Nowa ustawa z 20 marca 2025 roku znacząco zmienia warunki, na jakich możliwe jest powierzanie pracy cudzoziemcom w Polsce. Celem regulacji jest uproszczenie procedur i zwiększenie kontroli nad zatrudnieniem. Dla pracodawców oznacza to konieczność dostosowania się do nowych wymogów, w tym pełnej cyfryzacji procesu i zaostrzonych sankcji za nadużycia. Jakie kluczowe zmiany wprowadzają nowe przepisy i jak się do nich przygotować?
Czego dotyczy nowa ustawa?
Ustawa określa warunki dostępu cudzoziemców do rynku pracy, organy właściwe oraz tryb postępowania w tych sprawach.
Określa ona również szczególne działania w zakresie aktywizacji zawodowej i integracji społecznej cudzoziemców finansowane ze środków Funduszu Pracy.
Ustawy nie stosuje się do:
- pracy cudzoziemca, który jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wykonywanej na podstawie umowy cywilnoprawnej w ramach jego działalności gospodarczej;
- pełnienia funkcji przez członków misji dyplomatycznych i urzędów konsularnych państw obcych oraz innych osób zrównanych z nimi na podstawie ustaw, umów lub powszechnie ustalonych zwyczajów międzynarodowych;
- świadczeń wolontariuszy wykonywanych na zasadach określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie;
- wykonywania zadań w ramach stażu, o którym mowa w art. 3 pkt 16a Ustawy z dnia 12 grudnia 2013 roku o cudzoziemcach, przez cudzoziemca, który przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 13a tej ustawy, lub ma zezwolenie na pobyt czasowy dla stażysty, o którym mowa w art. 157a tej ustawy;
- okazjonalnego, incydentalnego wykonywania na rzecz podmiotu zagranicznego czynności niemających związku z rynkiem pracy i gospodarką Rzeczypospolitej Polskiej, przez cudzoziemca, który przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w innym celu niż wykonywanie tych czynności, w szczególności, jeżeli czynności te nie mają na celu świadczenia usług przez podmiot zagraniczny z terytorium lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i ich wykonywanie nie jest organizowane bezpośrednio lub pośrednio przez podmiot zagraniczny.
Ustawa nie dotyczy ponadto powierzania pracy:
- obywatelom państw członkowskich Unii Europejskiej lub państw członkowskich Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym,
- obywatelom Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.
Powierzanie pracy cudzoziemcom – cyfryzacja całego procesu
Zezwolenie na pracę wydaje się na wniosek podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi.
Wniosek o wydanie zezwolenia na pracę oraz dokumenty dotyczące wniosku składa się za pomocą systemu teleinformatycznego prowadzonego przez ministra ds. pracy.
Wniosek złożony w inny sposób niż przez system pozostawia się bez rozpoznania.
W przypadku nieprawidłowego działania systemu teleinformatycznego powodującego brak możliwości wniesienia środka zaskarżenia w sposób określony powyżej w terminie określonym przepisami Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego środek zaskarżenia wnosi się w terminie 7 dni po dniu usunięcia nieprawidłowości.
Powiadomienie o tym, że nastąpiło przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, a także o tym, że:
- cudzoziemiec nie podjął pracy w okresie 2 miesięcy od początkowej daty ważności zezwolenia na pracę;
- cudzoziemiec przerwał pracę na okres przekraczający 2 miesiące;
- cudzoziemiec zakończył pracę wcześniej niż 2 miesiące przed upływem okresu ważności zezwolenia na pracę
– również dokonuje się za pomocą systemu teleinformatycznego, w ciągu 7 dni.
W przypadku nieprawidłowego działania systemu teleinformatycznego, które powoduje brak możliwości terminowego powiadomienia, powiadomienia dokonuje się najpóźniej pierwszego dnia roboczego następującego po dniu usunięcia nieprawidłowości.
Polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi może powierzyć mu pracę o innym charakterze lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę na rzecz polskiego podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi na okresy łącznie nieprzekraczające 30 dni w roku kalendarzowym, jeżeli są spełnione pozostałe warunki określone w zezwoleniu na pracę i jeżeli uprzednio powiadomi wojewodę, który wydał zezwolenie na pracę, za pomocą systemu teleinformatycznego.
Cyfryzacja dotyczy również prowadzenia wykazów. Minister właściwy do spraw gospodarki tworzy zgodnie z ustawą wykaz przedsiębiorców wykonujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność gospodarczą o istotnym znaczeniu dla gospodarki narodowej. Wykaz przedsiębiorców prowadzony jest w systemie teleinformatycznym i obejmuje:
- przedsiębiorców korzystających ze wsparcia inwestycji o istotnym znaczeniu dla gospodarki,
- przedsiębiorców korzystających ze wsparcia nowych inwestycji,
- przedsiębiorców korzystających ze wsparcia na projekty inwestycyjne o znaczeniu strategicznym dla przejścia na gospodarkę o zerowej emisji netto.
Uprawnienie do tworzenia list na wypadek bezrobocia
Wydania zezwolenia na pracę na rzecz polskiego podmiotu powierzającego pracę cudzoziemcowi odmawia się, jeżeli w dniu złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na pracę zawód, w którym cudzoziemiec ma wykonywać pracę, znajduje się na liście zawodów, określonej przez starostę i zatwierdzonej przez wojewodę właściwych ze względu na główne miejsce wykonywania pracy przez cudzoziemca, zamieszczonej w rejestrze.
Przy określaniu listy starosta bierze pod uwagę stopę bezrobocia oraz zwolnienia grupowe na lokalnym rynku pracy, w szczególności stosunek liczby zarejestrowanych bezrobotnych i poszukujących pracy w poszczególnych zawodach do liczby ofert zgłoszonych do powiatowych urzędów pracy oraz wzrost liczby osób objętych zwolnieniami grupowymi, o których został zawiadomiony powiatowy urząd pracy.
Wojewoda zatwierdza listę, dokonując wpisu do rejestru. Bierze on pod uwagę względy bezpieczeństwa państwa i polityki migracyjnej oraz potrzeby rynku pracy.
Zaostrzenie sankcji za nielegalne powierzanie pracy cudzoziemcom
Kto nielegalnie powierza pracę cudzoziemcowi, podlega karze grzywny od 3000 zł do 50 000 zł. Karę grzywny wymierza się w kwocie nie niższej niż 3000 zł za 1 cudzoziemca.
Z kolei cudzoziemiec, który nielegalnie wykonuje pracę, podlega karze grzywny nie niższej niż 1000 zł.
Karze grzywny od 6000 zł do 50 000 zł (ale nie mniej niż 6000 zł za 1 cudzoziemca) podlega ten:
- kto za pomocą wprowadzenia cudzoziemca w błąd, wyzyskania błędu, wykorzystania zależności służbowej lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania doprowadza cudzoziemca do nielegalnego wykonywania pracy;
- kto żąda od cudzoziemca korzyści majątkowej w zamian za podjęcie działań zmierzających do uzyskania zezwolenia na pracę lub innego dokumentu uprawniającego do wykonywania pracy;
- kto za pomocą wprowadzenia w błąd, wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania doprowadza inną osobę do nielegalnego zatrudnienia cudzoziemca.
Kto powierza pracę cudzoziemcowi skierowanemu do wykonywania pracy przez podmiot niebędący agencją zatrudnienia, podlega karze grzywny nie niższej niż 6000 zł (nie mniej niż 6000 zł za 1 cudzoziemca).
Kto, powierzając pracę cudzoziemcowi, kieruje go do wykonywania pracy na rzecz i pod kierownictwem innego podmiotu na innej podstawie niż umowa przewidująca wykonywanie pracy tymczasowej, podlega karze grzywny nie niższej niż 3000 zł.
Naruszenia pozostałych obowiązków objętych sankcją karną zgodnie z ustawą są zagrożone karą między 200 a 50000 zł – w zależności od przypadku.
