Od 2020 roku zmieniła się metoda obliczania zaliczki na podatek dochodowy w miesiącu, gdy ma miejsce przekroczenie progu podatkowego. W praktyce oznacza to, że w miesiącu przekroczenia podatnicy płacą zaliczkę w sposób proporcjonalny: dochody do kwoty 120 000 zł należy objąć podatkiem w wysokości 12%, natomiast ponad tę kwotę – 32%. W tym zakresie przepisy nie budzą żadnych wątpliwości. Pytania natomiast nasuwają się w kontekście osób objętych ulgą PIT dla młodych. Kiedy osoba do 26. roku życia musi zacząć płacić podatek dochodowy? W jakiej wysokości? Odpowiedzi na te pytania nie są takie oczywiste.
Kogo dotyczy ulga dla młodych?
Ulga dla młodych to specjalne zwolnienie od podatku PIT dedykowane osobom przed 26. rokiem życia. Obejmuje ono określone rodzaje przychodów do łącznej kwoty 85 528 zł rocznie. Celem ulgi jest ułatwienie młodym osobom startu na rynku pracy oraz zapewnienie im okresu ochronnego w pierwszych latach kariery zawodowej.
Do zwolnionych przychodów należą m.in.:
- wynagrodzenia z umów o pracę,
- dochody z umów zlecenia (z wyjątkiem przychodów z praw majątkowych oraz zleceń do 200 zł),
- wynagrodzenia za odbywanie praktyk absolwenckich i staży studenckich,
- zasiłki macierzyńskie.
Kto nie skorzysta z ulgi dla młodych?
Ulga dla młodych, choć korzystna dla wielu osób przed 26. rokiem życia, nie obejmuje wszystkich rodzajów przychodów. Z ulgi nie skorzystają osoby, które uzyskują dochody z:
- działalności gospodarczej,
- umów o dzieło (bez względu na kwotę),
- umów zlecenia do kwoty 200 zł,
- umów zlecenia kwalifikowanych jako przychody z praw autorskich (majątkowych),
- umów zlecenia z nierezydentami Polski.
Ulga dla młodych to cenne wsparcie dla osób rozpoczynających karierę zawodową. Warto jednak wiedzieć, że jej działanie ma pewne ograniczenia czasowe. Aby móc korzystać z ulgi, niezbędne jest nieprzekroczenie 26. roku życia. Oznacza to, że ostatnim dniem, w którym przysługuje ulga, jest dzień 26. urodzin. Istotny jest tu fakt, że w dniu 26. urodzin przychody nadal mogą być objęte ulgą. Natomiast od następnego dnia możliwość skorzystania z ulgi wygasa. Warto więc pamiętać, że data urodzin jest kluczowa dla określenia ostatniego terminu korzystania z ulgi dla młodych. Po przekroczeniu 26. roku życia, niezależnie od daty osiągnięcia przychodu, ulga nie będzie już przysługiwać.
Kiedy osoba objęta ulgą PIT dla młodych musi zacząć płacić podatek?
Osoby do 26. roku życia są co do zasady zwolnione z opłacania zaliczki na podatek dochodowy. Istnieją oczywiście limity ograniczające tę ulgę. Ulga bez PIT przysługuje młodym do poziomu przychodów równych 85 528 zł. Powyżej tego limitu dochody zostają objęte podatkiem w wysokości 12%.
W praktyce, po przekroczeniu limitu 85 528 zł, dochód pracownika zaczyna podlegać opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Jeśli pracownik nie złożył pracodawcy oświadczenia PIT-2 (upoważniającego do stosowania kwoty wolnej w zaliczkach miesięcznych), pracodawca od razu zacznie pobierać zaliczkę na podatek w wysokości 12% od dochodu wykraczającego poza ulgę dla młodych. Warto jednak pamiętać, że pobrana zaliczka nie przepada – jeśli roczny dochód do opodatkowania nie przekroczy 30 000 zł, podatnik odzyska te środki przy rozliczeniu rocznym PIT.
Opodatkowanie po przekroczeniu limitu:
12%: od momentu przekroczenia limitu 85 528 zł przychodu do osiągnięcia 120 000 zł dochodu podlegającego opodatkowaniu;
32%: powyżej 120 000 zł dochodu podlegającego opodatkowaniu.
Przekroczenie progu podatkowego przez osobę z ulgą PIT dla młodych
Duże wątpliwości budzi kwestia tego, w którym momencie u młodej osoby ma miejsce przekroczenie progu podatkowego. W okresie osiągania przychodów do wysokości kwoty 85 528 zł nie odprowadza się za nią podatków, ale z praktycznego punktu widzenia nie oznacza to, że nie osiąga ona dochodów. Z kolei podstawą do określenia momentu przekroczenia pierwszego progu podatkowego (32%) jest kwota dochodu liczona w sposób narastający.
Logiczne wydawałoby się sztuczne wliczanie przychodów z okresu ulgi do ogólnego dochodu narastającego. Wtedy moment przekroczenia progu 32% nadszedłby o wiele szybciej, co w konsekwencji oznaczałoby większe wpływy do skarbu państwa.
Jednak w tym przypadku prawo działa na korzyść podatnika. Po przekroczeniu kwoty przychodów objętych ulgą (85 528 zł) zaczynamy od zera naliczać dochód opodatkowany na zasadach ogólnych. Pierwszy próg podatkowy wynosi 120 000 zł i liczy się go wyłącznie od nadwyżki ponad limit ulgi dla młodych. Dopiero po przekroczeniu 120 000 zł dochodu opodatkowanego młody podatnik zacznie opłacać podatek według stawki 32%. Takie stanowisko potwierdza również Krajowa Informacja Skarbowa w odpowiedziach na pytania zadane poprzez portal podatkowy.
Od momentu objęcia osoby młodej obowiązkiem podatkowym w wysokości 12% należy od zera zacząć naliczać dochód w sposób narastający w celu określenia, kiedy ma miejsce przekroczenie pierwszego progu podatkowego (120 000 zł).
Przykład 1.
Pan Adam zarabia 15 000 zł brutto, ma 24 lata i jest zatrudniony na umowę o pracę. W czerwcu 2024 roku pracownik uzyskał wynagrodzenie w wysokości 15 000,00 zł, ale łącznie jego wynagrodzenie brutto od początku roku przekroczyło już 85 528 zł (6 miesięcy × 15 000 zł brutto = 90 000 zł). Kwota wykraczająca poza ten limit zostanie objęta podatkiem w wysokości 12%. Jak będzie wyglądać wyliczenie wynagrodzenia w praktyce, przy założeniu, że Pan Adam nie złożył u pracodawcy PIT-2, więc zaliczki nie są pomniejszane o kwotę zmniejszającą podatek (300 zł)?
- 15 000 zł brutto od stycznia do czerwca = 90 000 zł (6 miesięcy × 15 000 zł brutto)
- 90 000 zł brutto – 85 528 zł brutto = 4472,00 zł – kwota wykraczająca poza limit ulgi
- 4472 zł × 13,71% = 613,11 zł (składki społeczne od kwoty nadwyżki)
- Koszty uzyskania przychodu (KUP): 250,00 zł
- Podstawa opodatkowania w czerwcu: 4472,00 zł – 613,11 zł – 250,00 zł = 3608,89 zł ~ 3609 zł
- Podstawa składki zdrowotnej: 15 000 zł – (15 000,00 zł × 13,71%) = 12 943,50 zł
- Składka zdrowotna: 12 943,50 zł × 9% = 1164,92 zł
- Zaliczka na podatek: 3609 zł × 12% = 433 zł
Wynagrodzenie netto za czerwiec: 15 000 zł brutto – 2056,50 zł (składki społeczne od całości) – 1164,92 zł (składka zdrowotna) – 433 zł (podatek) = 11 345,58 zł
Przykład 2.
Pan Adam z Przykładu 1. od lipca otrzymał podwyżkę i od tego miesiąca zarabia 24 000 zł brutto. Jak będzie obliczone jego wynagrodzenie w grudniu 2024 roku? Dochód narastająco od momentu wejścia w opodatkowanie (czyli od czerwca) wyniesie w grudniu 126 366,49 zł. Przyjmujemy, że Pan Adam nadal nie złożył PIT-2, więc zaliczka na podatek nie jest pomniejszana o kwotę wolną (300 zł).
- od stycznia do maja (wypłata na ostatni dzień miesiąca) – dochód opodatkowany: 0 zł
- czerwiec – dochód narastający: 3608,89 zł
- lipiec – dochód narastający: 24 068,49 zł
- sierpień – dochód narastający: 44 528,09 zł
- wrzesień – dochód narastający: 64 987,69 zł
- październik – dochód narastający: 85 447,29 zł
- listopad – dochód narastający: 105 906,89 zł
- grudzień – dochód narastający: 126 366,49 zł
W grudniu dochód narastający przekracza pierwszy próg podatkowy:
126 366,49 zł – 120 000 zł = 6366,49 zł (nadwyżka wchodząca w próg 32%)
Wyliczenie dla miesiąca grudnia:
- Podstawa opodatkowania w grudniu (bieżący dochód): 24 000 zł – 3290,40 zł (składki społeczne) – 250 zł (KUP) = 20 459,60 zł ~ 20 460 zł
- Podstawa składki zdrowotnej: 24 000 zł – (24 000 zł × 13,71%) = 20 709,60 zł
- Składka zdrowotna: 20 709,60 zł × 9% = 1863,86 zł
Zaliczka na podatek (obliczana proporcjonalnie w miesiącu przekroczenia progu):
- Część dochodu mieszcząca się w pierwszym progu (opodatkowana stawką 12%):
- 20 460,00 zł – 6366,49 zł = 14 093,51 zł × 12% = 1691,22 zł
- Część dochodu powyżej pierwszego progu (opodatkowana stawką 32%):
- 6366,49 zł × 32% = 2037,28 zł
- Razem zaliczka (po zaokrągleniu): 1691,22 zł + 2037,28 zł = 3728,50 zł ~ 3729 zł
Wynagrodzenie netto za grudzień:
24 000 zł brutto – 3290,40 zł (składki społeczne) – 1863,86 zł (składka zdrowotna) – 3729 zł (podatek) = 15 116,74 zł
Podsumowanie
Ulga dla młodych to istotne wsparcie dla osób rozpoczynających swoją karierę zawodową. Zwolnienie z podatku PIT daje im więcej pieniędzy w kieszeni, co może ułatwić oszczędzanie, inwestowanie lub realizowanie swoich planów zawodowych.
Ulga dla młodych, choć korzystna, nie oznacza całkowitego zwolnienia z obowiązków. Mimo braku podatku PIT od części przychodów, składki na ZUS i NFZ nadal muszą być odprowadzane. Oznacza to, że jeśli młoda osoba objęta jest ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi, to nawet korzystając z ulgi, musi płacić składki tak jak do tej pory. Ulga dotyczy wyłącznie podatku PIT, a nie składek na ubezpieczenia.
