Poradnik Przedsiębiorcy

Biuro rachunkowe jako podatnik VAT

Od wielu lat kwestią wywołującą problemy interpretacyjne jest możliwość skorzystania ze zwolnienia podmiotowego przez biura rachunkowe. Na tym tle bardzo często dochodzi do sporów przedsiębiorców z organami podatkowymi. Jak więc wygląda biuro rachunkowe jako podatnik VAT?

Biuro rachunkowe jako podatnik VAT - zwolnienie podmiotowe

Ze zwolnienia podmiotowego mogą skorzystać podatnicy, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 150 000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku.

Ponadto z tego zwolnienia mogą skorzystać podatnicy rozpoczynający działalność w trakcie roku podatkowego, jeśli przewidywana przez podatnika wartość sprzedaży nie przekroczy w proporcji do okresu prowadzonej działalności kwoty limitu 150 tys. zł. Prawo do zwolnienia z rozliczenia VAT traci się jednak, jeśli w trakcie roku zostanie przekroczony limit proporcjonalny (150 tys. zł x liczba dni od podjęcia działalności do końca roku / 365). Zwolnienie traci moc z momentem przekroczenia limitu.

Jednak zwolnienie to nie będzie miało zastosowania do czynności określonych w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT - wśród wymienionych tam czynności są usługi w zakresie doradztwa, z wyjątkiem doradztwa rolniczego związanego z uprawą i hodowlą roślin oraz chowem i hodowlą zwierząt, a także związanego ze sporządzaniem planu zagospodarowania i modernizacji gospodarstwa rolnego.

Osoby prowadzące biura rachunkowe miały problem z ustaleniem, czy usługi księgowe wchodzą w zakres pojęcia doradztwa i tym samym nie można w przypadku ich świadczenia skorzystać ze zwolnienia podmiotowego.

Ustawa o VAT, przywołując pojęcie usług w zakresie doradztwa, nie odwołuje się wprost do innych aktów prawnych ani nie zawiera jej definicji. Dlatego też za czynności doradztwa należy uznać tylko czynności polegające na udzielaniu takim podmiotom jak: podatnicy, płatnicy i inkasenci, osoby trzecie odpowiedzialne za zaległości podatkowe oraz następcy prawni podatników, płatników lub inkasentów, na ich zlecenie lub na ich rzecz, porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami. 

Natomiast czynności polegające na prowadzeniu ksiąg i ewidencji podatkowych z istoty swej bliskie są działalności zawodowej osób uprawnionych do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, czyli czynnościom księgowym, a czynności polegające na sporządzaniu deklaracji i zeznań podatkowych mają w znacznej mierze charakter techniczny, a nie prawny, choćby z tego względu, że sporządzane są na podstawie innych dokumentów, w szczególności ksiąg rachunkowych.

Biuro rachunkowe jako podatnik VAT w orzecznictwie

W sytuacji gdy biuro nie dokonuje czynności doradczych, może skorzystać ze zwolnienia z VAT. Przy czym za czynności doradcze nie można uznać czynności technicznych czy typowo księgowych. Stanowisko takie potwierdził Minister Finansów w interpretacji ogólnej z 9 kwietnia 2015 r., sygn. PT3/8101/2/2015/AEW/16, gdzie możemy przeczytać:

(…) w sytuacji gdy podmiot (niezależnie od jego statusu czy też posiadania określonych uprawnień) będzie świadczył wyłącznie usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych, ksiąg podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych lub też sporządzania (wypełniania) zeznań i deklaracji podatkowych i nie będzie świadczył usług doradczych lub prawniczych (takich jak wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 1 lub pkt 4 ustawy o doradztwie podatkowym), nie znajdą zastosowania przepisy art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a lub b ustawy o VAT. Podmiot taki będzie zatem mógł korzystać ze zwolnienia z podatku VAT (chyba że zajdą inne niż omawiane przesłanki wyłączające ze zwolnienia określonego w art. 113 ustawy o VAT). Jeżeli natomiast dany podmiot (niezależnie od jego statusu czy też posiadania określonych uprawnień) będzie świadczył usługi o charakterze doradczym lub prawniczym (np. wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 1 lub pkt 4 ustawy o doradztwie podatkowym), znajdą zastosowanie odpowiednio przepisy art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. a lub lit. b ustawy o VAT (…).

Warto dodać, iż również w sytuacji gdy biuro rachunkowe ma pełnomocnictwo do reprezentowania podatnika przed organami podatkowymi do czynności technicznych czy podpisywania deklaracji, nie wystąpi obowiązek rejestracji do podatku VAT. Stanowisko takie potwierdzają sądy w wydawanych orzeczeniach, czego przykładem może być wyrok w Gdańsku z 28 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 175/12, w którym możemy przeczytać:

(…) posiadanie pełnomocnictw o szerokim zakresie, w realiach rozpoznawanej sprawy nie uzasadnia twierdzenia, że skarżąca świadczyła usługi doradztwa. Posiadane pełnomocnictwa wykorzystywane bowiem były, co jednoznacznie wynika z ustaleń organów podatkowych, do podpisywania i składania deklaracji podatkowych w imieniu mocodawców.

Za mieszczące się w kategorii usług księgowych, a nie doradztwa, uznać należy także czynność skierowania przez skarżącą, w imieniu mocodawcy, pisma dotyczącego przeksięgowania nadpłaconego ryczałtu na poczet podatku dochodowego. Czynność przeksięgowania, dokonywana przez organ podatkowy ma bowiem charakter wyłącznie techniczny (…).

Również w przypadku przekazywania przez biuro elektronicznie deklaracji nie ma potrzeby rejestracji do VAT. Stanowisko takie zaprezentował Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, w piśmie z 30 lipca 2014 r., nr IPPP2/443-530/14-2/KOM, w którym czytamy:

(…) Odnosząc się natomiast do kwestii planowanego przez Wnioskodawczynię przekazywania e-deklaracji za pośrednictwem internetu, które za zgodą i na podstawie udzielonego przez klientów pełnomocnictwa, będzie podpisywać ona swoim podpisem elektronicznym stwierdzić należy, że samego faktu sporządzania takich e-deklaracji podatkowych oraz ich podpisywania bezpiecznym e-podpisem, nie można uznać za czynność doradztwa podatkowego, o ile ta czynność nie będzie realizowane w ramach odrębnego zlecenia, lecz stanowić będzie element kompleksowej obsługi klienta w zakresie świadczonych przez biuro rachunkowe Wnioskodawczyni usług rachunkowo-księgowych. Wnioskodawczyni jest podmiotem posiadającym certyfikat księgowy, który zgodnie z ww. art. 76a ust. 2 ustawy o rachunkowości ma uprawnienia m.in. do sporządzania, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, zeznań i deklaracji podatkowych, nie posiada natomiast uprawnień doradcy podatkowego, stąd też – w przypadku podpisywania e-deklaracji bezpiecznym podpisem elektronicznym, które to deklaracje będą jednym z elementów świadczonych przez Wnioskodawczynię kompleksowych usług księgowych - zastosowania nie znajdzie art. 113 ust. 13 pkt 2 lit. b ustawy (…).