Usługi opieki nad osobami starszymi – jaka stawka ryczałtu obowiązuje?

W zakresie poniższego artykułu postaramy się ustalić, jakie stawki ryczałtu powinien zastosować przedsiębiorca, który w ramach prowadzonej działalności świadczy usługi opieki nad osobami starszymi. W świetle przepisów ustawy istotnego znaczenia nabiera ustalenie, czy usługi te są świadczone z, czy też bez zakwaterowania.

Usługi opieki nad osobami starszymi

W pierwszej kolejności wskażmy, że warunkiem skorzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania jest złożenie oświadczenia o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne sporządzone na piśmie oświadczenie o wyborze opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych na dany rok podatkowy podatnik składa naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku przedsiębiorstwa w spadku – według ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego przedsiębiorcy, do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnął pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód osiągnął w grudniu roku podatkowego.

Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne przewiduje również wyłączenia z tej formy opodatkowania.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 1b, nie stosuje się do podatników:

1. opłacających podatek w formie karty podatkowej na zasadach określonych w rozdziale 3;
2. korzystających, na podstawie odrębnych przepisów, z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego;
3. osiągających w całości lub w części przychody z tytułu:

• prowadzenia aptek,
• działalności w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych,
• działalności w zakresie handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych;

4. wytwarzających wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii;

5. podejmujących wykonywanie działalności w roku podatkowym po zmianie działalności wykonywanej:

• samodzielnie na działalność prowadzoną w formie spółki z małżonkiem,
• w formie spółki z małżonkiem na działalność prowadzoną samodzielnie przez jednego lub każdego z małżonków,
• samodzielnie przez małżonka na działalność prowadzoną samodzielnie przez drugiego małżonka

– jeżeli małżonek lub małżonkowie przed zmianą opłacali z tytułu prowadzenia tej działalności podatek dochodowy na ogólnych zasadach.

Wskazać należy, że jeżeli podatnik prowadzący działalność gospodarczą spełnia ww. warunki (zarówno o charakterze pozytywnym, jak i negatywnym), to może jako formę opodatkowania wybrać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Usługi pomocy społecznej bez zakwaterowania

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym działalność usługowa oznacza pozarolniczą działalność gospodarczą, której przedmiotem są czynności zaliczone do usług zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług (PKWiU). 

Przez pojęcie usług rozumie się wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarczych prowadzących działalność o charakterze produkcyjnym nietworzące bezpośrednio nowych dóbr materialnych – usługi na rzecz produkcji, a także wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarki narodowej oraz na rzecz ludności, przeznaczone dla celów konsumpcji indywidualnej, zbiorowej i ogólnospołecznej. Ustawodawca podatkowy nie zawarł w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym samodzielnej i jednoznacznej definicji działalności usługowej, lecz w tym zakresie odesłał do PKWiU.

Stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zależą od tego, z jakiego rodzaju działalności podatnik uzyskuje przychody. Zostały one określone w art. 12 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne i zależą od tego, z jakiego rodzaju działalności podatnik uzyskuje przychody. 

Dla rozróżnienia rodzajów tych działalności ustawodawca posłużył się m.in. grupowaniami Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU), wprowadzonej Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 września 2015 roku w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU). Zatem konieczne jest każdorazowe przypisanie rodzaju wykonywanych czynności do określonego grupowania PKWiU. 

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. x ustawy o zryczałtowanym podatku 15% stawka ryczałtu ma zastosowanie do przychodów z tytułu świadczenia usług:

• w zakresie pomocy społecznej bez zakwaterowania (PKWiU ex dział 88), z wyłączeniem usług pomocy społecznej bez zakwaterowania w zakresie odwiedzania i pomocy domowej świadczonych osobom niepełnosprawnym (PKWiU 88.10.14);
• usług pomocy społecznej bez zakwaterowania w zakresie opieki dziennej świadczonych osobom dorosłym niepełnosprawnym (PKWiU 88.10.15);
• usług pomocy społecznej bez zakwaterowania w zakresie opieki dziennej nad dziećmi, z wyłączeniem opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi (PKWiU 88.91.11);
• usług pomocy społecznej bez zakwaterowania w zakresie opieki dziennej nad dziećmi i młodzieżą niepełnosprawną (PKWiU 88.91.12);
• usług pomocy społecznej bez zakwaterowania świadczonych przez opiekunki do dzieci (PKWiU 88.91.13);
• pozostałych usług pomocy społecznej bez zakwaterowania, gdzie indziej niesklasyfikowane (PKWiU 88.99.19), innych niż świadczone w ramach wolnych zawodów.

W tym miejscu wyjaśnić należy, że ilekroć w ustawie używa się oznaczenia „ex” przy symbolu danego grupowania PKWiU, oznacza to, że zakres wyrobów lub usług jest węższy niż określony w tym grupowaniu – o czym stanowi art. 4 ust. 4 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Oznaczenie „ex” dotyczy zatem tylko określonej usługi z danego grupowania. Umieszczenie tego dopisku przy konkretnym symbolu statystycznym ma na celu zawężenie stosowania przepisu tylko do tej nazwy grupowania. 

Usługi pomocy społecznej z zakwaterowaniem

W myśl art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. g ustawy o zryczałtowanym podatku stawka podatku dla przychodów z tytułu świadczenia usług pomocy społecznej z zakwaterowaniem (PKWiU dział 87) wynosi 8,5% przychodów do kwoty 100 000 zł oraz 12,5% przychodów od nadwyżki ponad kwotę 100 000 zł.

Wskazany dział 87 PKWiU obejmuje usługi pomocy społecznej z zakwaterowaniem zapewniające pomoc pielęgniarską lub innego typu pomoc świadczoną osobom jej potrzebującym. W ramach tego działu można wskazać na:

• usługi pomocy społecznej z zakwaterowaniem zapewniającej opiekę pielęgniarską, bez nadzoru lekarza, realizowane np. w domach pomocy społecznej, domach rehabilitacyjnych i pozostałych placówkach pomocy społecznej;
• usługi pomocy społecznej z zakwaterowaniem świadczone osobom w podeszłym wieku i osobom niepełnosprawnym realizowaną w domach emeryta, domach pomocy społecznej z minimalną opieką pielęgniarską lub bez tej opieki;
• usługi pomocy społecznej z zakwaterowaniem świadczone osobom w podeszłym wieku i osobom niepełnosprawnym przez domy emeryta, domy pomocy społecznej z minimalną opieką pielęgniarską. 

W rezultacie w zakresie klasyfikacji danej usługi należy posługiwać się kodami PKWiU. Co istotne, również stawki podatkowe są uzależnione od przyporządkowania usługi do odpowiedniego kodu PKWiU.

W świetle powyższego obniżona stawka podatkowa obowiązuje wyłącznie w zakresie świadczenia usług opieki nad osobami starszymi świadczona wraz z zakwaterowaniem. Będzie to zatem dotyczyć np. usług świadczonych w domach emeryta czy też domach starców. Jak już wskazaliśmy, w przypadku gdy usługa opieki jest świadczona w miejscu zamieszkania osoby starszej (dom/mieszkanie), właściwą stawką podatkową będzie stawka 15% uzyskanego przychodu.