Poradnik Przedsiębiorcy

Czym jest kapitał własny jednostki gospodarczej?

Właściciele, wnosząc do jednostki aktywa, nabywają prawo do uczestniczenia w podziale wypracowanego zysku, a w razie likwidacji jednostki - do zwrotu kapitału. Czym jest kapitał własny jednostki gospodarczej?

Czym jest kapitał własny jednostki gospodarczej?

Kapitał własny stanowi równowartość wniesionych przez właściciela (właścicieli) jednostki gospodarczej składników majątku (aktywów) w momencie jej tworzenia. W trakcie działalności jednostki wartość kapitału własnego jest równa różnicy wartości aktywów spółki i wartości jej zobowiązań. 

Kapitał własny = aktywa - zobowiązania

Należy pamiętać, że kapitał własny nie jest natomiast tożsamy z konkretnymi składnikami majątku, a jedynie znajduje pokrycie w składnikach majątkowych. Nie można więc powiedzieć, że składnikami majątku własnego są środki pieniężne na rachunkach bankowych czy określone środki trwałe jednostki. Kapitał własny jest równowartością nieoznaczonego rzeczowo majątku jednostki gospodarczej.

Kapitał własny czy fundusz?

W zależności od formy organizacyjno-prawnej jednostki, kapitały mogą występować również pod nazwą funduszy. Nazwa ta odnosi się do własnych źródeł finansowania składników majątku występujących w przedsiębiorstwach państwowych, gdzie stanowią one własność Skarbu Państwa oraz w spółdzielniach, w których stanowią własność grupową.

Kapitał własny wniesiony a kapitał wypracowany

W obrębie kapitału (funduszu) własnego wyróżnia się:

  • Kapitał (fundusz) wniesiony (powierzony) - zarówno pieniężny, jak i rzeczowy wkład wnoszony przez właścicieli do jednostki w momencie jej założenia. Zgodnie z przepisami i w zależności od potrzeb finansowych jednostki kapitał wniesiony może być podwyższany i obniżany.

  • Kapitał (fundusz) wypracowany - powstaje z części zysku wypracowanego przez jednostkę i służy do uzupełniania kapitałów własnych jednostki.

Forma organizacyjno-prawna jednostki a postać kapitału własnego

Biorąc pod uwagę formę organizacyjno-prawną jednostki, kapitał własny wniesiony występuje pod różnymi nazwami, co prezentuje poniższa tabela: 

Kapitał /Fundusz własny wniesiony (powierzony)

Forma organizacyjno-prawna

Kapitał zakładowy

  • Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

  • Spółki akcyjne

Kapitał wspólników (właścicieli/la)

  • Spółki cywilne i firmy osób fizycznych

  • Spółki osobowe prawa handlowego

Fundusz założycielski

  • Przedsiębiorstwa państwowe

  • Samodzielnie publiczne zakłady opieki zdrowotnej

Fundusz udziałowy

  • Spółdzielnie

Co składa się na kapitał własny jednostki?

Zgodnie ze wzorem bilansu na kapitał własny składają się:

  • kapitał (fundusz) podstawowy - zależy od rodzaju spółki. Przepisy wymagają, aby w spółkach kapitałowych wysokość kapitału podstawowego została zawarta w umowie sporządzonej w formie aktu notarialnego lub w statucie spółki, które podlegają wpisowi do rejestru sądowego. Wymóg rejestracji nie dotyczy spółek osobowych prawa cywilnego, wystarczające jest określenie wysokości kapitału podstawowego w umowie wspólników.

  • należne wpłaty na kapitał podstawowy - zdeklarowane (należne), lecz niewniesione wkłady na poczet kapitału podstawowego. Nie występuje w przypadku spółek z o.o.

  • udziały, akcje własne - zgodnie z Kodeksem spółek handlowych są to np. udziały lub akcje nabyte wskutek zaspokojenia roszczeń spółki względem wspólnika w drodze egzekucji.

  • kapitał (fundusz) zapasowy - w tym zakresie regulacje różnią się w zależności od prawno-organizacyjnej formy jednostki. W spółkach akcyjnych jest tworzony obowiązkowo i przeznacza się na niego 8% zysku netto za rok obrotowy aż do czasu osiągnięcia co najmniej wysokość ⅓ kapitału zakładowego. W spółkach z o.o. jest tworzony na podstawie umowy spółki, natomiast przepisy nie nakładają na spółki osobowe obowiązku utworzenia kapitału zapasowego.

Możesz ocenić ten artykuł