Poradnik Przedsiębiorcy

Przelew na rachunek niewskazany w oficjalnym wykazie - biała lista

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej 24 maja 2019 roku podpisał ustawę o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw. Nowe przepisy, które częściowo zaczęły obowiązywać od 1 września 2019 r., a częściowo od 1 stycznia 2020 r., niosą istotne zmiany w zakresie rozliczeń pomiędzy podmiotami gospodarczymi, a w szczególności określone konsekwencje za przelew na rachunek niewskazany w oficjalnym wykazie prowadzonym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS).  

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że brak znajomości niniejszego zagadnienia może okazać się dotkliwy w skutkach, np. w toku ewentualnej kontroli czy postępowania podatkowego. Organy podatkowe zyskają bowiem nowe narzędzie i możliwości w postaci badania prawidłowości dokonanych przelewów i nakładania z tytułu nieprawidłowości w tym zakresie określonych sankcji.

Jakie sankcje mogą zostać nałożone na podatników za niedostosowanie się do nowych przepisów? O tym w niniejszym artykule! 

Przelew na rachunek niewskazany w oficjalnym wykazie - biała lista jako źródło informacji

Prowadzone do tej pory przez Szefa KAS wykazy podmiotów zawierały w szczególności informację o podmiotach, które zostały wykreślone z rejestru podatników VAT, zostały do niego przywrócone czy też w odniesieniu do których naczelnik US nie dokonał rejestracji.

Za sprawą wyżej wskazanej ustawy zmieniającej, regulacje prawne dotyczące niniejszych wykazów i sposobu ich prowadzenia ulegają zmianie (art. 96b ustawy o VAT), a przede wszystkim zostaną scalone w jeden wykaz. Informacje zawarte w wykazie rozbudowane zostaną zgodnie z treścią nowych przepisów o numery rachunków rozliczeniowych, o których mowa w art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, lub imiennych rachunków w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której podmiot jest członkiem, otwartych w związku z prowadzoną przez członka działalnością gospodarczą, wskazanych w zgłoszeniu identyfikacyjnym lub zgłoszeniu aktualizacyjnym i potwierdzonych przy wykorzystaniu STIR w rozumieniu art. 119zg pkt 6 Ordynacji podatkowej.

STIR (system teleinformatyczny izby rozliczeniowej), ma na celu analizowanie przez organy skarbowe transakcji bankowych dokonywanych pomiędzy podmiotami gospodarczymi. Dane finansowe do systemu dostarczają obowiązkowo banki oraz spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK-i). System ma na celu zapobieganie oszustwom i wyłudzeniom podatku VAT.
Oprócz powyższego wykaz będzie zwracał dane nie tylko o podmiotach wykreślonych, przywróconych czy w odniesieniu do którego nie dokonano rejestracji, lecz także o podmiotach zarejestrowanych jako „podatnik VAT czynny” albo „podatnik VAT zwolniony”. Kolejną nową funkcją będzie możliwość sprawdzenia, czy podmiot znajduje się w wykazie na wybrany dzień przypadający nie wcześniej niż w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym podmiot jest sprawdzany.

Wykaz będzie aktualizowany raz na dobę, a dostęp do niego będzie możliwy także za pośrednictwem systemu teleinformatycznego Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEiDG). 

Wykaz podatników zgodny z nowymi przepisami obowiązuje do 1 września 2019 roku.

Przelew na rachunek niewskazany w oficjalnym wykazie a obowiązek korekty kosztów lub rozpoznania przychodu

Ta sama ustawa zmieniająca implementuje nowe regulacje prawne do ustaw o podatkach dochodowych od osób fizycznych i osób prawnych, które zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2020 roku.

Obok funkcjonujących od 1 stycznia 2017 r. przepisów, zgodnie z którymi podatnicy obowiązani są opłacać transakcje powyżej 15 000 zł bezgotówkowo, pojawi się kolejne dodatkowe obostrzenie. Powyższy przepis zostanie rozszerzony o obowiązek weryfikowania rachunku bankowego dostawcy towarów lub usługodawcy będącego czynnym podatnikiem VAT. 

Uiszczenie zobowiązania wynikającego z faktury powyżej 15 000 zł na rachunek nieujawniony w wykazie prowadzonym przez Szefa KAS na dzień zlecenia przelewu narazi podatnika na konsekwencje finansowe. Podatnik będzie bowiem zobligowany zmniejszyć koszty, a w przypadku braku możliwości ich zmniejszenia, zwiększyć przychody podatkowe (art. 22p ust. 1 i 2 ustawy o PIT oraz art. 15d ust. 1 i 2 ustawy o CIT).

Jeżeli podatnik wykona przelew na rachunek niewskazany w oficjalnym wykazie za fakturę powyżej 15 000 zł i zawiadomi o tym fakcie naczelnika US w ciągu 3 dni, wówczas zostanie zwolniony z obowiązku pomniejszenia kosztów / zwiększenia przychodów (art. 22p ust. 4 ustawy o PIT i art. 15d ust. 4 ustawy o CIT). Elementy zawiadomienia zawarte zostaną w art. 117ba ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2020 roku.
Na marginesie dodać należy, że podmioty pośredniczące w płatnościach (np. na podstawie umowy faktoringowej) również obowiązane będą do przekazywania środków pieniężnych na rachunek bankowy ujawniony w wykazie. Niewypełnienie niniejszego obowiązku skutkować będzie takimi samymi konsekwencjami jak w przypadku pozostałych podatników. Celem uniknięcia sankcji możliwe będzie również złożenie zawiadomienia, o którym mowa powyżej.

Dodatkowe sankcje z Ordynacji podatkowej

Celem zmotywowania podatników do stosowania wyżej opisanych przepisów, a także zabezpieczenia interesów Skarbu Państwa, ustawodawca zaimplementował dodatkowe przepisy penalizujące niestosowanie się do zasad płatności za transakcje powyżej 15 000 zł.

Podatnicy w świetle obowiązującego od 1 stycznia 2020 r. art. 117ba ustawy Ordynacja podatkowa odpowiadać będą solidarnie całym swoim majątkiem za zobowiązania dostawcy/usługodawcy w zakresie podatku VAT w części przypadającej na daną transakcję opłaconą z pominięciem oficjalnego rachunku bankowego zawartego w wykazie. 

Mówiąc krócej, jeżeli podatnik wykona przelew na rachunek niewskazany w oficjalnym wykazie za fakturę powyżej 15 000 zł, wówczas fiskus będzie mieć podstawę do egzekwowania podatku VAT nie tylko od dostawcy towarów/usługodawcy, lecz także od beneficjenta towarów czy usług.  Ustawa Ordynacja podatkowa nie posługuje się wprost kwotą 15 000 zł, lecz odwołaniem w postaci „a z odrębnych przepisów wynika obowiązek dokonania zapłaty za pośrednictwem rachunku płatniczego”, stąd jeżeli podatnik nie wypełni dyspozycji zawartej w ustawie o podatku dochodowym, wówczas może stać się solidarnie zobowiązanym do zapłaty zaległości podatkowych swojego kontrahenta. Odpowiedzialność solidarna spoczywać będzie również na podmiotach pośredniczących w płatnościach, np. na podstawie zawartych umów faktoringowych.

Przepisów o odpowiedzialności solidarnej z Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeżeli podatnik dokonał zapłaty z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności, o którym mowa w art. 108a ustawy o VAT.
Konkludując, stwierdzić należy, że jeżeli podatnik po 31 grudnia 2019 r.:
  • dokona płatności przelewem za fakturę opiewającą na kwotę wyższą niż 15 000 zł na rachunek kontrahenta nieujawniony w wykazie oraz

  • nie poinformuje o tym fakcie naczelnika US w ciągu 3 dni poprzez złożenie stosownego zawiadomienia,

wówczas w świetle nowych przepisów będzie zobligowany do pomniejszenia kosztów (zwiększenia przychodów) podatkowych, a dodatkowo może odpowiadać solidarnie za zobowiązania w podatku VAT swojego kontrahenta w części przypadającej na transakcję, która została uregulowana niezgodnie z przepisami.

Przelew na rachunek niewskazany w oficjalnym wykazie - aktualizacja rachunków bankowych

Celem dostosowania się do nowych przepisów, a tym samym uniknięcia przykrych konsekwencji natury finansowej, uzasadnione jest więc uporządkowanie kwestii rachunków bankowych każdego przedsiębiorstwa.

Wiele podmiotów nie respektowało obowiązku w postaci aktualizowania rachunków bankowych, a w skrajnym przypadku nie potrafi ustalić zgłoszonych wcześniej rachunków bankowych, które zostały zlikwidowane i podlegają wykreśleniu. W takim przypadku podmioty te mogą wystosować ogólne pismo do organu podatkowego, z prośbą o informację zwrotną w zakresie zgłoszonych rachunków bankowych. Na podstawie otrzymanej odpowiedzi można dokonać wykreślenia nieaktualnych już rachunków bankowych i jednocześnie zaktualizować informacje w tym zakresie. Działania te niewątpliwe przyczynią się do usprawnienia procesów związanych z płatnościami i uniknięcia zatorów płatniczych, które wynikać mogą z próby zapłaty zobowiązania przez kontrahenta na nieaktualny rachunek bankowy lub opóźnienia płatności, jeżeli kontrahent nie odnajdzie w wykazie właściwego rachunku, na który będzie mógł uiścić swoje zobowiązanie.