Poradnik Przedsiębiorcy

Kapitał początkowy - co warto wiedzieć?

Kapitał początkowy to wysokość zgromadzonych na koncie emerytalnym środków, ustalona na podstawie składek opłacanych przed 1999 rokiem, którą to uwzględnia się przy obliczaniu wysokości emerytury ustalanej na nowych, zreformowanych zasadach.

Począwszy od 1999 r., ZUS ewidencjonuje składki na ubezpieczenie emerytalne każdego ubezpieczonego na jego indywidualnym koncie. Przed 1999 r. ZUS nie był zobowiązany do prowadzenia indywidualnych kont ubezpieczonych. Z tego względu osobom urodzonym po 1948 r. za okresy pracy (ubezpieczenia) przypadające przed 1999 r. odtwarzana jest teoretyczna składka na ubezpieczenie społeczne poprzez obliczenie kapitału początkowego.

Ustalenie kapitału początkowego

ZUS ma obowiązek przyjmowania wniosków o ustalenie kapitału początkowego od ubezpieczonych w każdym czasie. Wniosek o ustalenie kapitału początkowego należy złożyć najpóźniej wraz z wnioskiem o emeryturę.

Aby móc ubiegać się o przeliczenie kapitału początkowego, trzeba spełnić określone warunki. Kapitał początkowy ustala się w przypadku osób, które:

  • urodziły się po 31 grudnia 1948 r.,

  • opłacały składki na ubezpieczenie społeczne lub pozostawały w zatrudnieniu przed 1999 r.

Kapitał początkowy zostanie przeliczony także ubezpieczonemu urodzonemu przed 1949 r., jeżeli spełnił następujące warunki:

  • zgłosi wniosek o emeryturę po raz pierwszy po 31 grudnia 2008 r. i wystąpi o obliczenie emerytury według nowych, zreformowanych zasad,

  • osiągnął powszechny wiek emerytalny,

  • ma okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące co najmniej 20 lat - kobieta, 25 lat - mężczyzna (z zastrzeżeniem, że okresy nieskładkowe mogą być uwzględnione w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 udowodnionych okresów składkowych),

  • kontynuował ubezpieczenia emerytalne i rentowe po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.

Kapitał początkowy i jego wysokość uzależniona jest od:

  • długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 1999 r.,

  • podstawy wymiaru składek,

  • współczynnika p, który służy do obliczenia tzw. części socjalnej. Przy czym do obliczenia kapitału początkowego stosuje się kwotę bazową w wysokości 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z II kwartału 1998 r., wynoszącą 1220,89 zł.

Wniosek o ustalenie kapitału początkowego składa się przed nabyciem prawa do emerytury na druku ZUS Kp-1 (wniosek o ustalenie kapitału początkowego) lub na podstawie wniosku o ustalenie emerytury, wypełniając odpowiednią część wniosku Rp - 1E.

Wniosek rozpatruje i wydaje decyzję w sprawie jednostka ZUS właściwa według miejsca zamieszkania osoby składającej wniosek.

Do wniosku należy dołączyć następujące dokumenty:

  • ZUS Rp-6 - kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych,

  • świadectwa pracy lub zaświadczenia pracodawców potwierdzające okresy zatrudnienia albo inne dowody dla potwierdzenia okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1999 r.,

  • ZUS Rp-7 - zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, które wystawia pracodawca lub następca pracodawcy, potwierdzające okresy zatrudnienia oraz osiągane wynagrodzenia (dochody) sprzed 1999 r.

Zamiennie:

  • legitymację ubezpieczeniową zawierającą wpisy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, dokonane w trakcie zatrudnienia albo niezwłocznie po rozwiązaniu stosunku pracy,

  • ZUS Rp-6 - w przypadku osób, które indywidualnie opłacały składkę na ubezpieczenie społeczne oraz osoby, które współpracowały przy prowadzeniu działalności, podają w kwestionariuszu:

    • okres prowadzenia działalności lub współpracy przy prowadzeniu działalności,

    • rodzaj prowadzonej działalności,

    • adres prowadzenia działalności,

    • numer NKP (Numer Konta Płatnika) i adres ZUS, do którego opłacane były składki przed 1999 r.

ZUS, na podstawie otrzymanej dokumentacji, wyda decyzję dotyczącą kapitału początkowego.

 

Ważne!

Osoby, którym ZUS wyliczy kapitał początkowy, nie muszą ponownie przekazywać  przy składaniu wniosku o emeryturę dokumentów potwierdzających okresy składkowe i nieskładkowe sprzed 1999 r. oraz wysokość osiąganego wynagrodzenia, złożonych w postępowaniu o ustalenie kapitału początkowego.

Kapitał początkowy - ustalanie wysokości

Wysokość kapitału początkowego składa się z:

  • części uzależnionej od uwzględnionych okresów składkowych,

  • części uzależnionej od uwzględnionych okresów nieskładkowych,

  • części socjalnej.

Okresy składkowe występujące przed 1999 r. liczone są po 1,3% podstawy wymiaru za każdy rok okresów składkowych (z uwzględnieniem pełnych miesięcy).

Okresy nieskładkowe występujące przed 1999 r. liczone są po 0,7% podstawy wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych (z uwzględnieniem pełnych miesięcy).

Część socjalną kapitału początkowego ustala się przy uwzględnieniu:

  • 24% kwoty bazowej. Przy czym kwota bazowa wynosi 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z II kwartału 1998 r., tj. 1220,89 zł;

  • współczynnika p - proporcjonalnego do wieku i stażu ubezpieczeniowego (okresów składkowych i nieskładkowych) osiągniętego do 31 grudnia 1998 r.

100% części socjalnej wynosi 293,01 zł (24% kwoty bazowej). Kwota bazowa wynosi 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z II kwartału 1998 r., czyli 1220,89 zł.

Waloryzacja kapitału początkowego

Ustalona na 1 stycznia 1999 r. kwota kapitału początkowego podlega corocznej waloryzacji. Waloryzacja kapitału początkowego odbywa się na takich samych zasadach jak waloryzacja składek na ubezpieczenie emerytalne, z zastrzeżeniem, że:

  • pierwsza waloryzacja przeprowadzona jest za rok 1999 według wskaźnika waloryzacji kapitału początkowego za rok 1999 wynoszącego 115,60%,

  • kolejne waloryzacje kapitału początkowego (za rok 2000 i lata następne), przeprowadzane są według wskaźników waloryzacji tak jak dla składek na ubezpieczenie emerytalne ogłaszanych w Monitorze Polskim w obwieszczeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej.

 

Ważne!

Ustawa emerytalna gwarantuje, że w wyniku przeprowadzonej waloryzacji kapitał początkowy nie może ulec obniżeniu.

Możesz ocenić ten artykuł