Pracownikowi, który był gotów do świadczenia pracy, a nie wykonywał jej z przyczyn dotyczących pracodawcy, należy się wynagrodzenie przestojowe. Jak obliczyć stawkę wynagrodzenia przestojowego? Przeczytaj w niniejszym artykule.
Definicja przestoju w pracy
Przestój to czas niewykonywania pracy, jeżeli pracownik był gotowy do jej świadczenia, a pojawiły się nieprzewidziane zdarzenia, które uniemożliwiły jej wykonywanie. Te zdarzenia mogą być wywołane np. przyczynami technicznymi, awariami czy działaniem osób trzecich. Za czas przestoju pracownikowi należy się wynagrodzenie w stawce wynikającej z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną. Jeśli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony w momencie omawiania warunków pracy, to wynagrodzenie za przestój wynosi 60% wynagrodzenia. Co ważne, wynagrodzenie to nie może być niższe niż minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 81 § 1 Kodeksu pracy).
Wynagrodzenie przestojowe należy się za czas przestoju wynikający z przeszkód dotyczących pracodawcy. Jeśli przestój ma miejsce z winy pracownika, nie przysługuje mu wynagrodzenie (art. 81 § 2 Kodeksu pracy). Jeżeli jednak przestój jest winą pracownika, a pracodawca powierzy mu inną pracę, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za wykonaną pracę.
Powierzenie innej pracy na czas przestoju
Na czas przestoju pracownikowi może zostać powierzona inna praca. Za jej wykonanie przysługuje wynagrodzenie, które nie może być niższe niż wynagrodzenie za czas przestoju. Jeżeli natomiast przestój jest winą pracownika, przysługuje mu wynagrodzenie jedynie za wykonaną pracę (art. 81 § 3 Kodeksu pracy).
Przestój w pracy może być również spowodowany warunkami atmosferycznymi, jeżeli praca uzależniona jest od tych warunków. Dotyczy to m.in. rolnictwa, budownictwa czy turystyki. Wówczas pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za czas przestoju, chyba że przepisy prawa pracy stanowią inaczej (np. regulaminy wynagradzania czy układy zbiorowe pracy). W takiej sytuacji pracodawca może również powierzyć pracownikowi inną pracę (art. 81 § 4 Kodeksu pracy). Za powierzoną pracę pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, o ile zakładowe przepisy nie przewidują za tę pracę wynagrodzenia przestojowego.
Jak obliczyć wynagrodzenie przestojowe?
Jak już wcześniej wspomniano, za czas przestoju pracownikowi należy się wynagrodzenie, które wynika z jego osobistego zaszeregowania. Co to oznacza? Wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania pracownika to wynagrodzenie zasadnicze określone w umowie o pracę, bez żadnych dodatków czy dopłat. Wyjątek stanowi dodatek funkcyjny przysługujący pracownikom zatrudnionym na stanowiskach kierowniczych. Wówczas jest on wliczany do wynagrodzenia za czas przestoju. Jeżeli jednak wynagrodzenie za czas przestoju nie zostało wyodrębnione w umowie, pracownikowi przysługuje 60% wynagrodzenia.
Wynagrodzenie określone w stawce miesięcznej
Jeżeli wynagrodzenie za pracę określone jest w stawce miesięcznej, to wówczas, aby obliczyć wynagrodzenie przestojowe, należy:
- w pierwszej kolejności podzielić to wynagrodzenie przez liczbę godzin do przepracowania w danym miesiącu,
- a następnie pomnożyć przez liczbę godzin, jakie pracownik przepracowałby w ramach obowiązującego go czasu pracy, gdyby nie było przestoju.
Przykład 1.
Pani Halina zatrudniona jest jako księgowa w firmie X. Jej wynagrodzenie wynosi 5000 zł miesięcznie. Oprócz tego raz na kwartał otrzymuje premię w wysokości 50% wynagrodzenia. W sierpniu 2026 roku jednego dnia wystąpiła awaria, przez co pani Halina nie mogła pracować przez 3 godziny. Jakie wynagrodzenie za te 3 godziny powinna otrzymać pracownica?
- w sierpniu 2026 r. do przepracowania było 160 godzin.
- 5 000 zł : 160 godzin = 31,25 zł / godzinę
- 31,25 zł / godzinę x 3 godziny = 93,75 zł
Pani Halina za 3 godziny przestoju otrzyma 93,75 zł. W jej wynagrodzeniu przestojowym nie należy brać pod uwagę składnika zmiennego, jakim jest premia kwartalna.
Przykład 2.
Pan Michał jest kierownikiem magazynu. Oprócz wynagrodzenia zasadniczego w wysokości 8 500 zł otrzymuje dodatek funkcyjny 1 500 zł. W lipcu 2026 r. z winy innego pracownika wystąpiła awaria powodująca 7-godzinny przestój. Jakie wynagrodzenie za czas przestoju powinien otrzymać pan Michał?
- 8 500 zł + 1 500 zł = 10 000 zł
- 10 000 zł : 184 godziny (godziny do przepracowania w lipcu 2026 r.) = 54,35 zł / godzinę
- 54,35 zł / godzinę x 7 godzin = 380,45 zł
Pan Michał za 7-godzinny czas przestoju spowodowany awarią otrzyma wynagrodzenie przestojowe w wysokości 380,45 zł.
Wynagrodzenie określone w stawce godzinowej
Jeżeli pracownik wynagradzany jest stawką godzinową, wówczas jedną godzinę wynagrodzenia za czas przestoju stanowi stawka godzinowa wynikająca z zawartej umowy o pracę. W przypadku większej liczby godzin przestoju, stawkę godzinową z umowy o pracę należy pomnożyć przez liczbę godzin przestoju.
Przykład 3.
Pan Janusz zatrudniony jest jako pracownik transportowy w pełnym wymiarze czasu pracy. Oprócz wynagrodzenia zasadniczego w wysokości 20 zł za godzinę, otrzymuje stałą premię miesięczną w wysokości 10% wynagrodzenia. W sierpniu 2026 r. pan Janusz miał do przepracowania 160 godzin, jednak ze względu na awarię w dostawie prądu jednego dnia nie wykonywał pracy. Wynagrodzenie za 8-godzinny czas przestoju ustalone będzie: 20 zł x 8 godzin = 160 zł.
Wyliczając wynagrodzenie przestojowe, należy w tym przypadku brać pod uwagę jedynie wynagrodzenie zasadnicze.
Wynagrodzenie przestojowe w wysokości 60% wynagrodzenia
Jeżeli w umowie o pracę nie wyodrębniono ani stawki miesięcznej ani godzinowej, pracownikowi za czas przestoju przysługuje 60% wynagrodzenia liczonego tak, jak wynagrodzenie urlopowe. Taka sytuacja może mieć miejsce u pracowników wynagradzanych akordowo czy prowizyjnie.
- Najpierw należy ustalić podstawę wynagrodzenia. Jeśli pracownik oprócz wynagrodzenia zasadniczego otrzymuje również składniki zmienne, to w wyliczaniu podstawy wynagrodzenia należy również uwzględnić składniki zmienne wypłacone w okresie 3 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym wystąpił przestój lub 12 miesięcy (w przypadku dużych różnic w wysokości składników zmiennych).
- Tak wyliczoną podstawę wynagrodzenia należy pomnożyć przez 60%.
- Następnie wyliczone 60% wynagrodzenia należy podzielić przez liczbę godzin przepracowanych w okresie, z którego została przyjęta.
- Wyliczoną wcześniej stawkę godzinową należy przemnożyć przez liczbę godzin przestoju.
Przykład 4.
Pan Wojciech pracuje w fabryce mebli. Zatrudniony jest w systemie akordowym, a stawka jego wynagrodzenia wynosi od 30 zł do 80 zł. Jakie wynagrodzenie przestojowe otrzyma pan Wojciech za przestój przez prawie cały sierpień 2026 r. (160 godzin)?
Wynagrodzenie wypłacone w:
- maj 2026: 5 560 zł (przepracowane 160 godz.)
- czerwiec 2026: 6 000 zł (przepracowane 160 godz.)
- lipiec 2026: 9 040 zł (przepracowane 184 godz.)
- Łącznie: 20 600 zł (przepracowane 504 godz.)
Obliczenia:
- 20 600 zł x 60% = 12 360 zł
- 12 360 zł : 504 godziny = 24,52 zł / godzinę
24,52 zł to mniej niż stawka wyliczona z minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2026 roku (4 806 zł : 160 godzin = 30,04 zł / godzinę).
Pan Wojciech za 160-godzinny przestój otrzyma 4 806,00 zł, ponieważ wynagrodzenie przestojowe nie może być niższe niż obowiązujące minimalne wynagrodzenie za pracę.
Wynagrodzenie za czas przestoju z winy pracownika
Jeżeli przestój spowodowany jest winą pracownika, nie przysługuje mu za czas przestoju wynagrodzenie. Oznacza to, że pracodawca może za czas przestoju pomniejszyć pracownikowi wynagrodzenie.
Przykład 5.
Pan Grzegorz zatrudniony na stanowisku aparatowego urządzeń produkcyjnych omyłkowo spowodował awarię maszyny, przez co nie mogła być kontynuowana produkcja. Wynikiem tego był 6-godzinny przestój. O ile zostanie pomniejszone wynagrodzenie pana Grzegorza, jeśli otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 5000 zł miesięcznie, a przestój wystąpił w sierpniu 2026 r.?
- 5 000 zł : 160 godzin = 31,25 zł / godzinę
- 31,25 zł / godzinę x 6 godzin = 187,50 zł
Pracodawca będzie miał prawo pomniejszyć wynagrodzenie pana Grzegorza za sierpień 2026 r. o 187,50 zł. Wówczas otrzyma on wynagrodzenie w wysokości 4 812,50 zł.
Podsumowując, prawidłowe wyliczenie wynagrodzenia przestojowego wymaga dokładnego ustalenia przyczyny przestoju oraz stawki wynikającej z osobistego zaszeregowania pracownika. W przypadku braku wyodrębnienia stałej stawki kluczowe jest wyliczenie podstawy wynagrodzenia urlopowego, pilnując, by stawka za godzinę nie była niższa niż gwarantowane minimum. Warto pamiętać, że przestój powstały z winy pracownika pozbawia go prawa do tej rekompensaty, chyba że pracodawca wyznaczy mu w tym czasie inne zadania.
