi zobowiązanemu dołoży obowiązek polegający na prowadzeniu dokumentacji dotyczącej rozpoznanego ryzyko prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związane ze stosunkami gospodarczymi lub z transakcją okazjonalną oraz jego ocenę.

Na koniec należy wskazać, na obligatoryjność podnoszenia kwalifikacji podmiotu w związku z wiedzą konieczną do prawidłowego realizowania nałożonych na podmiot ustawą obowiązków. Instytucje obowiązane zapewniają udział osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących realizacji tych obowiązków. Obowiązek szkoleniowy dotyczy także jednoosobowych działalności gospodarczych.

Konsekwencje zaniechania realizacji obowiązków przez podmioty zobowiązane

Podmiotom określonym jako zobowiązane, za brak realizacji ustawowych obowiązków grozi kara administracyjna. Ustawodawca, w zależności od rodzaju wagi przewinienia przewidział kilka kar. Do katalogu kar administracyjnych należy:

  1. publikacja informacji o instytucji obowiązanej oraz zakresie naruszenia przepisów ustawy przez tę instytucję w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych;
  2. nakaz zaprzestania podejmowania przez instytucję obowiązaną określonych czynności;
  3. cofnięcie koncesji lub zezwolenia albo wykreślenie z rejestru działalności regulowanej;
  4. zakaz pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym przez osobę odpowiedzialną za naruszenie przez instytucję obowiązaną przepisów ustawy, przez okres nie dłuższy niż rok;
  5. karę pieniężną.

Podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, Dz.U.2021.1132 t.j.

Materiał opracowany przez zespół „Tak Prawnik”.

Właścicielem marki „Tak Prawnik” jest BZ Group Sp. z o.o.