Poradnik Przedsiębiorcy

Likwidacja odwrotnego obciążenia a split payment

Aby zmniejszyć liczbę oszustw podatkowych, rząd wprowadza kolejne zmiany na gruncie VAT. Zgodnie z nowymi regulacjami obowiązującymi od 1 listopada 2019 roku nastąpiła likwidacja odwrotnego obciążenia, które zostało pod określonymi warunkami zastąpione obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności. Sprawdź, pod jakimi warunkami konieczny będzie split payment!

Odwrotne obciążenie w transakcjach krajowych

Zgodnie z obowiązującymi przepisami do 31 października 2019 r. odwrotne obciążenie stosowane było po spełnieniu określonych przez ustawę o podatku od towarów i usług warunków. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy o VAT mechanizmem dotyczył transakcji, gdy jednocześnie były spełnione warunki:

  • dostawa towarów określonych w załączniku nr 11 oraz usług w załączniku nr 14;
  • sprzedawcą jest podatnik, u którego sprzedaż nie jest zwolniona ze względu na limit obrotów w wartości 200 000 zł;
  • nabywcą jest czynny podatnik VAT;
  • dostawa towarów nie jest zwolniona z podatku VAT;
  • w przypadku usług budowlanych sprzedawca jest podwykonawcą usług.

Informacja VAT-27 składana była w przypadku sprzedaży krajowej, w której to nabywca zobowiązany był do rozliczenia podatku VAT należnego (w ramach mechanizmu odwrotnego obciążenia). Likwidacja odwrotnego obciążenia w transakcjach krajowych spowodowała więc likwidację informacji VAT-27 (z pominięciem przypadku opisanego w przepisach przejściowych).Odwrotne obciążenie na fakturze sprzedaży stosowane było do 31 października 2019 roku. Przy czym ustawodawca wskazał również przepisy przejściowe ujęte w art. 10 ustawy z dnia 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw nowelizacji ustawy o VAT, zgodnie z którymi odwrotne obciążenie stosuje się gdy:

  • przypadek 1: podatnik dokonał dostawy towarów / świadczenia usług ujętych w załączniku nr 11 lub 14 ustawy przed 1 listopada 2019 r., dla których obowiązek podatkowy powstał lub faktura została wystawiona po 31 października 2019 r.;
  • przypadek 2: podatnik dokonał dostawy towarów / świadczenia usług ujętych w załączniku nr 11 lub 14 ustawy po 31 października 2019 r., dla których obowiązek podatkowy powstał lub faktura została wystawiona przed 1 listopada 2019 r.

Likwidacja odwrotnego obciążenia od 1 listopada 2019 a transakcje krajowe

Transakcje wymienione w załączniku 11 i 14 od 1 listopada 2019 r. nie będą rozliczane mechanizmem odwrotnego obciążenia (z wyjątkiem transakcji objętych przepisami przejściowymi). Zgodnie z nowelizacją ustawy o VAT załączniki te zostają uchylone wraz z załącznikiem nr 13. W ich miejsce wprowadzony zostaje załącznik nr 15, który podlegać będzie pod obowiązkowy split payment. Przy czym podkreślić należy, że mechanizm podzielonej płatności (split payment) obowiązkowo stosowany jest od 1 listopada 2019 roku w przypadku gdy:

  • transakcja dotyczy co najmniej jednej dostawy towarów lub świadczenia usługi wymienionych w załączniku nr 15 ustawy o VAT;
  • wartość transakcji jest większa bądź równa 15 000 zł – w przypadku transakcji w walucie obcej kwotę należy przeliczyć na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji;
  • sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT.

Nawet jeżeli tylko jeden towar lub usługa z kilku pozycji z faktury uwzględniona została w załączniku nr 15 (np. o wartości 10 zł), ale całkowita wartość faktury przekracza kwotę 15 000 zł, i tak konieczne jest zastosowanie mechanizmu podzielonej płatności.W przypadku tego rodzaju transakcji sprzedawca zobowiązany jest więc do ujęcia na wystawionej fakturze sprzedaży adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” i przyjęcia płatności za pomocą mechanizmu podzielonej płatności. Natomiast nabywca ma obowiązek zapłacić, stosując tę metodę. W przypadku braku ww. adnotacji na fakturze nabywca wciąż zobowiązany jest on do rozliczenia faktury poprzez split payment, ponieważ to na nim spoczywa obowiązek zweryfikowania, czy taka płatność obowiązkowo powinna mieć miejsce.

W przypadku nierozliczenia sprzedaży według nowych zasad, zarówno na sprzedawcy, jak i nabywcy mogą ciążyć konsekwencje karno-skarbowe. W przypadku gdy sprzedawca nie umieści adnotacji „mechanizm podzielonej płatności” na fakturze, może zostać ukarany sankcją w wysokości 30% podatku VAT z pozycji z faktury, które dotyczą transakcji z załącznika nr 15. Uniknięcie tej sankcji możliwe jest poprzez zawiadomienie nabywcy o zaistniałej sytuacji (np. mailowo, wystawienie korekty) i uregulowaniem przez nabywcę zobowiązania poprzez MPP. Natomiast w momencie, gdy nabywca nie ureguluje zobowiązania zgodnie z nowymi zasadami, grożą mu takie same sankcje jak w przypadku sprzedawcy. Kara może nie być zastosowana, jeżeli sprzedawca rozliczy całą kwotę podatku z faktury.

Załącznik nr 15 – czego dotyczy?

Nowy załącznik nr 15 ustawy o VAT, który obowiązywać będzie od 1 listopada 2019 r., dotyczy aż 150 pozycji. Wyróżnić tu możemy między innymi:
1. dostawy:

  • węgla kamiennego, brunatnego, koksu, półkoksu a także brykietu
  • części towarów stalowych – szeroko rozumiany „złom”
  • złota, srebra, aluminium, cynku, miedzi
  • komputerów, jednostek pamięci, telefonów
  • odbiorników telewizyjnych, konsol do gier, aparatów/kamer cyfrowych
  • niektórych części pojazdów silnikowych
  • biżuterii
  • odpadów (szklanych, papierowych, z tworzyw sztucznych itp.)
  • surowców wtórnych;

2. świadczenia usług:

  • budowlanych i ogólnobudowlanych

Załącznik ten wykazuje szczegółowe transakcje, które po spełnieniu warunków kwotowych oraz statusu VAT objęte są obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności. Co więcej, przy pozycji wskazywany został również numer PKWiU w celach łatwego zidentyfikowania świadczonych usług bądź też dostaw towarów.Numer PKWiU można ustalić na podstawie wyszukiwarki PKWiU, którą można znaleźć na stronie Głównego Urzędu Statystycznego. Możliwe jest również złożenie wniosku o prawidłowe zdefiniowanie numeru do Ośrodka Klasyfikacji i Nomenklatur Urzędu Statystycznego w Łodzi.

Odwrotne obciążenie w transakcjach zagranicznych

Odwrotne obciążenie ma również zastosowanie w transakcjach zagranicznych. W przypadku:

  • wewnątrzwspólnotowego nabycia towaru,
  • wewnątrzwspólnotowego nabycia usług oraz
  • nabycia usług od kontrahenta spoza UE

do rozliczenia podatku VAT należnego i równoczesnego odliczenia VAT zobowiązany jest nabywca towaru bądź usługi. Wówczas zakup ten rozliczany jest w ramach mechanizmu odwrotnego obciążenia (ang. reverse charge).

Likwidacja odwrotnego obciążenia a transakcje zagraniczne

Likwidacja odwrotnego obciążenia nie ma zastosowania przy rozliczenie transakcji zagranicznych. W związku z tym obowiązek rozliczenia podatku VAT (w określonych ustawą o VAT przypadkach) wciąż leży po stronie sprzedawcy. Dlatego też zmiany w ustawie o VAT mają zastosowanie wyłącznie do transakcji krajowych.