Przedsiębiorcy często kupują rzeczy i nieruchomości od osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Bardzo popularny jest między innymi zakup pojazdu od osoby prywatnej na potrzeby prowadzonej firmy. Czy w tej sytuacji nabywcy będą zobligowani do zapłaty podatku PCC-3 i od czego dokładnie to zależy?
Które czynności podlegają opodatkowaniu PCC?
Podatek od czynności cywilnoprawnych nalicza i odprowadza samodzielnie podatnik, który zrealizował konkretną czynność cywilnoprawną.
Na mocy art. 1 ust. 4 Ustawy z 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych (dalej: ustawa o PCC) czynności cywilnoprawne podlegają opodatkowaniu tym podatkiem, jeżeli ich przedmiotem są rzeczy lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium RP.
Opodatkowaniu PCC będą podlegały także czynności cywilnoprawne, jeżeli ich przedmiot – rzeczy lub prawa majątkowe – znajdują się lub są wykonywane za granicą, ale ich nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce i czynność cywilnoprawna została dokonana w tym kraju.
Które czynności cywilnoprawne podlegają opodatkowaniu podatkiem PCC?
Czynności cywilnoprawne podlegają opodatkowaniu podatkiem PCC | |
Lp. | Czynności cywilnoprawne |
1. | Umowa sprzedaży rzeczy lub praw majątkowych |
2. | Umowa zamiany rzeczy lub praw majątkowych |
3. | Umowa pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko, co do gatunku |
4. | Umowa darowizny, umowy dożywocia, umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności – w części dotyczącej spłat lub dopłat |
5. | Ustanowienie hipoteki |
6. | Umowa depozytu nieprawidłowego |
7. | Ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym użytkowania nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności |
8. | Umowa spółki |
9. | Zmiany niektórych umów, jeżeli zmiany umowy skutkują podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem PCC. |
Kto nalicza i odprowadza podatek, gdy następuje zakup pojazdu od osoby prywatnej?
Opodatkowanie podatkiem PCC należy do obowiązków nabywcy. Zgodnie z art. 4 ustawy o PCC obowiązek podatkowy – obejmujący obliczenie podatku, zadeklarowanie podstawy opodatkowania i kwoty podatku w deklaracji PCC oraz jego zapłatę – ciąży na:
przy umowie sprzedaży – na kupującym;
przy umowie zamiany – na stronach czynności;
przy umowie darowizny – na obdarowanym;
przy umowie dożywocia – na nabywcy własności nieruchomości;
przy umowie o dział spadku lub o zniesienie współwłasności – na podmiocie nabywającym rzeczy lub prawa majątkowe ponad udział w spadku lub we współwłasności;
przy ustanowieniu odpłatnego użytkowania, w tym również nieprawidłowego oraz odpłatnej służebności – na użytkowniku lub nabywającym prawo służebności;
przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego – na biorącym pożyczkę lub przechowawcy;
przy ustanowieniu hipoteki – na składającym oświadczenia woli o ustanowieniu hipoteki;
przy umowie spółki cywilnej – na wspólnikach, a przy pozostałych umowach spółki – na spółce.
Zakup pojazdu od osoby prywatnej – czy zawsze wystąpi PCC
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o PCC zakup rzeczy ruchomych, w tym samochodów osobowych, nie będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem PCC.
Niektóre czynności cywilnoprawne niepodlegające opodatkowaniu podatkiem PCC | |
Okoliczności niepodlegania pod PCC | Wyjątek podlegający PCC |
Czynność cywilnoprawna jest opodatkowana podatkiem VAT | Umowy sprzedaży, których przedmiotem jest lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość |
Sytuacje, w których co najmniej jedna ze stron jest zwolniona z podatku VAT z tytułu dokonania tej czynności |
|
Okoliczności, w których czynności cywilnoprawne nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT – dostawa towarów i świadczenie usług dokonane przez członka grupy VAT na rzecz innego członka tej samej grupy VAT | |
Ponadto opodatkowaniu podatkiem PCC nie podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy, które (na podstawie przepisów celnych) są towarami:
wprowadzonymi do wolnego obszaru celnego,
objętymi procedurą składu celnego.
Jeżeli sprzedaż nie jest opodatkowana podatkiem VAT ani nie jest z niego zwolniona (nie dokonuje jej przedsiębiorca), wówczas nabywca nie będzie zobligowany do opodatkowania i zapłaty podatku PCC.
Zakup pojazdu od osoby prywatnej a PCC
Zakup rzeczy ruchomych, w tym pojazdu od osoby prywatnej, jest jedną z czynności cywilnoprawnych opodatkowanych podatkiem PCC, przy czym opodatkowania dokonuje nabywca, a nie sprzedawca. Nierzadko zdarza się, że przedsiębiorca nabywa od osoby prywatnej używany samochód lub inne rzeczy.
Co wtedy?
[alert-info] Nabycie środków trwałych, towarów handlowych oraz innych rzeczy ruchomych nie podlega opodatkowaniu podatkiem PCC, jeżeli wartość przedmiotu umowy sprzedaży lub zamiany nie przekracza 1000 zł. W przypadku umowy zamiany opodatkowaniu podlega wyłącznie różnica wartości między zamienianymi rzeczami, czyli nadwyżka jednej wartości nad drugą. [alert-info]
W innym przypadku nabycia rzeczy ruchomych, w tym pojazdu, nabywca ma obowiązek do obliczenia, zadeklarowania i zapłaty podatku PCC.
Obliczenia podatku PCC z tytułu nabycia pojazdu o wartości powyżej 1000 zł nabywca dokonuje według stawki PCC – 2% od wartości rynkowej tego pojazdu (najczęściej 2% od wartości wynikającej – ustalonej przez obie strony, widniejącej na umowie kupna/sprzedaży, chyba że różni się ona od wartości rynkowej).
Stawka podatku PCC z tytułu nabycia rzeczy ruchomych – pojazdu samochodowego | ||
Stawka podatku PCC | Typ umowy | Przedmiot umowy |
2% | Sprzedaż Zamiana Działu spadku Darowizna Zniesienie współwłasności | Rzeczy ruchome m.in. pojazd samochodowy |
Nabycie pojazdu a terminy w PCC - jak rozliczyć zakup pojazdu od osoby prywatnej?
Nabywca pojazdu musi obliczyć podatek PCC według stawki 2% od jego wartości rynkowej. Bez oczekiwania na wezwanie z urzędu skarbowego ma 14 dni od dnia sprzedaży (nabycia) pojazdu na:
wypełnienie i złożenie deklaracji PCC-3,
uregulowanie podatku PCC-3 z tej deklaracji PCC-3.
Złożenia deklaracji PCC-3 i wpłaty podatku dokona w urzędzie skarbowym właściwym dla swojego miejsca zamieszkania.
Przykład 1.
Przedsiębiorca nabył na podstawie umowy sprzedaży z 1 kwietnia 2026 roku używany samochód osobowy od osoby prywatnej. Wartość samochodu na umowie to 15 000 zł.
W tej sytuacji przedsiębiorca będzie zobowiązany do obliczenia podatku PCC-3, złożenia deklaracji PCC-3 i zapłaty podatku do 15 kwietnia 2026 roku.
Podatek wyniesie 300 zł (15 000 zł × 2%). Przedsiębiorca będzie zobowiązany do złożenia deklaracji PCC-3 oraz zapłaty podatku do właściwego urzędu skarbowego, ustalonego według jego miejsca zamieszkania. Deklaracja PCC-3 może zostać złożona zarówno w formie elektronicznej, jak i papierowej.
W niektórych sytuacjach podatek PCC-3 jest pobierany z góry przez inny podmiot, np. przez notariusza, który występuje w roli płatnika podatku PCC, jeśli umowa sprzedaży przybiera postać aktu notarialnego.
Na koniec warto wspomnieć o jeszcze jednej kwestii. Po zakupie pojazdu przedsiębiorca może pozostawić nabyty samochód w majątku prywatnym albo – poprzez złożenie stosownego oświadczenia – wprowadzić go do działalności gospodarczej i ująć w ewidencji środków trwałych.
Jeżeli przedsiębiorca zdecyduje się jednak wprowadzić pojazd do firmy wówczas, gdy wartość tego pojazdu wyniesie mniej niż 10 000 zł, będzie on mógł ująć pojazd w ewidencji środków trwałych i dokonać tzw. uproszczonej jednorazowej amortyzacji – jednorazowe ujęcie wartości w kosztach uzyskania przychodów – zgodnie z art. 22f ust. 3 Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (nie należy tego mylić z jednorazową amortyzacją do 50 000 euro albo do 100 000 zł) albo amortyzować wartość początkową pojazdu w czasie (ujmować odpisy amortyzacyjne przez kilka lat).
Jeżeli wartość początkowa pojazdu wprowadzonego do działalności i wpisanego do ewidencji środków trwałych przekracza 10 000 zł, przedsiębiorca może rozpocząć jego amortyzację w czasie – w przypadku samochodu osobowego. Natomiast jeśli pojazd zostanie zakwalifikowany jako ciężarowy, możliwe jest dokonanie jednorazowej amortyzacji jego wartości początkowej.
