Poradnik Przedsiębiorcy

Konto bankowe pracownika - czy jest obowiązkowe?

Kwestie związane z formą i miejscem wypłaty wynagrodzenia zostały uregulowane w Kodeksie pracy. Czy konto bankowe pracownika jest wymogiem do otrzymania wynagrodzenia?

Zgodnie z obecnym brzmieniem art.  86 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany wypłacać wynagrodzenie:

  • w miejscu, terminie i czasie określonych w regulaminie pracy lub w innych przepisach prawa pracy;

  • wypłaty wynagrodzenia dokonuje się w formie pieniężnej; częściowe spełnienie wynagrodzenia w innej formie niż pieniężna jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy przewidują to ustawowe przepisy prawa pracy lub układ zbiorowy pracy;

  • obowiązek wypłacenia wynagrodzenia może być spełniony w inny sposób niż do rąk pracownika, jeżeli tak stanowi układ zbiorowy pracy lub pracownik uprzednio wyrazi na to zgodę na piśmie.

Wynagrodzenie wypłacane na konto bankowe pracownika, ale tylko po wyrażeniu przez niego zgody

Wynagrodzenie wypłacane jest na rachunek pracownika, ale po uprzednim pisemnym potwierdzeniu przez niego, że w takiej formie będzie je odbierał. W praktyce najczęściej pracownik przed przystąpieniem do pracy wypełnia stosowny formularz, w którym wpisuje numer swojego konta, a także wyraża zgodę na przelew wynagrodzenia na rachunek bankowy.

W przypadku, w którym pracownik nie posiada konta bankowego, pracodawca nie może wywierać na niego nacisku, by je założył. Warto wspomnieć, że pracodawca, który uporczywie to wymusza, może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Zgodnie z art. 218 § 1a Kodeksu karnego kto, wykonując czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Natomiast zgodnie z art. 218 § 3 Kodeksu karnego  osoba określona w § 1a, która będąc zobowiązana orzeczeniem sądu do wypłaty wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia ze stosunku pracy, obowiązku tego nie wykonuje, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

Warto podkreślić, że brak posiadania przez pracownika rachunku bankowego nie może być powodem do nieterminowej wypłaty wynagrodzenia.

Przykład 1.

W wewnętrznym regulaminie pracy jednej z firm zawarto zapis, że wynagrodzenia są przekazywane na konta bankowe pracowników. Jeden z pracowników nie posiada rachunku bankowego. Zatem pracodawca w celu uregulowania wynagrodzenia powinien zorganizować wypłatę do rąk własnych, np. w kasie pracowniczej. W żadnym wypadku nie powinien naciskać na pracownika, by ten założył konto bankowe.

Wynagrodzenie płatne przelewem pocztowym

Warto wspomnieć, że w przypadku regulowania wynagrodzenia przelewem pocztowym pracodawca powinien wcześniej uzyskać pisemną zgodę pracownika dotyczącą wypłaty w takiej formie wraz z dokładnym potwierdzeniem aktualnego adresu zamieszkania. Ustna akceptacja pracownika na przelew pensji przelewem pocztowym nie jest wystarczająca. Powyższe zostało potwierdzone w wyroku Sądu Najwyższego z 24 września 2003 r. o sygnaturze akt I PK 324/02, w którym stwierdzono, że wymaganie pisemnej zgody pracownika na bezgotówkową formę wypłaty wynagrodzenia za pracę (art. 86 § 3 Kodeks pracy) ma ściśle bezwzględnie obowiązujący charakter, a postanowienie regulaminu pracy dopuszczające ustną zgodę jest nieważne (art. 9 § 2 Kodeks pracy). 

W przypadku odebrania wynagrodzenia przez nieuprawnioną osobę, w wyniku czego wynagrodzenie nie dotrze do uprawnionego pracownika, pracodawca będzie musiał ponownie wypłacić pensję. Również podanie numeru rachunku bankowego osoby niespokrewnionej nie będzie spełniało wymogów prawidłowo wypłaconego wynagrodzenia. Wyłączne posiadanie konta przez pracownika lub przekazanie numeru wspólnego konta, np. ze współmałżonkiem, będzie dopuszczalne w celu prawidłowego przelewu wynagrodzenia.

Warto dodać, że pracownik może wycofać swoją zgodę na wypłatę wynagrodzenia w formie przelewu bankowego w każdym momencie. Powyższe zostało potwierdzone w wyroku Sądu Najwyższego z 21 lutego 2002 roku w sprawie o sygnaturze akt I PKN 917/00, w którym czytamy, że „pracownik może cofnąć zgodę na wypłacanie wynagrodzenia za pracę w inny sposób niż w formie pieniężnej do jego rąk lub zmienić dyspozycję w tym zakresie i takie zachowanie nie narusza obowiązku lojalności wobec pracodawcy”. Zatem pracodawca powinien wziąć pod uwagę zdanie pracownika i zmienić mu sposób wypłaty wynagrodzenia poprzez wypłatę np. do rąk własnych.

Nowe przepisy w sprawie wypłaty wynagrodzenia na rachunek bankowy

Zgodnie z informacjami umieszczonymi na stronie Rządowego Centrum Legislacji, nadal trwają prace legislacyjne nad projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze skróceniem okresu przechowywania akt pracowniczych oraz ich elektronizacją. W treści powyższego projektu zaproponowano następujące zmiany w zakresie wypłaty wynagrodzenia na konto bankowe:

  • Pracodawca ma prawo żądać od pracownika podania, niezależnie od danych osobowych, o których mowa w § 1, także numeru rachunku płatniczego, jeżeli pracownik nie złożył wniosku o wypłatę wynagrodzenia do rąk własnych (zmieniany art. 221 §  2 pkt 3 Kodeksu pracy);

  • Wypłata wynagrodzenia jest dokonywana na wskazany przez pracownika rachunek płatniczy, chyba że pracownik złożył w postaci papierowej lub elektronicznej wniosek o wypłatę wynagrodzenia do rąk własnych (zmieniany art. 86 § 3 Kodeksu pracy).

Powyższe zmiany mają wejść w życie 1 stycznia 2019 r.

Zgodnie z uzasadnieniem do powyższej ustawy z 5.10.2017 r. zamieszczonymi na stronie Rządowego Centrum Legislacji „celem zaproponowanej zmiany jest przyjęcie bezgotówkowej formy wypłaty wynagrodzenia jako formy preferowanej, z zachowaniem możliwości wypłaty wynagrodzenia w formie gotówkowej na wniosek pracownika. Obecnie obowiązujący przepis art. 86 § 3 Kodeksu pracy przewiduje jako podstawową zasadę wypłatę wynagrodzenia do rąk pracownika. Inny sposób wypłaty wynagrodzenia jest dopuszczalny, jeżeli tak stanowi układ zbiorowy pracy lub pracownik uprzednio wyrazi na to zgodę na piśmie.

Zaproponowane brzmienie art. 86 § 3 Kodeksu pracy spowoduje, że forma bezgotówkowa wypłaty wynagrodzenia będzie stopniowo stawała się formą wiodącą przy zachowaniu możliwości wypłaty do rąk pracownika. Zmiana dostosowuje przepisy do zmieniających się preferencji pracowników, coraz powszechniej wybierających bezgotówkową formę wypłaty wynagrodzenia”.

Konkludując, należy podkreślić, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa pracy pracownik nie ma obowiązku posiadania konta bankowego w celu przelewania wynagrodzenia. Pracodawca nie może zmusić pracownika do założenia rachunku bankowego, jeśli pracownik go nie posiada. Zgodnie z planowaną nowelizacją przepisów pracownicy będą składać pisemną zgodę w przypadku wypłaty wynagrodzenia do rąk własnych. Natomiast pracownicy będą zobowiązani jedynie do podania pracodawcy numeru rachunku bankowego, w przypadku posiadania go, bez konieczności składania oświadczenia.