Zwolnienie dyscyplinarne pracownika w kilku związkach zawodowych

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, potocznie zwane zwolnieniem dyscyplinarnym, stanowi najbardziej dotkliwą sankcję w prawie pracy. Aby proces ten był skuteczny, pracodawca musi bezwzględnie przestrzegać procedur, w tym obowiązkowej konsultacji ze związkami zawodowymi. Sytuacja prawna ulega znacznemu skomplikowaniu, gdy podwładny przynależy do więcej niż jednej organizacji związkowej. Wyjaśniamy, jak w praktyce przeprowadzić zwolnienie dyscyplinarne pracownika, który jest członkiem kilku związków zawodowych.

Podstawa prawna zwolnień dyscyplinarnych

Tryb rozwiązania bez wypowiedzenia z winy pracownika, które potocznie zwane jest zwolnieniem dyscyplinarnym, określa art. 52 Kodeksu pracy.

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika przez pracodawcę dopuszcza się w razie:

1) ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych;

2) popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem;

3) zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku.

Termin na dokonanie zwolnienia dyscyplinarnego

Przepisy Kodeksu pracy, a konkretnie art. 52 § 2, wprowadzają ograniczenia, do kiedy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika może nastąpić. Pracodawca może to zrobić przed upływem 1 miesiąca od uzyskania przez niego wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.

Przykład 1.

Pan Jan, magazynier, w dniu 11 września 2026 roku dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, bowiem przybył do pracy w stanie nietrzeźwości. Przełożony natychmiast sporządził notatkę służbową i w tym samym dniu powiadomił kierownika działu kadr oraz dyrektora firmy o zaistniałej sytuacji. Od tego dnia zaczyna biec miesięczny termin na rozwiązanie umowy. Pracodawca przeprowadził postępowanie wyjaśniające i konsultacje związkowe, po czym w dniu 26 września 2026 roku wręczył panu Janowi oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy. Czy w tej sytuacji wystąpiły jakiekolwiek nieprawidłowości? Rozwiązanie umowy jest zgodne z prawem, ponieważ od momentu uzyskania wiadomości przez pracodawcę do momentu wręczenia oświadczenia nie minął jeszcze 1 miesiąc. Termin na dokonanie rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika upływał z końcem 11 października 2026 roku.

Obowiązek konsultacyjny

Dodatkowe wymogi proceduralne w przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika uregulowano w art. 52 § 3 Kodeksu pracy, zgodnie z którym pracodawca podejmuje decyzję w sprawie rozwiązania umowy po zasięgnięciu opinii reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej, którą zawiadamia o przyczynie uzasadniającej rozwiązanie umowy. W razie zastrzeżeń co do zasadności rozwiązania umowy zakładowa organizacja związkowa wyraża swoją opinię niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni.

Dodatkowo należy też uwzględniać art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, zgodnie z którym w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, w których przepisy prawa pracy zobowiązują pracodawcę do współdziałania z zakładową organizacją związkową, przed podjęciem działania pracodawca jest obowiązany zwrócić się do tej organizacji o informację o pracowniku korzystającym z jej obrony. Nieudzielenie tej informacji w terminie 5 dni od dnia otrzymania przez zakładową organizację związkową wniosku zwalnia pracodawcę z obowiązku współdziałania z zakładową organizacją związkową w sprawach dotyczących tego pracownika. Zatem pracodawca najpierw ma obowiązek wystąpienia do organizacji związkowych o informację, czy obejmują ochroną konkretnego pracownika, któremu chce wypowiedzieć umowę o pracę. Jeśli pracownik jest objęty ochroną danej organizacji, dopiero wówczas pracodawca zawiadamia tę organizację związkową, podając przyczynę rozwiązania umowy.

Przykład 2.

Pan Marek jest zatrudniony w firmie produkcyjnej i należy do Zakładowej Organizacji Związkowej „Solidarność”. W dniu 1 października 2026 r. pan Marek opuścił stanowisko pracy bez usprawiedliwienia i bez zgody przełożonego na 4 godziny przed końcem zmiany, co sparaliżowało linię produkcyjną. Pracodawca uznał to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i postanowił rozwiązać z nim umowę bez wypowiedzenia z jego winy. Pracodawca wysłał pismo do związku 1 października 2026 roku i nie czekając na odpowiedź, wręczył panu Markowi zwolnienie dyscyplinarne już 2 października 2026 roku. Czy postępowanie pracodawcy było prawidłowe? Pracodawca naruszył art. 52 § 3 Kodeksu pracy. Nawet jeśli przyczyna zwolnienia była uzasadniona, sąd pracy ze względów proceduralnych może orzec o przywróceniu pracownika do pracy lub zasądzić na jego rzecz odszkodowanie.

Zrzeszanie się w kilku związkach zawodowych a zwolnienie dyscyplinarne pracownika

Członkiem związku zawodowego może być:

  • pracownik;
  • osoba świadcząca pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli nie zatrudnia do tego rodzaju pracy innych osób, niezależnie od podstawy zatrudnienia, oraz ma takie prawa i interesy związane z wykonywaniem pracy, które mogą być reprezentowane i bronione przez związek zawodowy;
  • emeryt;
  • rencista;
  • bezrobotny;
  • wolontariusz;
  • stażysta;
  • inna osoba, która świadczy osobiście pracę bez wynagrodzenia;
  • osoba skierowana do pracodawców w celu odbycia służby zastępczej;
  • funkcjonariusz Policji, Straży Granicznej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z odrębnych ustaw;
  • strażak Państwowej Straży Pożarnej z uwzględnieniem ograniczeń wynikających z odrębnych ustaw.

Dopuszczalne jest zrzeszania się w kilku związkach zawodowych, jeżeli statut związku tego nie zabrania. Pracodawca, który chce wypowiedzieć umowę o pracę pracownikowi będącemu członkiem dwóch lub więcej zakładowych organizacji związkowych ma obowiązek przeprowadzić konsultację ze wszystkimi tymi związkami.

Przykład 3.

Pani Katarzyna jest zatrudniona na czas nieokreślony na stanowisku starszego specjalisty ds. obsługi klienta. W zakładzie pracy działają dwie zakładowe organizacje związkowe: ZZ „Pracownicy Handlu” oraz ZZ „Solidarność w Handlu”. Statuty obu tych organizacji zezwalają na przynależność do innych związków, w związku z czym pani Katarzyna opłaca składki i należy do obu z nich jednocześnie. W dniu 12 października 2026 roku pani Katarzyna sfałszowała podpis klienta na umowie. Pracodawca dowiedział się o tym zdarzeniu w tym samym dniu i uznał to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, kwalifikujące się do zwolnienia dyscyplinarnego (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.). Z którą organizacją związkową pracodawca powinien skonsultować rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownicy? Konieczne jest dopełnienie obowiązku konsultacyjnego z oboma związkami. Gdyby pracodawca dopełnił go tylko z jednym, z przyczyn formalnych ewentualne odwołanie pracownicy do sądu pracy z uwagi na niewłaściwe dopełnienie obowiązków przy rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika mogłoby skutkować uwzględnieniem jej roszczenia.

Sposób powiadomienia związku zawodowego o planowanym zwolnieniu dyscyplinarnym i odpowiedź związku

Sposób powiadomienia związku zawodowego o zamiarze natychmiastowego zwolnienia pracownika nie został określony w k.p., dlatego może mieć dowolną formę, choć ze względów dowodowych rekomendowane jest, aby nastąpiło to w formie pisemnej lub elektronicznej, np. w formie wiadomości e-mail.

Odpowiedź związku zawodowego może również nastąpić w dowolnej formie. Należy jednak wiedzieć, że opinia związku, niezależnie od jej treści, nie jest dla pracodawcy wiążąca. Nawet gdy związek negatywnie zaopiniuje pracodawcy rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, pracodawca może to uczynić.

Oświadczenie o zwolnieniu dyscyplinarnym – co zawiera i jak je przekazać pracownikowi?

Oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika powinno zawierać następujące elementy:

  • miejscowość i datę,
  • dane pracodawcy i pracownika,
  • datę zawarcia umowy obowiązującej strony,
  • przyczynę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia,
  • podpis pracodawcy,
  • pouczenie o przysługującym pracownikowi prawie odwołania do sądu pracy,
  • podpis i datę odebrania oświadczenia przez pracownika.

W oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca rozwiązanie umowy o pracę w ten sposób. Celem tego jest umożliwienie dokonania oceny, czy ta przyczyna w rzeczywistości istnieje i czy w związku z tym wniesienie odwołania do sądu pracy może doprowadzić do uzyskania przez pracownika odszkodowania lub przywrócenia do pracy.

Oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika może być przekazane pracownikowi przez pracodawcę w następujący sposób:

  1. osobiście przez pracodawcę;
  2. przez osobę upoważnioną przez pracodawcę do działania w sprawach z zakresu prawa pracy;
  3. pocztą poprzez nadanie przesyłki poleconej za potwierdzeniem odbioru na wskazany przez pracownika adres zamieszkania.

Stosunek pracy w przypadku złożenia przez pracodawcę oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia ulega rozwiązaniu z dniem jego doręczenia pracownikowi.

Odwołanie od oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika

Od otrzymanego przez pracownika oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę z winy pracownika bez wypowiedzenia przysługuje odwołanie do sądu pracy, które należy wnieść w terminie 21 dni od otrzymania przez pracownika takiego oświadczenia.

Obligatoryjnymi elementami odwołania składanego do sądu pracy, kwestionującego prawidłowość zwolnienia dyscyplinarnego, są:

  1. elementy pisma procesowego, tj.: oznaczenie stron i sądu, rodzaju pisma, osnowa pisma lub oświadczenia, wskazanie faktów i dowodów na ich wykazanie, podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, wymienienie załączników, oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby, adresy stron i pełnomocników, numer PESEL, ewentualnie również NIP, KRS, odpowiednia liczba odpisów;
  2. określenie żądania, czyli tego, czego pracownik się domaga;
  3. oznaczenie wartości przedmiotu sporu;
  4. oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia;
  5. wskazanie faktów, na których pracownik opiera swoje żądanie;
  6. informacja, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu;
  7. uzasadnienie właściwości sądu;
  8. załączniki.

Sąd pracy, dokonując oceny zasadności rozwiązania umowy i jego zgodności z prawem, jest zobligowany do jego kontroli w kontekście przyczyn powołanych w oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę, a pracodawca nie może ich uzupełniać ani powoływać się na inne przyczyny niż wskazane w oświadczeniu woli pracodawcy.

Zwolnienie dyscyplinarne pracownika - podsumowanie

Zwolnienie dyscyplinarne pracownika należącego do kilku związków zawodowych wymaga od pracodawcy szczególnej skrupulatności proceduralnej. Kluczem do uniknięcia kosztownych błędów jest prawidłowe ustalenie reprezentatywności oraz dopełnienie obowiązku konsultacyjnego wobec wszystkich organizacji, które podjęły się ochrony danego pracownika. W razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących statusu związkowego pracownika, najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje wystąpienie z oficjalnym zapytaniem do wszystkich działających w zakładzie zakładowych organizacji związkowych.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów