Zajęcie konta przez komornika nigdy nie jest przyjemne, zwłaszcza gdy następuje bez uprzedzenia. W niektórych przypadkach komornicy podejmują błędne decyzje i odcinają ludzi od ich pieniędzy zgromadzonych na kontach bankowych. Czy można przeciwdziałać takim sytuacjom? A jeżeli komornik pobiera więcej pieniędzy, niż pozwala mu na to prawo?
Informacja o zajęciu komorniczym
Komornicy muszą działać w granicach obowiązującego prawa, a zatem ich obowiązkiem jest informowanie dłużników o podejmowanych przez siebie działaniach. W praktyce sprowadza się to do wydania postanowienia o wszczęciu egzekucji wobec określonej osoby i wezwaniu jej do zapłaty lub okazania posiadanego majątku i uzyskiwanych dochodów. Jeśli dłużnik chce współpracować z komornikiem i spłacić swoje zobowiązanie, powinien zastosować się do jego poleceń, dzięki czemu istnieje spora szansa na uniknięcie blokady środków na rachunkach bankowych. Zajęcie komornicze nie jest obowiązkowe w każdej sprawie, nawet po wszczęciu egzekucji. Praktyka pokazuje jednak, że jest to jeden ze skuteczniejszych sposobów na wyegzekwowanie istniejącego zobowiązania, szczególnie gdy dłużnik nie chce uregulować swoich należności i skutecznie ignoruje pisma od komornika i wierzyciela.
Pamiętajmy, że komornik ma obowiązek poinformować dłużnika o zajęciu rachunku bankowego. Niestety najczęściej robi to w tym samym momencie, w którym następuje blokada konta dłużnika. Pismo z oficjalną informacją o zajęciu przychodzi do zobowiązanego najczęściej kilka dni po takim zdarzeniu. W polskich realiach egzekucja z rachunku bankowego wiąże się z elementem zaskoczenia. Zobowiązany z dnia na dzień dowiaduje się, że nie może wykonać żadnego przelewu ani wypłacić gotówki. Systemy bankowe działają natychmiastowo – impuls elektroniczny dociera do banku w ułamku sekundy i blokuje środki. List polecony idzie natomiast kilka dni. To sprawia, że dłużnik dowiaduje się o zajęciu albo od banku (widząc zablokowane środki w aplikacji), albo od sprzedawcy w sklepie, gdy nie będzie mógł dokonać płatności za swoje zakupy. Takie działanie jest w pełni legalne i zgodne z przepisami.
W tym miejscu warto wskazać, że informacja o zajęciu konta bankowego powinna zawierać:
tytuł wykonawczy – na podstawie jakiego wyroku lub nakazu zapłaty działa komornik;
składniki długu – dokładne wyliczenie należności głównej, odsetek oraz kosztów samej egzekucji;
pouczenie o prawach – informację o tym, jak możesz złożyć skargę na jego czynności oraz jak wnioskować o ograniczenie egzekucji.
Co zrobić po nagłym zajęciu konta bankowego?
Jeśli dłużnik wiedział o toczącym się wobec niego postępowaniu egzekucyjnym, zajęcie rachunku bankowego nie powinno być dla niego zaskoczeniem. Odblokowanie środków wymaga spłaty zobowiązania lub wystosowania wniosku do komornika o zwolnienie blokady i zastosowanie innego środka egzekucyjnego (np. pobierania pieniędzy z wynagrodzenia za pracę lub licytacji składników majątku zobowiązanego). Dużo gorzej jest, gdy zajęcie komornicze jest niespodziewane, a właściciel rachunku nie ma pojęcia o istniejącym zobowiązaniu. W takim przypadku pierwszym krokiem nie jest telefon do komornika, lecz kontakt z bankiem. Pracownicy banku mają obowiązek udzielić informacji, na czyje polecenie dokonano blokady rachunku. Podczas rozmowy należy uzyskać informację na temat dokładnej daty zajęcia, tytułu zajęcia oraz danych komornika, który wystąpił do banku z żądaniem blokady.
Pamiętajmy, że komornik nie może zabrać wszystkiego. W każdym miesiącu kalendarzowym dłużnikowi przysługuje kwota wolna od zajęcia, która wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto, co jest zgodne z treścią art. 54 ust. 1 Ustawy z 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe (dalej: Prawo bankowe). Kwota wolna na koncie bankowym odnawia się co miesiąc. Jeśli więc w marcu dłużnik wykorzysta cały limit, od pierwszego kwietnia znów będzie miał dostęp do nowej puli środków, o ile wpłyną one na rachunek.
Przykład 1.
Pan Jan pracuje na podstawie umowy o pracę. Pewnego dnia dowiedział się, że jego konto bankowe zostało zajęte przez komornika. W dniu zajęcia na rachunku Pana Jana była kwota 5000 zł. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto. Jaką kwotę powinien zostawić komornik na koncie bankowym pana Jana?
Będzie to 3604,50 zł, co stanowi 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę brutto, zgodnie z przepisami Prawa bankowego. Komornik może ściągnąć w drodze egzekucji tylko nadwyżkę od tej kwoty, a więc w opisanym przypadku wyłącznie 1396,50 zł.
Istnieje grupa świadczeń, które są całkowicie wyłączone spod egzekucji. Komornik nie ma prawa zabrać ani złotówki z następujących źródeł:
świadczenia wychowawcze (np. świadczenie 800+),
świadczenia rodzinne i dodatki rodzinne,
zasiłki dla opiekunów,
świadczenia z pomocy społecznej,
świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Komornik widzi na koncie sumę cyfr, a nie źródło pochodzenia pieniędzy. Dla banku i komornika przelew od pracodawcy lub osoby fizycznej może wyglądać tak samo jak przelew z MOPS-u. Jeśli te pieniądze zostaną zablokowane, dłużnik powinien niezwłocznie poinformować komornika o ich pochodzeniu, przedstawiając wyciągi z konta lub decyzje o przyznaniu świadczeń. W takim przypadku zajęte środki powinny być odblokowane i zwrócone.
Przykład 2.
Pan Michał otrzymuje 3000 zł emerytury. ZUS już potrącił mu część świadczenia na poczet długu. Jednak to, co wpłynęło na konto (tzw. czysta emerytura), zostało ponownie zablokowane przez bank w ramach zajęcia rachunku. Co powinien zrobić dłużnik w tej sytuacji?
Mamy tu do czynienia z tzw. podwójną egzekucją. Pan Michał musi złożyć do komornika wniosek o zwolnienie spod zajęcia środków pochodzących z emerytury, które wpłynęły na konto już po potrąceniu dokonanym przez ZUS. Komornik nie może bowiem pobierać dwa razy tych samych pieniędzy z różnych etapów ich drogi do długu.
Przykład 3.
Pani Marta utrzymuje się z alimentów i świadczenia 800+. Bank zablokował całe saldo na jej koncie wskutek polecenia komornika. Co w tej sytuacji powinna zrobić pani Marta?
Dłużniczka powinna udać się do banku i złożyć dyspozycję wypłaty środków z kwoty wolnej od zajęcia komorniczego (pod warunkiem że do tej pory jej nie wykorzystała). Jednocześnie musi wysłać do komornika pismo z żądaniem zwolnienia środków socjalnych, załączając potwierdzenia przelewów. Najlepszym rozwiązaniem na przyszłość dla pani Marty byłoby założenie tzw. konta socjalnego, na które wpływają wyłącznie świadczenia niepodlegające egzekucji – takie konto jest „niewidzialne” dla komornika w kontekście blokad.
Skarga na czynności komornika
Jeśli w ocenie dłużnika zajęcie rachunku bankowego było niesłuszne, warto rozważyć złożenie skargi na czynności komornika. Jest to zasadne w przypadku wcześniejszej spłaty całego zadłużenia lub odmowy zwolnienia spod zajęcia środków o charakterze socjalnym. Skargę można złożyć w ciągu 7 dni od dokonania czynności, czyli np. od dnia, w którym dłużnik dowiedział się o zajęciu. Pismo wnosi się do sądu rejonowego właściwego dla danego komornika, ale zawsze za pośrednictwem komornika prowadzącego sprawę. Jest to narzędzie formalne, które zmusza sąd do skontrolowania, czy egzekucja przebiega zgodnie z literą prawa. Komornik, otrzymując skargę, ma 3 dni na jej przeczytanie. Jeśli uzna, że faktycznie popełnił błąd i racje dłużnika są oczywiste, może uwzględnić skargę w całości i sam naprawić swój błąd (np. zdjąć blokadę z konta). Wtedy sprawa w ogóle nie trafia do sądu, co oszczędza mnóstwo czasu. Jeśli jednak komornik upiera się przy swoim, ma obowiązek przekazać skargę wraz z aktami sprawy do sądu, który następnie podejmie odpowiednie rozstrzygnięcie.
Skarga na czynności komornika to pismo procesowe. Musi zawierać konkretne elementy, aby sąd mógł się nim zająć:
dane stron postępowania oraz komornika i sądu właściwego w sprawie,
sygnatura akt – znajduje się na każdym piśmie od komornika (zaczyna się zazwyczaj od liter KM, KMS lub KMP),
opis zaskarżanej czynności – należy precyzyjnie opisać, co jest kwestionowane (np. „zajęcie rachunku bankowego o numerze... dokonane w dniu...”),
wniosek o zmianę lub uchylenie zajęcia,
uzasadnienie,
podpis skarżącego.
Opłata sądowa od skargi na czynności komornika jest stała i wynosi obecnie 50 zł. Uiszcza się ją na rachunek sądu rejonowego, do którego kierowana jest skarga. Potwierdzenie uiszczenia tej opłaty (np. wydruk przelewu na konto sądu) musi być dołączone do skargi. Jeśli sytuacja finansowa dłużnika jest bardzo trudna, może on wraz ze skargą złożyć wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych.
Przykład 4.
Pan Tomasz ma dług, który regularnie spłaca. Komornik, zamiast zająć 2000 zł, przez pomyłkę wpisał w systemie Ognivo kwotę 20 000 zł, blokując panu Tomaszowi wszystkie oszczędności zgromadzone na koncie bankowym. Komornik twierdzi, że „to błąd systemu i trzeba czekać”. Czy dłużnik może podjąć jakieś działania w tej sprawie?
Tak, pan Tomasz ma prawo złożyć skargę na czynność zajęcia komorniczego ponad kwotę wynikającą z tytułu wykonawczego. Sąd w takim przypadku może szybko zareagować, a komornik często koryguje błąd już po samym otrzymaniu pisma, by uniknąć kary.
Podsumowanie - zajęcie konta przez komornika
Nagłe zajęcie konta bankowego to poważny problem, ale nie sytuacja bez wyjścia. Kluczem jest znajomość swoich praw – szczególnie w zakresie kwoty wolnej od zajęcia oraz ochrony świadczeń socjalnych. Dzięki temu – nawet w trakcie egzekucji – można zachować środki niezbędne do codziennego funkcjonowania. W przypadku nagłego zajęcia rachunku bankowego dłużnik powinien niezwłocznie skontaktować się ze swoim bankiem i ustalić podstawę czynności egzekucyjnych. Następnie należy wyjaśnić sprawę z komornikiem i dokonać spłaty istniejącego zadłużenia, ewentualnie skorzystać ze skargi na czynności komornika.
