Poradnik Przedsiębiorcy

Zwolnienie podmiotowe z VAT - komu przysługuje?

Nie każdy przedsiębiorca prowadzących działalność zobowiązany jest do rejestracji jako czynny podatnik VAT, bowiem podatnik może skorzystać ze zwolnienia podmiotowego lub przedmiotowego z VAT. Jednocześnie, nie wszyscy podatnicy mogą skorzystać z takich rozwiązań. Sprawdź, dla kogo możliwe jest zwolnienie podmiotowe z VAT!

Czym jest zwolnienie podmiotowe z VAT?

Zwolnienie podmiotowe z VAT przysługuje przedsiębiorcom z uwagi na limit obrotów. Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT: "Zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 200 000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku."

Ustawodawca jednoznacznie określa więc charakter zwolnienia - nie zwalnia się podatnika, ale sprzedaż przez niego dokonywaną. Podatnik, który chce skorzystać ze zwolnienia podmiotowego w pierwszym roku działalności, może skorzystać z ulgi, jeżeli przewidywana wartość sprzedaży nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej w roku podatkowym, kwoty 200 000 zł.

Zwolnienie podmiotowe z VAT - jakiej sprzedaży nie wlicza się do limitu?

Przepisy ustawy o VAT (art. 113 ust.2) wymieniają katalog czynności, których nie wlicza się do limitu sprzedaży pozwalającego na korzystanie ze zwolnienia podmiotowego z VAT. Wśród nich wyróżniono:

  • wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, sprzedaż wysyłkową z terytorium kraju oraz sprzedaż wysyłkową na terytorium kraju;

  • odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług, zwolnionych od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3, z wyjątkiem:

    • transakcji związanych z nieruchomościami,

    • usług, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 7, 12 i 38-41 (m.in. transakcji dotyczących walut i banknotów, usług zarządzania funduszami inwestycyjnymi, udzielania kredytów i innych których przedmiotem są instrumenty finansowe),

    • usług ubezpieczeniowych,

- jeżeli czynności te nie mają charakteru transakcji pomocniczych;

  • odpłatną dostawę towarów, która na podstawie przepisów o podatku dochodowym jest zaliczana przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.

Kogo nie obejmuje zwolnienie podmiotowe z VAT?

Art. 113 ust. 13 ustawy o VAT precyzuje katalog podatników, którym zwolnienie ze względu na limit obrotów nie przysługuje. I tak - już od pierwszej sprzedaży czynnymi podatnikami powinni zostać Ci, którzy:

  • dokonują dostaw:

    • wyrobów z metali szlachetnych lub z udziałem tych metali, antyków o wieku przekraczającym 100 lat (dotyczy biżuterii artystycznej), materiałów do rzeźbienia pochodzenia roślinnego lub mineralnego, obrobionych oraz artykułów z takich materiałów - załącznik nr 12 ustawy

    • towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, z wyjątkiem:

      • energii elektrycznej (CN 2716 00 00),
      • wyrobów tytoniowych,
      • samochodów osobowych, innych niż wymienione w lit. e, zaliczanych przez podatnika, na podstawie przepisów o podatku dochodowym, do środków trwałych podlegających amortyzacji,
    • budynków, budowli lub ich części, w przypadkach, o których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10 lit. a i b ustawy,

    • terenów budowlanych,

    • nowych środków transportu;

    • towarów, związanych z zawarciem umowy w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron, z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumiewania się na odległość do chwili zawarcia umowy, takich jak:
      • preparaty kosmetyczne i toaletowe (PKWiU 20.42.1),
      • komputery, wyroby elektroniczne i optyczne (PKWiU 26),
      • urządzenia elektryczne i nieelektryczny sprzęt gospodarstwa domowego (PKWiU 27),
      • maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane (PKWiU 28);
    • hurtowych oraz detalicznych części do pojazdów samochodowych i motocykli;
  • świadczą usługi:

    • prawnicze,

    • w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego,

    • jubilerskie,

    • ściągania długów (w tym factoringu);
  • nieposiadający siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju.

Utrata prawa do zwolnienia podmiotowego

Zwolnienie podmiotowe traci moc począwszy od czynności, którą przekroczono kwotę limitu. Innymi słowy, prawo do zwolnienia podmiotowego z VAT wygasa dokładnie w dniu, w którym przekroczono ustawowy limit 200 000 zł obrotu. Nie dzieli się czynności, aby dokładnie ustalić limit równy 200 000 zł, a opodatkowuje się całą czynność, która spowodowała przekroczenie limitu sprzedaży określonego ustawą. Należy więc na bieżąco kontrolować wielkość obrotu w danym roku.

Zwolnienie podmiotowe traci moc począwszy od czynności, przez którą przekroczono kwotę uprawniającą do zwolnienia.

Rezygnacja ze zwolnienia podmiotowego

Przepisy dają podatnikom możliwość podjęcia decyzji o rezygnacji ze zwolnienia podmiotowego jeszcze przed przekroczeniem limitu obrotu. W tym celu konieczne jest złożenie do właściwego urzędu skarbowego formularza rejestracyjnego VAT-R. Wówczas wniosek o rezygnację ze zwolnienia należy złożyć przed miesiącem, od którego rezygnacja ma nastąpić.

Co ważne, podatnik ma prawo do odliczenia podatku od zakupów dokonanych przed rezygnacją ze zwolnienia i nie musi w tym celu sporządzać dodatkowych dokumentów. Powinien jednak pamiętać, że obniżenie przysługuje w stosunku do towarów niesprzedanych do dnia rezygnacji ze zwolnienia. Tylko te towary będzie można bowiem uznać za wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli spełniających jeden z podstawowych warunków odliczenia VAT naliczonego przy zakupach.