Przedsiębiorca będący czynnym podatnikiem VAT może zawiesić działalność, jednak przepisy Prawa przedsiębiorców pozwalają na dokonanie określonych czynności w tym okresie. Wymaga to jednak dopełnienia formalności, takich jak zawiadomienie o wykonywaniu czynności opodatkowanych w okresie zawieszenia działalności. W artykule wyjaśniamy, kiedy i jak należy je złożyć do urzędu skarbowego.
Czynny podatnik VAT a zawieszenie działalności gospodarczej
Zgodnie z art. 22 ust. 1 Ustawy z 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców (dalej: Prawo przedsiębiorców): przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na zasadach określonych w niniejszej ustawie, z uwzględnieniem przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych.
W myśl art. 23 ust. 1 Prawa przedsiębiorców: przedsiębiorca wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na czas nieokreślony albo określony, nie krótszy jednak niż 30 dni.
Z kolei zgodnie z art. 23 ust. 2 ww. ustawy: przedsiębiorca wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy.
Stosownie do art. 25 ust. 1 Prawa przedsiębiorców: w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej.
Natomiast według art. 25 ust. 2 Prawa przedsiębiorców: w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca:
- może wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, w tym rozwiązywania zawartych wcześniej umów;
- może przyjmować należności i jest obowiązany regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;
- może zbywać własne środki trwałe i wyposażenie;
- ma prawo albo obowiązek uczestniczyć w postępowaniach sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;
- wykonuje wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa;
- może osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej;
- może zostać poddany kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą;
- może powołać albo odwołać zarządcę sukcesyjnego.
Jak wskazano w art. 24 ust. 1 ww. ustawy: zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następują na wniosek przedsiębiorcy, chyba że przepis odrębny stanowi inaczej.
Jak podaje art. 99 ust. 7a Ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT): w przypadku zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów dotyczących zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej podatnicy nie mają obowiązku składania deklaracji VAT za okresy rozliczeniowe, których to zawieszenie dotyczy.
Jednocześnie – jak stanowi art. 99 ust. 7b ustawy o VAT – zwolnienie z obowiązku składania deklaracji podatkowych, o którym mowa w ust. 7a, nie dotyczy:
- (uchylony);
- podatników dokonujących wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów;
- podatników dokonujących importu usług lub nabywających towary – w zakresie których są podatnikiem;
- okresów rozliczeniowych, w których zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej nie dotyczyło pełnego okresu rozliczeniowego;
- okresów rozliczeniowych, za które podatnik jest obowiązany do rozliczenia podatku z tytułu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu oraz za które jest obowiązany dokonać korekty podatku naliczonego.
Dalej zauważmy, że w myśl art. 96 ust. 1 ustawy o VAT: podmioty, o których mowa w art. 15 i art. 15a, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3.
W myśl art. 96 ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT: naczelnik urzędu skarbowego, po weryfikacji danych podanych w zgłoszeniu rejestracyjnym, rejestruje podatnika jako „podatnika VAT czynnego” i na jego wniosek potwierdza to zarejestrowanie.
Zawiadomienie o wykonywaniu czynności opodatkowanych
W przypadku czynnego podatnika VAT opodatkowaniu podlegają wszystkie jego czynności, które mieszczą się w ustawowym zakresie tego podatku. Jak już wspomnieliśmy, nawet w okresie zawieszenia działalności gospodarczej podatnik VAT czynny może wykonywać określone czynności opodatkowane (przykładowo może sprzedać środek trwały).
Jak stanowi art. 96 ust. 9b ustawy o VAT: jeżeli podatnik, o którym mowa w ust. 9a pkt 1, w okresie zawieszenia działalności gospodarczej będzie wykonywał czynności, o których mowa w art. 5 ust. 1, jest on obowiązany przed dniem:
- zawieszenia działalności gospodarczej albo
- rozpoczęcia wykonywania takich czynności w okresie zawieszenia działalności gospodarczej
– zawiadomić o tym właściwego naczelnika urzędu skarbowego, wskazując okres, w którym będzie wykonywał te czynności.
W art. 96 ust. 9c ustawy VAT wskazano, że: w przypadku złożenia zawiadomienia, o którym mowa w ust. 9b, naczelnik urzędu skarbowego nie wykreśla podatnika z rejestru albo przywraca zarejestrowanie podatnika jako podatnika VAT na okres wskazany w zawiadomieniu.
W myśl zaś art. 96 ust. 9g ustawy o VAT: podatnik, o którym mowa w ust. 9a pkt 1, zostaje zarejestrowany bez konieczności składania zgłoszenia rejestracyjnego ponownie jako podatnik VAT z dniem wznowienia wykonywania działalności gospodarczej, ze statusem takim, jaki posiadał przed dniem zawieszenia tej działalności.
Biorąc pod uwagę powyższe przepisy, należy stwierdzić, że samo zawieszenie działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z jej całkowitym zaprzestaniem. Podatnik, który zawiesza działalność gospodarczą na pewien czas, nadal zachowuje status podatnika podatku VAT, choć w tym w okresie nie prowadzi aktywnie żadnej działalności. Zgłoszenie zawieszenia działalności gospodarczej nie oznacza zatem ustania bytu przedsiębiorcy, a jedynie przerwę w wykonywaniu działalności gospodarczej.
