Ludzie, nawet podświadomie, kochają hazard. I nie mówimy tu o odwiedzinach w prawdziwych kasynach czy kupowaniu kuponów Lotto. Już najmłodsi upodobali sobie wirtualne lootboxy, gdzie za prawdziwe pieniądze otrzymują losowe „akcesoria” do swoich postaci z gier. Wśród starszych z kolei popularność zyskują paczki z losowymi produktami – od ubrań przez kosmetyki po elektronikę i sprzęt warsztatowy. Prowadzenie działalności świadczącej takie usługi nie jest nielegalne, jednakże za ten biznes łapią się również osoby, które nie mają założonej działalności gospodarczej oraz nie są czynnymi podatnikami VAT. Tutaj pojawia się pytanie: czy sprzedaż paczek niespodzianek o nieznanej zawartości oraz rzeczywistej wartości może być prowadzona przez osoby, które ogranicza ustawowy limit przychodu – 75% minimalnego wynagrodzenia brutto? Warto przyjrzeć się temu tematowi, zanim urzędnicy skarbówki zapukają do drzwi z kontrolą albo prześlą wezwanie do uregulowania zaległego podatku.
Działalność nierejestrowana – szybkie przypomnienie
Omawiane w tym artykule kwestie mogą zainteresować nie tylko osoby, które prowadzą już działalność nierejestrowaną, ale również te, które dopiero planują taki mikro-biznes. Dlatego też w kilku słowach o tym, czym działalność nieewidencjonowana jest.
Jest to instytucja prawa, która pozwala na prowadzenie działalności gospodarczej i wystawianie faktur, bez konieczności rejestrowania się w CEIDG. Jak wynika z art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców, działalnością nierejestrowaną jest działalność wykonywana przez osobę fizyczną, która:
- nie była w ciągu ostatnich 60 miesięcy przedsiębiorcą, tj. nie prowadziła innej działalności rejestrowanej;
- osiąga przychody z tej działalności nieprzekraczające w żadnym miesiącu 75% minimalnego wynagrodzenia (w 2025 roku jest to 3449,50 zł brutto miesięcznie, w 2026 roku będzie to 3604,50 zł brutto) – jeżeli w danym miesiącu przedsiębiorca przekroczy ten limit, ma obowiązek zarejestrować firmę w ciągu 7 dni;
- nie wykonuje działalności wymagającej koncesji, zezwolenia lub wpisu do rejestru działalności regulowanej.
Działalność nierejestrowana to sposób na dorobienie, np. na sprzedaży rzeczy z drugiej ręki (odsprzedaży) czy rękodziele. Trzeba bowiem pamiętać, że cały czas przedsiębiorcę obowiązuje podatek dochodowy – musi on zatem ewidencjonować sprzedaż oraz wyliczać i uiszczać podatek (roczny PIT-36, jako przychód z innych źródeł). Jest za to zwolniony ze składek ZUS. Nie musi także rejestrować się jako czynny podatnik VAT, obowiązek ten pojawia się dopiero po przekroczeniu 200 tys. zł przychodu rocznego. Są tu jednak odstępstwa, mogące zaszkodzić działalności nieewidencjonowanej, ale o tym poniżej.
Sprzedaż paczek niespodzianek – czym jest dokładnie?
Sprzedaż paczek niespodzianek znana w sieci również jako mystery boxy to model biznesowy zakładający handel towarami częściowo lub całkowicie nieznanymi dla kupującego, a często również dla sprzedawcy. Produkty te „losowo” są łączone w jedną przesyłkę (pudło, box) i wysyłane do klienta. Główna idea jest taka, że klient za określoną kwotę kupuje „niespodziankę”, która może mieć o wiele większą wartość rynkową niż zapłacona cena.
W zależności od koncepcji paczki mogą:
- zawierać produkty o określonej tematyce, np. paczki z kosmetykami, książkami, grami, elektroniką, elektronarzędziami itd.;
- być przygotowywane z losowych przedmiotów posiadanych przez sprzedawcę – wówczas w paczce mogą trafić się różne rodzajowo produkty, np. spodnie dziecięce, akcesoria kuchenne i peryferia komputerowe;
- składać się z rzeczy używanych lub nowych;
- mieć określoną minimalną i maksymalną wartość.
Co istotne, sprzedaż paczek niespodzianek nie może opierać się na całkowitej losowości. Sprzedawca ma obowiązek określić, co może znajdować się w pudełku, czyli wskazać listę potencjalnych produktów, jakie mogą się trafić nabywcy. Musi również wskazać co najmniej na minimalną wartość rynkową sprzedawanego towaru, tak aby konsument miał pewność, że jeżeli zapłaci np. 200 zł, nie otrzyma produktów wartych 20 zł. Obowiązkowo należy także sporządzić zarówno regulamin sklepu, jak i zasady reklamacji oraz zwrotu.
Czy sprzedaż paczek niespodzianek może nie być traktowana jako biznes?
Działalność nierejestrowana, mimo że nie wpisana do CEIDG, to wciąż działalność gospodarcza. A przecież na takich portalach jak OLX czy Vinted możliwy jest handel prywatny. Gdzie zatem przebiega granica między sprzedażą prywatną i działalnością gospodarczą?
Odnosząc się do art. 3 Prawa przedsiębiorców, to działalność gospodarcza jest definiowana jako zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Z tych trzech elementów kluczowe w omawianym temacie są dwa:
- zorganizowanie, oraz
- ciągłość.
Zorganizowanie oznacza, że działalność jest planowa, np. sprzedawca przygotowuje paczki według określonego schematu, prowadzi profil na Facebooku czy Instagramie, inwestuje w materiały, pakuje produkty w sposób profesjonalny, wykupuje reklamy Google Ads.
Ciągłość z kolei zachodzi, gdy sprzedaż nie jest incydentalna, lecz powtarzalna, np. co tydzień wystawiane są nowe paczki lub klient może zamawiać je w dowolnym momencie.
Jeżeli te cechy występują, nawet przy niskich przychodach organ podatkowy może uznać, że jest to działalność gospodarcza, a to wiąże się z koniecznością rejestracji w CEIDG, zapłaty podatku dochodowego oraz składek ZUS.
Można jednak zorganizować sprzedaż mystery boxów jako osoba prywatna. Ta jednak będzie jednorazowa albo organizowana bardzo rzadko, np. raz na rok, na małą skalę i nie będzie miała tak zorganizowanego charakteru. Dla przykładu dana osoba będzie chciała pozbyć się zalegających „gratów” z garażu lub strychu. Może dokonać tego właśnie przez sprzedaż paczek niespodzianek. Zrobić wykaz wszystkich rzeczy na sprzedaż, losowo je zapakować i wystawić na portalu aukcyjnym. Tutaj fiskus nie powinien mieć żadnych zastrzeżeń.
Czy sprzedaż paczek niespodzianek można prowadzić jako działalność nierejestrowaną?
W teorii prawo nie zabrania sprzedaży paczek niespodzianek w formie działalności nierejestrowanej. W praktyce istnieją przepisy, które mocno ograniczają taką formę zarobkowania. W czym zatem tkwi problem?
Pierwszą przeszkodą jest fakt, że sprzedawcy często nawet nie wiedzą, co sprzedawane mystery boxy zawierają. Są oni bowiem jedynie pośrednikami, kupują większą partię pudełek i następnie je odsprzedają z zyskiem. Gdzie tkwi szkopuł? Otóż przedsiębiorca nierejestrowany najczęściej korzysta ze zwolnienia z obowiązku wpisania się na listę czynnych podatników VAT. Pozwala mu to sporo zaoszczędzić. Z kolei w paczkach często można trafić na produkty, których sprzedaż bez VAT jest nielegalna. Zaglądając do art. 13 ust. 1) lit. f) ustawy o VAT, możemy przeczytać, że zwolnienie nie obowiązuje handlu wykonywanego na odległość takimi produktami jak:
- preparaty kosmetyczne i toaletowe (PKWiU 20.42.1);
- komputery, wyroby elektroniczne i optyczne (PKWiU 26);
- urządzenia elektryczne (PKWiU 27);
- maszyny i urządzenia, gdzie indziej niesklasyfikowane (PKWiU 28).
Oznacza to, że już sama możliwość pojawienia się wyżej wymienionych produktów w paczkach nakłada na przedsiębiorcę obowiązek zarejestrowania się jako czynny podatnik VAT i odprowadzania podatku należnego.
Sprzedaż paczek niespodzianek to hazard?
Kolejnym problemem ze sprzedażą paczek niespodzianek jest kwestia hazardu. Nie jest to jednoznacznie opisane w przepisach prawa, przez co jest to mocno kontrowersyjny temat. Jeżeli bowiem w paczkach jest znaczna różnica w wartości, która wynika z całkowitej losowości, np. w 1 na 100 paczek znajduje się drogi produkt, kilkukrotnie przewyższający cenę zakupu oraz wartość pozostałych boxów, może to zostać uznane za grę losową lub loterię promocyjną. Taka działalność wymaga już zezwolenia zgodnie z ustawą o grach hazardowych. Wówczas nie można jej prowadzić w formie działalności nierejestrowanej.
Krótko mówiąc, jeśli cena jest niska, a szansa na trafienie drogiego przedmiotu zależy od przypadku oraz wartościowych paczek jest mało w całej puli produktów, sprzedaż może okazać się nielegalna bez wymaganej zgody Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. To z kolei może skutkować dotkliwymi karami administracyjnymi.
Czy niska cena wartościowych rzeczy może być problemem?
Działalność nierejestrowana jest dopuszczalna, jeśli przychód z działalności nie przekroczy 75% minimalnego wynagrodzenia miesięcznie. Przychód to kwota, którą faktycznie otrzymuje przedsiębiorca od kupujących – czyli cena sprzedaży, nie zaś wartość rynkowa towaru. Dlatego też sprzedaż np. za 100 zł paczki z produktami wartymi 200 zł nie powinna być problemem w tym aspekcie.
Nie jest jednak powiedziane, że wartość towaru nie może stać się przyczyną kontroli skarbowej. Chociaż dla legalności działalności nieewidencjonowanej liczy się przychód, to zbyt duża różnica między wartością towaru a ceną sprzedaży może budzić podejrzenia organów skarbowych. Może to sugerować, że wartość towaru została zaniżona w celu obejścia limitu przychodów albo też, że w rzeczywistości dochodzi do działalności gospodarczej z elementami promocji, marketingu lub gier losowych. Warto zatem dobrze przemyśleć strategię biznesową i łączyć paczki tak, aby wszystkie miały zbliżoną wartość oraz nie odbiegały znacznie od ceny ich sprzedaży.
