Kiedy lokalna dokumentacja cen transferowych jest obowiązkowa?

W przypadku podmiotów powiązanych dokonujących między sobą transakcji ustawa o PIT wymaga, aby bezwzględnie zachowane zostały warunki rynkowe. W poniższym artykule szczegółowo zastanowimy się, jaki realny wpływ na codzienne obowiązki księgowe ma fakt posiadania statusu małego przedsiębiorcy oraz kiedy dokładnie wymagana jest lokalna dokumentacja cen transferowych w relacjach biznesowych.

Lokalna dokumentacja cen transferowych

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą.

Jak natomiast wynika z art. 7 ust. 1 ww. ustawy, użyte w ustawie określenia oznaczają:

1. mikroprzedsiębiorca – przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników, oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 2 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 2 milionów euro;

2. mały przedsiębiorca – przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 50 pracowników, oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 10 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 10 milionów euro

– i który nie jest mikroprzedsiębiorcą;

3. średni przedsiębiorca – przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych spełniał łącznie następujące warunki:

• zatrudniał średniorocznie mniej niż 250 pracowników, oraz
• osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nieprzekraczający równowartości w złotych 50 milionów euro, lub sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat nie przekroczyły równowartości w złotych 43 milionów euro

– i który nie jest mikroprzedsiębiorcą ani małym przedsiębiorcą.

Obowiązki spoczywające na podmiotach powiązanych

Kwestie związane z obowiązkami, jakie spoczywają na podmiotach powiązanych, reguluje ustawa o PIT. Zgodnie z art. 23o tejże ustawy podmioty powiązane są obowiązane ustalać ceny transferowe na warunkach, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane.

Jeżeli w wyniku istniejących powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane, i w wyniku tego podatnik wykazuje dochód niższy (stratę wyższą) od tego, jakiego należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały, organ podatkowy określa dochód (stratę) podatnika bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań.

Jak wynika z treści art. 23w ustawy o PIT, podmioty powiązane są obowiązane do sporządzania w postaci elektronicznej lokalnej dokumentacji cen transferowych, za rok podatkowy, w terminie do końca 10. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego, w celu wykazania, że ceny transferowe zostały ustalone na warunkach, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane.

Lokalna dokumentacja cen transferowych jest sporządzana dla transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, której wartość przekracza w roku podatkowym następujące progi dokumentacyjne:

1. 10 000 000 zł – w przypadku transakcji towarowej,
2. 10 000 000 zł – w przypadku transakcji finansowej,
3. 2 000 000 zł – w przypadku transakcji usługowej,
4. 2 000 000 zł – w przypadku innej transakcji niż określona w pkt 1-3.

Preferencje przewidziane dla podmiotu powiązanego mającego status małego przedsiębiorcy

W art. 23z ustawy o PIT wymieniono katalog transakcji kontrolowanych nieobjętych obowiązkiem sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych. W przepisie tym nie wymieniono jednak podatników mających status małego przedsiębiorcy zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo przedsiębiorców.

Jednocześnie warto wskazać, że zgodnie z art. 23zc ust. 3a pkt 1 ustawy o PIT w przypadku transakcji kontrolowanych zawieranych przez podmioty powiązane będące mikroprzedsiębiorcą lub małym przedsiębiorcą w rozumieniu odpowiednio art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 Ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców lokalna dokumentacja cen transferowych może nie zawierać analizy porównawczej lub analizy zgodności.

Przepis ust. 3a pkt 1 ma zastosowanie w przypadku przedsiębiorcy, który w ostatnim roku podatkowym spełnił warunki określone w art. 7 ust. 1 pkt 1 albo 2 Ustawy z dnia 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców (art. 23zc ust. 3b ustawy o PIT).

Z przedstawionych regulacji wynika zatem, że mały przedsiębiorca (podobnie jak mikroprzedsiębiorca) dokonujący transakcji z podmiotem powiązanym w wartościach przekraczających progi dokumentacyjne określone w art. 23w ustawy o PIT jest zobowiązany do sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych. 

Jednakże mały przedsiębiorca w zakresie sporządzonej dokumentacji cen transferowych może zrezygnować ze sporządzenia:

• analizy porównawczej, czyli analizy danych podmiotów niepowiązanych lub transakcji zawieranych z podmiotami niepowiązanymi lub pomiędzy podmiotami niepowiązanymi uznanych za porównywalne do warunków ustalonych w transakcjach kontrolowanych, lub
• analizy zgodności warunków, na jakich została zawarta transakcja kontrolowana, z warunkami, jakie ustaliłyby podmioty niepowiązane.

W świetle przepisów analizę zgodności sporządza się wtedy, gdy sporządzenie analizy porównawczej nie jest właściwe w świetle danej metody weryfikacji cen transferowych lub nie jest możliwe przy zachowaniu należytej staranności. W praktyce z analizą zgodności będziemy mieli rzadko do czynienia. 

Zgodnie z par. 2 pkt 3 lit. c) rozporządzenia w sprawie dokumentacji cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych analiza porównawcza zawiera:

• opis procesu wyszukiwania i doboru danych oraz wskazanie źródeł tych danych, wraz z uzasadnieniem doboru kryteriów wyszukiwania oraz istotnych założeń przyjętych na potrzeby dokonania tej analizy;
• dane porównawcze przedstawione w postaci elektronicznej umożliwiającej ich edycję, grupowanie, sortowanie i przeprowadzanie weryfikacji wykonanych obliczeń, w tym wskaźniki finansowe, przyjęte oraz odrzucone w ramach tej analizy, wraz z ich opisem, odnoszące się do transakcji zawieranych przez podmiot powiązany z podmiotem niepowiązanym (dane wewnętrzne) albo zawieranych pomiędzy podmiotami niepowiązanymi (dane zewnętrzne), jeżeli są dostępne;
• uzasadnienie powodów przyjęcia do tej analizy danych z wielu lat lub z jednego roku;
• uzasadnienie wyboru wskaźnika finansowego przyjętego do tej analizy, jeżeli został zastosowany;
• opis korekty porównywalności wraz z uzasadnieniem, jeżeli została zastosowana;
• wskazanie wyznaczonego w wyniku tej analizy punktu lub przedziału wraz z opisem miar statystycznych, jeżeli zostały zastosowane.

Podsumowując powyższe, należy wskazać, że mały przedsiębiorca nie jest zwolniony z obowiązku sporządzenia dokumentacji cen transferowych. Jednocześnie w zakresie sporządzonej dokumentacji mały przedsiębiorca może liczyć na pewne uproszczenia polegające na możliwości pominięcia analizy porównawczej lub analizy zgodności.