Łączenie małego ZUS z ulgami w PIT – zasady i limity w 2026 roku

W bieżącym roku kalendarzowym i w kolejnych latach osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą będą mogły skorzystać z ulgi dotyczącej składek na ubezpieczenia społeczne (tzw. Mały ZUS Plus) według nowych zasad. Czy zmiany te mają wpływ łączenie małego ZUS z ulgami w PIT? Więcej na ten temat w artykule.

Osoby uprawnione do Małego ZUS Plus oraz podstawa wymiaru składek

Uprawnienia ubezpieczonych do omawianej ulgi określono w Ustawie z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa o sus). Jak wynika z unormowań tego aktu prawnego, Mały ZUS Plus może mieć zastosowanie do ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o sus. 

Oznacza to zatem osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów Ustawy z 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców (dalej: Prawo przedsiębiorców) lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem osoby określonej w art. 18 ust.1 Prawa przedsiębiorców, czyli: przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej). 

Wskazany przedsiębiorca nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Drugim warunkiem zastosowania omawianej ulgi jest osiągnięcie przez przedsiębiorcę w poprzednim roku kalendarzowym przychodu nieprzekraczającego określonego limitu.

Podstawa wymiaru składek przy stosowaniu ulgi Mały ZUS Plus („podstawa wymiaru składek”) nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku. 

Podstawę wymiaru składek ubezpieczony ustala na dany rok kalendarzowy, mnożąc przeciętny miesięczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym, obliczony według poniżej przedstawionych zasad, przez współczynnik 0,5. Uzyskany wynik jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa. 

Przeciętny miesięczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym jest obliczany według następujących zasad: 

1. w pierwszej kolejności należy podzielić roczny dochód z działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej;

2. następnie uzyskany wynik należy pomnożyć przez 30 i zaokrąglić do pełnych groszy:

• w górę – gdy końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza lub

• w dół – jeżeli końcówka jest niższa niż 0,5 grosza.

Roczny limit przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w przypadku rozpoczęcia, zakończenia lub zawieszenia działalności w ciągu poprzedniego roku kalendarzowego zmniejsza się proporcjonalnie:

• dzieląc kwotę 120 000 złotych przez liczbę dni kalendarzowych w poprzednim roku kalendarzowym, a następnie 

• mnożąc przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym. 

Otrzymany wynik jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa.

Wyłączenie możliwości skorzystania z ulgi Mały ZUS Plus

Przepisy dotyczące Małego ZUS Plus nie mają zastosowania do osób, które lub do których: 

1. w poprzednim roku kalendarzowym miały zastosowanie przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i które korzystały ze zwolnienia sprzedaży od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 Ustawy z 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług; 

2. spełniają warunki określone w art. 18a ustawy o sus dotyczące ulgi, w ramach której opłacane są obniżone składki na ubezpieczenia społeczne – od podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia; 

3. w poprzednim roku kalendarzowym prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez mniej niż 60 dni kalendarzowych; 

4. w poprzednim roku kalendarzowym także prowadziły pozarolniczą działalność w charakterze: twórcy, artysty, osoby wykonującej wolny zawód, wspólnika spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej albo jednoosobowej spółki z o.o. oraz osoby prowadzącej publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół;

5. wykonują pozarolniczą działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej.

Okres korzystania z ulgi Mały ZUS Plus

Obowiązujące od 1 stycznia 2026 roku zmiany przewidują, że ubezpieczony spełniający kryteria do zastosowania ulgi Mały ZUS Plus – w zakresie limitu rocznego przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym – może korzystać z uprawnienia do ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na preferencyjnych zasadach maksymalnie przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności. 

Okresy dalszych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zaczynają się każdorazowo od pierwszego miesiąca kalendarzowego prowadzenia tej działalności po upływie poprzedniego okresu 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Do okresów 36 miesięcy kalendarzowych i 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wlicza się jako pełny miesiąc kalendarzowy, w którym ubezpieczony odpowiednio ustalał podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z art. 18c ustawy o sus lub prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień. 

Mały ZUS Plus a inne ulgi składkowe

Osoby prowadzące pozarolniczą działalność mogą skorzystać – oprócz ulgi Mały ZUS Plus – także z innych ulg składkowych. 

Kryteria zastosowania tych ulg wymagają ich odrębnego rozliczania. Dotyczy to:

• ulgi na start (zwolnienia z obowiązku opłacania składek społecznych),

• preferencyjnego ZUS (składki opłacane od 30% minimalnego wynagrodzenia).

Przykład 1.

Osoba podejmująca działalność gospodarczą może skorzystać z ulgi na start (przez 6 miesięcy). W następnej kolejności może zastosować preferencyjny ZUS – przez 24 miesiące. Dopiero po wykorzystaniu wymienionych ulg składkowych przedsiębiorca może wnioskować o Mały ZUS Plus, jeżeli spełnia kryterium dochodowe w zakresie limitu ustawowego.  

 Ulgi i odliczenia podatkowe a Mały ZUS Plus – jak wygląda łączenie małego ZUS z ulgami w PIT

Zarówno Mały ZUS Plus, jak i ulgi czy też odliczenia podatkowe są instrumentami, dzięki którym przedsiębiorcy mogą obniżyć koszty prowadzenia działalności. Narzędzia te działają dwukierunkowo – umożliwiają zmniejszenie należności składkowych i wpływają na wysokość obciążeń podatkowych. 

Przykład 2. 

Przedsiębiorca osiąga przychody z pozarolniczej działalności w wysokości umożliwiającej mu skorzystanie z ulgi składkowej Mały ZUS Plus. Osoba ta zamierza zastosować określone odliczenia w ramach PIT. Czy w przypadku stosowania Małego ZUS Plus będzie miał taką możliwość?

Jak już wspomniano, Mały ZUS Plus stanowi ulgę składkową, nie zaś podatkową, wobec czego przedsiębiorca ma prawo do ogólnie dostępnych odliczeń w zakresie PIT – w zależności od formy opodatkowania. 

Oznacza to więc, że istnieje możliwość odliczenia m.in.:

• darowizn – przeznaczonych np. na cele kultu religijnego, pożytku publicznego, czy związane z edukacją zawodową,
• ulgi na Internet,
• ulgi rehabilitacyjnej.

Przedsiębiorca stosujący ulgę Mały ZUS Plus może także korzystać z innych ulg podatkowych, w ramach których roczny przychód nie przekracza kwoty 85 528 zł – dotyczy to:

• ulgi dla rodzin 4+,
• ulgi na powrót,
• ulgi dla młodych,
• ulgi senioralnej (dla osób pracujących posiadających uprawnienia emerytalne).

Przy Małym ZUS Plus można również skorzystać z ulgi prorodzinnej, przy czym w tym przypadku decydującym czynnikiem jest forma opodatkowania.

Przykład 3.

Osoba prowadząca pozarolniczą działalność spełnia warunki do zastosowania ulgi Mały ZUS Plus. Chciałaby ponadto skorzystać z ulgi prorodzinnej. W takiej sytuacji kluczowym elementem jest forma opodatkowania w ramach PIT, ponieważ ulga prorodzinna może być uwzględniona przez podatników, którzy w 2025 roku osiągnęli dochody opodatkowane na zasadach ogólnych, czyli według skali podatkowej. Spełnienie tego warunku umożliwia stosowanie obydwu ulg.

Na zakończenie warto podkreślić, że Mały ZUS Plus odnosi się wyłącznie do składek na ubezpieczenia społeczne, nie dotyczy natomiast składki zdrowotnej.

W bieżącym roku możliwość odliczenia składki zdrowotnej w zakresie podatkowym przy Małym ZUS Plus uzależniona jest od formy opodatkowania stosowanej przez przedsiębiorcę. 

Podsumowanie

W roku 2026 obowiązują nowe zasady korzystania z ulgi składkowej Mały ZUS Plus dotyczące okresu korzystania z tego udogodnienia. Inne ulgi składkowe, ze względu na ich charakter, stosuje się odrębnie w stosunku do Małego ZUS Plus. Z kolei ulgi i odliczenia podatkowe uwzględnia się na ogólnych zasadach, z zastrzeżeniem konkretnych przepisów prawa podatkowego. Równocześnie Mały ZUS Plus nie dotyczy składki zdrowotnej – możliwość jej odliczenia od podatku zależy od stosowanej formy opodatkowania.