Przedmiotem niniejszej analizy będzie ustalenie, czy sprzedaż kosmetyków a zwolnienie z VAT może występować. W tym celu konieczne będzie odniesienie się do treści przepisów, które stanowią o wykluczeniu danych czynności ze zwolnienia od podatku VAT.
Zwolnienie podmiotowe i wyjątki od prawa do zwolnienia
Jak wynika z art. 113 ust. 1 ustawy VAT, zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 200 000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku.
Jednocześnie art. 113 ust. 13 wyłączył możliwość korzystania z tego zwolnienia przez podatników dokonujących określonych w tym przepisie dostaw towarów lub świadczących wymienione tam usługi.
Przepis art. 113 ust. 13 pkt 1 lit. f tiret pierwszy ustawy stanowi, że zwolnień, o których mowa w ust. 1 i 9, nie stosuje się do podatników dokonujących dostaw, w związku z zawarciem umowy w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie preparatów kosmetycznych i toaletowych (PKWiU 20.42.1).
Zgodnie z objaśnieniami do PKWiU w grupowaniu 20.42.1 mieszczą się:
- perfumy i wody toaletowe;
- kosmetyki do makijażu ust i makijażu oczu;
- kosmetyki do manicure i pedicure;
- pudry kosmetyczne lub toaletowe;
- preparaty kosmetyczne lub upiększające, preparaty do pielęgnacji skóry (włączając preparaty do opalania), gdzie indziej niesklasyfikowane;
- szampony, lakiery do włosów, preparaty do trwałej ondulacji lub prostowania włosów;
- płyny do włosów i pozostałe preparaty do pielęgnacji włosów, gdzie indziej niesklasyfikowane;
- preparaty do higieny zębów lub jamy ustnej (włączając pasty i proszki do przytwierdzania protez), nić dentystyczna;
- preparaty stosowane przed goleniem, do golenia lub po goleniu; dezodoranty osobiste i środki przeciwpotowe; preparaty do kąpieli; pozostałe wyroby perfumeryjne, kosmetyczne lub toaletowe, gdzie indziej niesklasyfikowane.
Sprzedaż kosmetyków a zwolnienie z VAT - umowy zawierane na odległość
Z przedstawionych przepisów wynika, że sprzedaż kosmetyków wyklucza ze zwolnienia wyłącznie w ściśle określonych przypadkach, tzn. gdy dostawa jest realizowana w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość.
Co istotne, powyższy przepis odnosi się do umów zawieranych zarówno z konsumentami, jak i z podmiotami niebędącymi konsumentami, tj. innymi podatnikami.
Zauważyć należy, że ustawa o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy nie definiują pojęcia umowy zawartej na odległość. Ustawodawca, wprowadzając powyższy przepis, wzorował się na określeniu umowy zawieranej na odległość, zdefiniowanej w art. 2 pkt 1 Ustawy z dnia 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta (zgodnie z którą umowa zawarta na odległość oznacza umowę zawartą z konsumentem w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie).
Zatem przyjąć należy, że umowy zawierane na odległość charakteryzują się następującymi cechami:
- brak jednoczesnej fizycznej obecności stron w jednym miejscu w przestrzeni w procesie zawierania umowy;
- wykorzystanie środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie, co oznacza, że zarówno w momencie zawarcie umowy, jak i na etapie przedkontraktowym (np. w trakcie uzgadniania treści umowy, prowadzenia negocjacji) następuje wykorzystanie ww. środków komunikacji;
- do środków porozumiewania się na odległość należy zaliczyć wszelkie techniki komunikacyjne, które umożliwiają porozumiewanie się stron na odległość i zawarcie umowy w ten sposób (np. internet, telefon, fax). Ponadto w procesie zawierania umowy może być wykorzystany równocześnie więcej niż jeden środek porozumiewania się na odległość;
- nie ma znaczenia sposób wykonania umowy, a w konsekwencji to, czy wykonanie umowy następuje już przy fizycznej obecności obu stron, czy przy jej braku;
- zawarcie umowy ma nastąpić w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, co oznacza, że sprzedawca tak zorganizował swoje przedsiębiorstwo, by można było uznać, że zawieranie umów na odległość tworzy system sprzedaży (np. stworzył stronę internetową lub infolinię telefoniczną umożliwiającą składanie zamówień i zawieranie umów, wyodrębnił personel zajmujący się takimi umowami).
Specyficzne przypadki sprzedaży towarów w ramach umowy zawartej na odległość
Sprzedawca zawierający z klientami umowy na odległość może korzystać z własnego systemu albo z systemu prowadzonego przez osobę trzecią (np. platforma internetowa). Nie jest ponadto konieczne, by sprzedawca prowadził swoją działalność jedynie w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość – może jednocześnie prowadzić działalność poza tym systemem.
Jednocześnie, jak wskazał Dyrektor KIS w interpretacji z 28 maja 2020 roku, nr 0111-KDIB3-3.4012.114.2020.2.WR, jednorazowe lub sporadyczne przypadki w działalności sprzedawcy co do zawierania umowy na odległość nie uzasadniają przyjęcia, że posługuje się on zorganizowanym systemem.
Posłużenie się zorganizowanym systemem zawierania umów na odległość oznacza bowiem, że przedsiębiorca tak zorganizował swoje przedsiębiorstwo, by można uznać, że zawieranie umów na odległość tworzy system sprzedaży.
Przykładowo przedsiębiorca, który prowadzi stacjonarną sprzedaż kosmetyków i jednorazowo sprzedał poprzez forum branżowe na Facebooku tusz do rzęs, nie utraci z tego tytułu prawa do zwolnienia podmiotowego od VAT.
Natomiast dla uznania sprzedaży za dokonaną na odległość nie ma znaczenia fakt, że w odniesieniu do kupujących (klientów) po zrealizowanej sprzedaży odbiór przedmiotów odbywałby się wyłącznie osobiście w umówionym miejscu i terminie, bez wysyłki. Tak czytamy w interpretacji Dyrektora KIS z 24 kwietnia 2020 roku, nr 0114-KDIP1-3.4012.40.2020.3.KP.
Przykładowo jeżeli przedsiębiorca sprzedaje kosmetyki poprzez swoją stronę internetową, ale odbiór towaru ma miejsce wyłącznie w siedzibie jego firmy (lub w magazynie), to w takim wypadku podatnik nie ma prawa do zwolnienia od podatku VAT.
Sprzedaż kosmetyków w formie stacjonarnej może korzystać ze zwolnienia podmiotowego od VAT. Inaczej natomiast przedstawia się kwestia, gdy do dostawy takich towarów dochodzi poprzez umowy zawierane na odległość. Korzystanie ze zorganizowanego systemu wyklucza w tym zakresie prawo do zwolnienia, co powoduje, że cała sprzedaż musi być obowiązkowo opodatkowana podatkiem VAT.
