Choć terminowe finansowanie oszczędności z własnych środków stanowi podstawowy obowiązek podmiotu zatrudniającego i uczestnika programu, ustawodawca przewidział wyjątki od tej zasady. Zagadnienie, jakim są wpłaty do ppk a trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstwa, reguluje ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych – wprowadza ona specjalne mechanizmy antykryzysowe, które w określonych przypadkach zwalniają pracodawcę z tego obowiązku.
Wpłaty do PPK
Pracodawca, jako podmiot zatrudniający, jest zobowiązany do finansowania wpłat podstawowych do PPK w wysokości 1,5% wynagrodzenia pracownika będącego uczestnikiem PPK. Może też zdecydować o finansowaniu wpłaty dodatkowej w wysokości do 2,5% wynagrodzenia uczestnika, która może być różnicowana ze względu na okres zatrudnienia w danym podmiocie albo ze względu na inne kryteria, i wówczas wymaga to uwzględnienia w regulaminie wynagradzania lub układzie zbiorowym pracy obowiązującym w tym zakładzie. Postanowienia o różnicowaniu wpłaty dodatkowej nie mogą naruszać zasad równego traktowania w zatrudnieniu.
Wpłata podstawowa finansowana przez pracownika – uczestnika PPK wynosi 2% wynagrodzenia, przy czym może ona wynosić mniej niż 2% wynagrodzenia, ale nie mniej niż 0,5% wynagrodzenia, jeżeli wynagrodzenie uczestnika PPK osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza kwoty odpowiadającej 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ponadto uczestnik PPK może zadeklarować wpłatę dodatkową w wysokości do 2% wynagrodzenia.
Przez wynagrodzenie stanowiące podstawę obliczania wpłat do PPK należy rozumieć podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uczestnika PPK, o której mowa w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, bez stosowania ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, o którym mowa w art. 19 ust. 1 tej ustawy, oraz z wyłączeniem podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopie wychowawczym oraz pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego.
Wpłaty do PPK a trudna sytuacja finansowa pracodawcy
Pracodawca (podmiot zatrudniający) i pracownik (uczestnik PPK):
1) w okresie przestoju ekonomicznego oraz w okresie obniżonego wymiaru czasu pracy,
2) w przypadku zaistnienia przesłanek niewypłacalności pracodawcy,
3) w okresie przejściowego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej lub ograniczenia jej prowadzenia na skutek powodzi i braku środków na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników
– nie finansują wpłaty podstawowej ani wpłaty dodatkowej, jednak uczestnik PPK może w deklaracji składanej podmiotowi zatrudniającemu zadeklarować finansowanie przez siebie wpłaty podstawowej i wpłaty dodatkowej.
Wyżej użyte pojęcia należy rozumieć następująco:
1) przestój ekonomiczny – okres niewykonywania pracy przez pracownika z przyczyn niedotyczących pracownika pozostającego w gotowości do pracy;
2) obniżony wymiar czasu pracy – obniżony przez przedsiębiorcę wymiar czasu pracy pracownika z przyczyn niedotyczących pracownika, jednak nie więcej niż do połowy wymiaru czasu pracy;
3) przesłanki niewypłacalności pracodawcy – gdy sąd upadłościowy lub restrukturyzacyjny, na podstawie przepisów Prawa upadłościowego lub Prawa restrukturyzacyjnego, wyda postanowienie o:
a) ogłoszeniu upadłości pracodawcy lub wszczęciu wobec niego wtórnego postępowania upadłościowego,
b) otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne,
c) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości pracodawcy, jeżeli jego majątek nie wystarcza lub jedynie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania,
d) oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości w przypadku stwierdzenia, że majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania;
4) brak środków na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników – dotyczy wynagrodzenia przysługującego za:
a) czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy w przypadku faktycznej niemożności świadczenia pracy w związku z powodzią,
b) czas niewykonywania pracy, jeżeli pracownik był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, które zostały bezpośrednio spowodowane powodzią,
c) wykonaną pracę, polegającą na ochronie zakładu pracy przed powodzią lub na usuwaniu skutków powodzi, mającą na celu utrzymanie lub przywrócenie prowadzenia przez pracodawcę działalności gospodarczej.
Przykład.
Przestój ekonomiczny wystąpił w okresie od 10 lipca do 31 sierpnia 2026 r. W związku z tym wpłat do PPK naliczonych przed 10 lipca 2026 r. należy dokonać, natomiast nie dokonuje się wpłat do PPK od wynagrodzenia wypłaconego w okresie od 10 lipca do 31 sierpnia 2026 r.
Deklaracja pracownika o dokonywaniu wpłat do PPK
W wymienionych wyżej przypadkach niefinansowania wpłat do PPK przez pracodawcę, pracownik może zdecydować, że będzie finansować swoje wpłaty do PPK. Powinien wówczas złożyć pracodawcy odpowiednią deklarację. W przypadku gdy jej nie złoży, pracodawca nie pobierze wpłat do PPK z wynagrodzenia tego pracownika – wypłaconego w okresie, gdy sam nie finansuje za niego wpłat do PPK. Natomiast po złożeniu przez pracownika takiej deklaracji, pracodawca obliczy i pobierze wpłaty do PPK – w wysokości zadeklarowanej przez pracownika – od pierwszego wynagrodzenia wypłaconego mu po jej złożeniu. Ustawodawca uznał, że niezasadnym byłoby ograniczenie uczestnikom PPK prawa do finansowania wpłat z własnych środków w przypadku problemów finansowych podmiotu zatrudniającego.
Deklarację składa się według wzoru. Deklarację należy wypełnić wielkimi literami. Deklarację składa się podmiotowi zatrudniającemu.
Pliki do pobrania — oficjalny portal Pracowniczych Planów Kapitałowych PPK
Na zakończenie warto dodać, że ustawa o PPK nie przewiduje obowiązku informowania przez pracodawcę pracowników o niefinansowaniu wpłat do PPK w okresie przestoju ekonomicznego, w okresie obniżonego wymiaru czasu pracy oraz w razie wystąpienia pozostałych okoliczności zwolnienia z obowiązku wpłat. Jednak za wskazane należy uznać przekazanie takiej informacji uczestnikom PPK, szczególnie po to, aby mieli oni możliwość – jeżeli tak zdecydują – złożenia deklaracji finansowania przez siebie wpłat podstawowych i wpłat dodatkowych do PPK w okresie zwolnienia.
