Poradnik Przedsiębiorcy

Sprzedaż firmy - wszystko co warto wiedzieć!

Zgodnie z Kodeksem cywilnym przedsiębiorca działa pod firmą. Odróżnia ona przedsiębiorcę na rynku i może stanowić nierzadko całkiem sporą wartość. Czym w rozumieniu przepisów jest firma i czy przedsiębiorca może nią dowolnie rozporządzać? Czy możliwa jest sprzedaż firmy? Dowiesz się z poniższego artykułu!

Czym jest firma?

Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do niej pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych.

Firmą osoby prawnej jest jej nazwa. Zawiera ona określenie formy prawnej osoby prawnej, które może być podane w skrócie, a ponadto może wskazywać na przedmiot działalności, siedzibę oraz inne określenia dowolnie obrane.

Firma osoby prawnej może zawierać nazwisko lub pseudonim osoby fizycznej, jeżeli służy to ukazaniu związków tej osoby z powstaniem lub działalnością przedsiębiorcy. Umieszczenie w firmie nazwiska albo pseudonimu osoby fizycznej wymaga pisemnej zgody tej osoby, a w razie jej śmierci – zgody jej małżonka i dzieci.

Firma przedsiębiorcy powinna się odróżniać dostatecznie od firm innych przedsiębiorców prowadzących działalność na tym samym rynku. Nie może ona wprowadzać w błąd, w szczególności co do osoby przedsiębiorcy, przedmiotu jego działalności, miejsca działalności czy źródeł zaopatrzenia.

Firma to oznaczenie przedsiębiorcy. Działa on pod nią. W jej skład wchodzi jego imię i nazwisko lub nazwa oraz forma prawna prowadzonej działalności.
Firmę ujawnia się we właściwym rejestrze, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Obecnie ma to miejsce w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego oraz w CEiDG.

Prawa do firmy podlegają ochronie

Przedsiębiorca, którego prawo do firmy zostało zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać usunięcia jego skutków, złożenia oświadczenia lub oświadczeń w odpowiedniej treści i formie, naprawienia na zasadach ogólnych szkody majątkowej lub wydania korzyści uzyskanej przez osobę, która dopuściła się naruszenia.

Prawa do firmy są chronione prawem. Za ich naruszenie można żądać odszkodowania oraz wydania korzyści uzyskanych z wykorzystywania cudzej firmy czy usunięcia skutków takiego korzystania.

Firma w razie sprzedaży spółki lub zbycia udziałów

W przypadku utraty członkostwa przez wspólnika, którego nazwisko było umieszczone w firmie, spółka może zachować w niej nazwisko byłego wspólnika tylko za wyrażoną na piśmie jego zgodą, a w razie jego śmierci – za zgodą jego małżonka i dzieci.

Powyższe zasady stosuje się odpowiednio w wypadku kontynuowania działalności gospodarczej osoby fizycznej przez inną osobę fizyczną będącą jej następcą prawnym.

Nazwisko byłego wspólnika może być dalej wykorzystywane jako element firmy wyłącznie za jego zgodą lub za zgodą jego następców prawnych.
Z kolei w razie nabycia przedsiębiorstwa nabywca może je nadal prowadzić pod dotychczasową nazwą. Powinien jednak umieścić dodatek wskazujący firmę lub nazwisko nabywcy, chyba że strony postanowiły inaczej.

Dopuszczalność rozporządzania firmą

Firma nie może być zbyta, gdyż uznaje się ją za rodzaj prawa osobistego, które ze swej natury jest niezbywalne. Uznaje się również, że firmy nie można obciążyć np. zastawem. Podjęcie czynności jej zbycia lub obciążenia będzie z mocy prawa nieważne.

Firma jako prawo osobiste ściśle związane z samym przedsiębiorcą jest niezbywalna.
Przedsiębiorca może natomiast upoważnić innego przedsiębiorcę do korzystania ze swej firmy, jeżeli nie wprowadza to w błąd. W takim wypadku zawierana jest najczęściej swoista umowa licencji na korzystanie z niej. Możliwe jest również zawarcie np. umowy dzierżawy firmy czy umowy franchisingu. Warto zaznaczyć, że przepisy prawa nie stawiają wobec takiej umowy żadnych dodatkowych wymogów formalnych.

Upoważnienie innego podmiotu do korzystania z firmy uzależnione jest od niewprowadzania w błąd przez taką czynność. Chodzi w tym wypadku o ty, by czynność upoważniająca nie wprowadzała w błąd innych uczestników rynku – kontrahentów, klientów, dostawców lub innych przedsiębiorców.

Warto jednak zauważyć, że Kodeks cywilny odróżnia firmę od oznaczenia indywidualizującego samo przedsiębiorstwo. Oznaczenie takie może być natomiast zbyte wraz z przedsiębiorstwem, gdyż jest z nim w sposób naturalny związane.

Nazwa jako oznaczenie przedsiębiorstwa (nie samego przedsiębiorcy) nie podlega zakazowi zbywania.
Firma jako oznaczenie określonego podmiotu – przedsiębiorcy jest niezbywalna. Nazwa jako oznaczenie zespołu składników materialnych i niematerialnych stanowiących łącznie przedsiębiorstwo – jest zbywalna.

Warto raz jeszcze podkreślić, że firmy nie można zbyć nawet wraz z przedsiębiorstwem – gdyż jest związana z konkretnym podmiotem (przedsiębiorcą), a nie masą majątkową. 

W konkretnych przypadkach rozróżnienie obu pojęć może być jednak problematyczne i wymagać będzie w szczególności zwrócenia uwagi na to, które elementy składające na oznaczenie są stricte związane z osobą lub spółką, a które służą raczej do oznaczenia działalności przedsiębiorstwa.