Organizacja kolonii, półkolonii czy obozów to popularna działalność w sezonie wakacyjnym. Kluczową kwestią dla przedsiębiorcy jest rozliczenie podatkowe. Warto wiedzieć, kiedy możliwe jest zwolnienie od VAT usług opieki nad dziećmi i młodzieżą oraz jakie warunki formalne należy spełnić, aby z niego skorzystać.
Zwolnienie od VAT usług opieki nad dziećmi i młodzieżą
W pierwszej kolejności wskażmy, że zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 24 ustawy VAT zwalnia się od podatku usługi w zakresie opieki nad dziećmi i młodzieżą oraz dostawę towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane:
- w formach i na zasadach określonych w przepisach o pomocy społecznej, w przepisach o systemie oświaty oraz w przepisach Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku – Prawo oświatowe;
- przez podmioty sprawujące opiekę nad dziećmi w wieku do 3 lat.
W świetle ww. przepisu ustawy należy stwierdzić, że jeżeli świadczone usługi będą stanowiły usługi opieki nad dziećmi i młodzieżą, a opieka ta sprawowana będzie w formach i na zasadach określonych w przepisach o pomocy społecznej, o systemie oświaty oraz w przepisach ustawy – Prawo oświatowe, to usługi opieki będą objęte zwolnieniem od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 24 lit. a ustawy o VAT.
Dla ustalenia możliwości zastosowania zwolnienia konieczne jest odniesienie się do przepisów o systemie oświaty.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 Ustawy z dnia 7 września 1991 roku o systemie oświaty, ilekroć jest mowa o wypoczynku, należy przez to rozumieć wypoczynek organizowany dla dzieci i młodzieży w celach rekreacyjnych lub regeneracji sił fizycznych i psychicznych, połączony ze szkoleniem lub pogłębianiem wiedzy, rozwijaniem zainteresowań, uzdolnień lub kompetencji społecznych dzieci i młodzieży, trwający nieprzerwanie co najmniej 2 dni, w czasie ferii letnich i zimowych oraz wiosennej i zimowej przerwy świątecznej, w kraju lub za granicą, w szczególności w formie kolonii, półkolonii, zimowiska, obozu i biwaku.
Stosownie do art. 92c ust. 1 ustawy o systemie oświaty organizatorami wypoczynku mogą być:
- szkoły i placówki;
- przedsiębiorcy wpisani do rejestru organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych, o którym mowa w art. 22 ust. 2 Ustawy z dnia 24 listopada 2017 roku o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych;
- osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, organizujące wypoczynek w celu:
a) niezarobkowym albo
b) zarobkowym, jeżeli organizowany wypoczynek nie stanowi imprezy turystycznej, o której mowa w art. 4 pkt 2 Ustawy z dnia 24 listopada 2017 roku o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych.
Należy w tym miejscu zauważyć, że ww. ustawa nie określa żadnych szczególnych wymagań co do formy prawnej ani też warunków organizacyjno-finansowych, które powinien spełnić organizator. Ustala się jedynie wymagania dotyczące samych form wypoczynku: obowiązkiem organizatorów jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków wypoczynku i właściwej opieki wychowawczej, a także zatrudnienie odpowiednio przygotowanej kadry pedagogicznej.
Jak wskazał WSA we Wrocławiu w wyroku z 10 lipca 2014 roku (I SA/Wr 1219/14), zwolnione z opodatkowania na mocy art. 43 ust. 1 pkt 24 lit. a ustawy VAT są nie tylko usługi opieki nad dziećmi i młodzieżą, lecz także oferowane przez organizatora (w tym nabywane od innych podatników) usługi dodatkowe, takie jak m.in.: wyżywienie, zakwaterowanie, przewóz uczestników – jako usługi ściśle związane z usługą podstawową. Istotne jest przy tym, aby zarówno usługi w zakresie opieki nad dziećmi i młodzieżą, jak i dostawa towarów i świadczenie usług ściśle związanych z tymi usługami podstawowymi, wykonywane były w formach i na zasadach określonych w przepisach o systemie oświaty.
Dodatkowe atrakcje w ramach zorganizowanego wypoczynku a zwolnienie z VAT
Na koloniach czy obozach opieka nad dziećmi jest niezbędna, niemniej jednak zasadniczym celem organizowania kolonii/obozu jest wypoczynek. Z treści art. 43 ust. 1 pkt 24 ustawy VAT wynika, że ze zwolnienia korzystają świadczone usługi opieki wychowawcze nad dziećmi i młodzieżą oraz usługi ściśle związane z tą opieką.
Tymczasem w ocenie organów podatkowych nie wszystkie aktywności w ramach zorganizowanego wypoczynku mieszczą się w zakresie przedmiotowym tego zwolnienia. Dyrektor KIS w interpretacji z 14 września 2022 roku (nr 0114-KDIP4-2.4012.297.2022.3.AA) wskazał, że ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 24 lit. a ustawy może korzystać jedynie świadczona w ramach ww. usługi organizacji kolonii usługa w zakresie opieki nad dziećmi, wykonywana w formach i na zasadach określonych w przepisach ustawy o systemie oświaty oraz Prawo oświatowe.
Natomiast pozostałe usługi realizowane w ramach organizacji kolonii, których zasadniczym celem jest wypoczynek, nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 24 lit. a ustawy.
W ww. interpretacji organ podatkowy odniósł się do organizowanych w ramach kolonii dla dzieci zajęć w postaci nauki tańca i akrobatyki. W uzasadnieniu interpretacji Dyrektor KIS wskazał, że dla usług polegających na organizacji wypoczynku dla dzieci w formie kolonii, zorganizowanych w okresie wakacji, zwolnienie na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 24 lit. a ustawy nie będzie miało zastosowania w odniesieniu do całej usługi, a jedynie do świadczonej w jej ramach usługi własnej w zakresie opieki nad dziećmi wykonywanej w formach i na zasadach określonych w przepisach o systemie oświaty. Natomiast zwolnienie nie znajdzie zastosowania do świadczonych przez usług nauki tańca oraz akrobatyki.
Warto zauważyć, że można też odnaleźć interpretacje, które wskazują na zupełnie inne podejście do przedstawionego zagadnienia. Przykładowo w piśmie Dyrektora KIS z 7 marca 2023 roku (nr 0112-KDIL3.4012.104.2023.1) organ podatkowy stwierdził, że skoro z okoliczności sprawy wynika, że usługa półkolonii stanowi usługę kompleksową i obejmuje: opiekę nad dziećmi, naukę gry w szachy, wyżywienie, transport komunikacji miejskiej, bilety wstępu do muzeum, to są to usługi ściśle związane z jej organizacją. Wszystkie usługi nabywane od innych podmiotów są niezbędne do przeprowadzenia usługi własnej – polegającej na organizacji półkolonii. Nie stanowią usług, z których organizator uzyskuje dodatkowy dochód.
Analiza powyższego prowadzi do wniosku, że w takim przypadku nie wystąpią przesłanki wyłączające zwolnienie od podatku i tym samym ww. świadczenia dodatkowe, które są zapewniane w ramach organizacji półkolonii, również korzystają ze zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 24 lit. a ustawy.
Jak wynika z art. 43 ust. 17 ustawy VAT zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 18, 18a, 22–24, 26, 28, 29, 31, 32 i 33 lit. a, nie mają zastosowania do dostawy towarów lub świadczenia usług ściśle związanych z usługami podstawowymi, jeżeli:
- nie są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej, zwolnionej lub
- ich głównym celem jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez podatnika, przez konkurencyjne wykonywanie tych czynności w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia.
Podkreślić należy, że zakresem omawianego zwolnienia jest objęta nie tylko opieka nad dziećmi i młodzieżą, lecz także dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związanych – pod warunkiem jednak, że są one niezbędne do wykonania usługi podstawowej i ich głównym celem nie jest osiągnięcie dodatkowego dochodu przez konkurencyjne wykonywanie tych czynności, w stosunku do podatników niekorzystających z takiego zwolnienia.
Podmioty świadczące usługi w zakresie organizacji wakacyjnego wypoczynku dla dzieci mogą korzystać ze zwolnienia przedmiotowego od podatku VAT. Problematyczne jest natomiast ustalenie, jaki jest zakres tego zwolnienia i czy obejmuje ono również inne zajęcia oraz atrakcje w ramach wypoczynku
