Zakup towaru od podmiotu z innego kraju Unii Europejskiej jest co do zasady traktowany jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT). Interesującym i często problematycznym przypadkiem jest jednak sytuacja, w której polski podatnik VAT dokonuje zakupu towarów od rolnika z innego kraju UE, który nie jest zarejestrowany do unijnego VAT. Czy w takiej sytuacji również należy rozpoznać WNT od rolnika z innego kraju UE? Poniżej wyjaśniamy szczegółowo to zagadnienie.
Charakterystyka WNT
Na podstawie z art. 9 ust. 1 ustawy o VAT przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4, rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy przepis ust. 1 stosuje się pod warunkiem, że:
- nabywcą towarów jest:
- podatnik, o którym mowa w art. 15, lub podatnik podatku od wartości dodanej, a nabywane towary mają służyć działalności gospodarczej podatnika,
- osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w lit. a;
- dokonujący dostawy towarów jest podatnikiem, o którym mowa w pkt 1 lit. a.
Na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.
W myśl zaś art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT podatnikiem jest osoba prowadząca działalność gospodarczą, która obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Powyższe wskazuje, że rolnik również jest podmiotem uznawanym za podatnika w rozumieniu ustawy o VAT.
W konsekwencji potraktowanie danej czynności jako wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów wymaga co do zasady, aby była ona dokonywana przez podmioty o statusie podatnika, a ponadto niezbędne jest spełnienie poniższych warunków:
podmiot z jednego państwa członkowskiego musi nabyć prawo do rozporządzania towarami jak właściciel; zatem na rzecz tego podmiotu musi być dokonana dostawa;
nabywane towary są przemieszczane na terytorium innego państwa członkowskiego niż państwo wysyłki, przy czym pozostaje bez znaczenia, kto faktycznie przewozi towar i na czyje zlecenie jest to czynione, gdyż towary w wyniku dokonanej dostawy mogą być wysyłane lub transportowane przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz;
nabywane towary mają służyć działalności gospodarczej nabywcy.
Przepisy ustawy o VAT nie stawiają warunku, aby dla rozpoznania WNT konieczne było wskazanie numerów identyfikacyjnych VAT UE.
W konsekwencji, jeżeli spełnione są ww. warunki, to nabywca z Polski ma obowiązek rozpoznania WNT, co wiąże się z koniecznością odprowadzenia podatku należnego oraz obowiązkiem wykazania transakcji w deklaracji JPK_VAT.
Dyrektor KIS w interpretacji indywidualnej z 8 lutego 2023 roku (nr 0113-KDIPT1-2.4012.790.2022.2.AM) wskazał, że zakup drewna przez polskiego podatnika VAT czynnego od rolnika z Niemiec, który podał swój niemiecki NIP, pozwala uznać, że działa on w analizowanej sprawie w charakterze podatnika podatku od wartości dodanej. W rezultacie, gdy nabywane towary służą działalności gospodarczej i zostały przetransportowane na terytorium Polski z terytorium innego państwa członkowskiego, to zostały spełnione wszystkie warunki pozwalające na uznanie dokonanej transakcji za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.
WNT od rolnika z innego kraju UE a informacja podsumowująca
Analizując przedstawione zagadnienie, warto też odnieść się do obowiązku wykazania takiej transakcji w informacji podsumowującej. Wskazać należy, że zgodnie z art. 100 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT podatnicy, o których mowa w art. 15, zarejestrowani jako podatnicy VAT UE, są obowiązani składać w urzędzie skarbowym zbiorcze informacje o dokonanych wewnątrzwspólnotowych nabyciach towarów, o których mowa w art. 9 ust. 1 lub art. 11 ust. 1, od podatników podatku od wartości dodanej, zidentyfikowanych na potrzeby podatku od wartości dodanej.
Zgodnie z art. 100 ust. 3 ustawy informacje podsumowujące składa się za okresy miesięczne, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym:
powstał obowiązek podatkowy z tytułu dokonania transakcji, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4;
dokonano przemieszczenia towarów lub zmiany w zakresie procedury, o których mowa w ust. 1 pkt 5.
Zgodnie z art. 100 ust. 8 pkt 3 ustawy informacja podsumowująca powinna zawierać właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych nadany przez państwo członkowskie właściwe dla podatnika podatku od wartości dodanej dokonującego dostawy towarów, zawierający dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej – w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2.
Zgodnie z art. 102 ust. 1 ustawy minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór informacji podsumowującej wraz z objaśnieniami co do sposobu jej wypełnienia, terminu i miejsca składania oraz wzór korekty informacji podsumowującej wraz z objaśnieniami co do sposobu jej wypełnienia, uwzględniając specyfikę wykonywania niektórych czynności oraz przepisy Unii Europejskiej.
Wydane na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w ww. artykule, rozporządzenie w sprawie informacji podsumowującej o dokonanych wewnątrzwspólnotowych transakcjach i przemieszczeniach towarów w procedurze magazynu typu call-off stock zawiera w załączniku nr 1 wzór „VAT-UE, informacji podsumowującej o dokonanych wewnątrzwspólnotowych transakcjach i przemieszczeniach towarów w procedurze magazynu typu call-off stock”. Zgodnie z tym wzorem w odniesieniu do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów niezbędnym elementem informacji podsumowującej jest „numer identyfikacyjny VAT kontrahenta”.
Dyrektor KIS w cytowanej powyżej interpretacji indywidualnej z 8 lutego 2023 roku stwierdził, że z uwagi na brak numeru identyfikacyjnego kontrahenta (rolnika dokonującego dostawy towaru) w ramach transakcji wewnątrzwspólnotowych przedmiotowa transakcja WNT nie zostanie wykazana w informacji podsumowującej, ponieważ złożenie informacji podsumowującej, która nie zawiera numeru identyfikacyjnego VAT kontrahenta-dostawcy towaru, jest niemożliwe.
Ponadto Dyrektor KIS podkreślił, że jeżeli podatnik nie ma możliwości wykazania tej transakcji w informacji podsumowującej VAT-UE w formie elektronicznej (z uwagi na brak numeru UE kontrahenta), powinien złożyć pisemne wyjaśnienie o braku identyfikacji kontrahenta, podając szczegółowe dane identyfikacyjne dostawcy towaru.
Mając na uwadze powyższe, trzeba wskazać, że w przypadku zakupu towarów od rolnika z innego kraju UE oraz następnie przetransportowania ich do Polski są spełnione warunki do uznania takiej transakcji za WNT. Oznacza to, że polski nabywca – będący czynnym podatnikiem VAT – jest z tego tytułu zobowiązany do zapłaty podatku należnego VAT w Polsce.
