Poradnik Przedsiębiorcy

Amortyzacja przy zmianie formy opodatkowania

W zależności od wyboru formy opodatkowania przez przedsiębiorcę, obowiązują inne zasady co do prowadzenia ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych oraz naliczania ich amortyzacji. Podatnicy rozliczający się na zasadach ryczałtu ewidencjonowanego nie muszą dokonywać odpisów amortyzacyjnych. Płacą oni bowiem podatek od wykazanego przychodu, co oznacza, iż przy ustalaniu podstawy opodatkowania nie biorą pod uwagę kosztów uzyskania przychodów, do których zaliczana jest amortyzacja. W przypadku jednak, gdy podatnik będzie chciał zmienić formę opodatkowania na zasady ogólne, konieczne będzie ustalenie wartości odpisów amortyzacyjnych, które wpływają na koszty uzyskania przychodów. Amortyzacja przy zmianie formy opodatkowania może więc stwarzać pewne problemy dla przedsiębiorców. Sprawdź, jak należy dokonać jej poprawnego naliczenia!

Amortyzacja przy zmianie formy opodatkowania - zasady ogólne

Podatnicy opodatkowani podatkiem na zasadach ogólnych, mają obowiązek naliczania amortyzacji składników majątku. Na dzień przyjęcia składnika majątku do używania powinno się ustalić okres lub stawkę i metodę jego amortyzacji. Odpisy amortyzacyjne związane z amortyzacją (do limitu określonego wartością początkową składnika majątku) zaliczane są do kosztów uzyskania przychodów danego okresu rozliczeniowego. Ustalenie odpisów amortyzacyjnych możliwe jest dzięki ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, której prowadzenie wymaga Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z art. 22 n ust. 2 tej ustawy, ewidencja powinna zawierać:

  • liczbę porządkową,
  • datę nabycia,
  • datę przyjęcia do używania,
  • określenie dokumentu stwierdzającego nabycie,
  • określenie środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej,
  • symbol Klasyfikacji Środków Trwałych,
  • wartość początkową,
  • stawkę amortyzacyjną,
  • kwotę odpisu amortyzacyjnego za dany rok podatkowy i narastająco za okres dokonywania tych odpisów, w tym także, gdy składnik majątku był kiedykolwiek wprowadzony do ewidencji (wykazu), a następnie z niej wykreślony i ponownie wprowadzony,
  • zaktualizowaną wartość początkową,
  • zaktualizowaną kwotę odpisów amortyzacyjnych,
  • wartość ulepszenia zwiększającą wartość początkową,
  • datę likwidacji oraz jej przyczynę albo datę zbycia.

Należy pamiętać, iż prowadzenie ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych jest obowiązkowe. W przypadku braku takiej ewidencji, nie będzie można zaliczyć odpisów amortyzacyjnych do kosztów uzyskania przychodów. Amortyzacja przy zmianie formy opodatkowania często jest problematyczna, gdy podatnik decyduje się na przejście z ryczałtu ewidencjonowanego na skalę podatkową. Jak więc wygląda kwestia odpisów amortyzacyjnych w przypadku rozliczania na zasadach ryczałtu? 

Amortyzacja przy zmianie formy opodatkowania a ryczałt ewidencjonowany

Podatnicy opodatkowani zgodnie z zasadami ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nie mają obowiązku dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, podatnicy zobowiązani są jedynie do prowadzenia wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Wykaz ten jest zbliżony do ewidencji składników majątku, nie zawiera jedynie informacji o odpisach amortyzacyjnych.

Informacje, jakie musi zawierać wykaz, określa § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów i wykazu środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (Dz. U. nr 219, poz. 1836 z późn. zm.). Do informacji tych zalicza się:

  • liczbę porządkową,
  • datę nabycia,
  • datę przyjęcia do używania,
  • określenie dokumentu stwierdzającego nabycie,
  • określenie środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawne,
  • symbol Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT) wydanej na podstawie odrębnych przepisów,
  • wartość początkową,
  • stawkę amortyzacyjną,
  • zaktualizowaną wartość początkową,
  • datę likwidacji oraz przyczynę likwidacji albo datę zbycia środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej.

Amortyzacja przy zmianie formy opodatkowania - rozliczenie

Jak wygląda amortyzacja przy zmianie opodatkowania i kiedy należy ją naliczać? Przede wszystkim należy pamiętać, iż brak obowiązku dokonywania odpisów amortyzacyjnych w formie opodatkowania ryczałtem ewidencjonowanym, nie oznacza, że amortyzacja nie biegnie. Zgodnie z art. 5 ustawy o PIT, w razie zmiany formy opodatkowania, podatnicy rozliczający się dotychczas na zasadach ryczałtu ewidencjonowanego, zobowiązani są do założenia ewidencji środków trwałych wymaganej dla zasad ogólnych. W ewidencji tej należy uwzględnić odpisy amortyzacyjne przypadające za okres opodatkowania w formie zryczałtowanego podatku dochodowego lub podatku tonażowego. Oznacza to, iż po przejściu na zasady ogólne podatnik zobowiązany jest do skorygowania początkowej ceny nabycia środka trwałego o jego utratę wartości - czyli amortyzację.

Ponadto podczas podczas zmiany formy opodatkowania - z ryczałtu na zasady ogólne - podatnikowi przysługuje prawo do wyboru metody amortyzacji posiadanych środków trwałych.

W przypadku zmiany formy opodatkowania z zasad ogólnych na ryczałt ewidencjonowany, podatnik może dalej prowadzić ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych obowiązującą dla podatników KPiR. Dzieje się tak dlatego, że ewidencja zawiera wszystkie elementy wymagane dla wykazu składników majątku obowiązującego w ryczałcie ewidencjonowanym. Jedyną zmianą w tym przypadku będzie fakt, iż podatnik nie będzie już zaliczał amortyzacji do kosztów, które w przypadku tej formy opodatkowania nie mają znaczenia w kwestii ustalania podstawy opodatkowania oraz wysokości podatku.