Poradnik Przedsiębiorcy

Zbieg egzekucji alimentacyjnej i niealimentacyjnej - co robić?

Pracownik może mieć zajęte wynagrodzenie z powodu egzekucji alimentacyjnej i niealimentacyjnej.  Pracodawca może również dokonać potrącenia dobrowolnego. Czym wszystkie te potrącenia różnią się od siebie? Które potrącenie ma pierwszeństwo, gdy nastąpi zbieg egzekucji alimentacyjnej i niealimentacyjnej? O wszystkich zasadach potrąceń przeczytasz w artykule.

Potrącenia z wynagrodzenia

Jeżeli mamy do czynienia z egzekucją z wynagrodzenia, komornik przesyła do pracodawcy pismo, w którym wzywa go do przekazywania części wynagrodzenia dłużnika komornikowi lub wierzycielowi (art. 881 § 3 Kodeksu cywilnego). Dlaczego części? Ponieważ istnieje kwota wolna od potrąceń oraz limity potrąceń, o czym przeczytasz w dalszej części artykułu.

W przypadku zbiegu egzekucji od różnych wierzycieli, pracodawca ma obowiązek powiadomić organy egzekucyjne o tym zbiegu.

Z wynagrodzenia za pracę można dokonywać następujących potrąceń:

  • przymusowych:

    • potrącenia alimentacyjne egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych,

    • potrącenia niealimentacyjne egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych,

    • zaliczki pieniężne wypłacone pracownikowi,

    • kary pieniężne (art. 108 Kodeksu pracy),

  • dobrowolnych.

Uwaga!

Wśród potrąceń z wynagrodzenia możemy wyróżnić potrącenia przymusowe i dobrowolne.

Kary pieniężne mogą być udzielone pracownikowi z powodu:

  • nieprzestrzegania przepisów BHP lub przepisów przeciwpożarowych,

  • opuszczenia pracy bez usprawiedliwienia,

  • stawienia się do pracy w stanie nietrzeźwym,

  • spożywania alkoholu w miejscu pracy (art. 108 § 2 Kodeksu pracy).

Kara pieniężna za jedno przekroczenie lub 1 dzień nieobecności w pracy nie może wynosić więcej niż kwota jednodniowego wynagrodzenia. Łącznie wszystkie kary pieniężne nie mogą być wyższe niż 1/10 wynagrodzenia (art. 87 § 3 Kodeksu pracy).

Przymusowe potrącenia z wynagrodzenia dokonywane są bez zgody pracownika. Natomiast aby dokonać potrąceń dobrowolnych, konieczna jest pisemna zgoda pracownika na potrącenie konkretnego rodzaju należności. Pracownik musi znać kwotę i tytuł potrącenia.

Potrąceń dokonuje się po odliczeniu składek na ubezpieczenie ZUS (społeczne i zdrowotne), a także zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.

Co ważne, istnieje chronologia w dokonywaniu potrąceń z wynagrodzenia, co jest istotne, jeśli nastąpi zbieg egzekucji alimentacyjnej i niealimentacyjnej. Jeśli chcesz wiedzieć, w jakiej kolejności dokonywane są potrącenia, przeczytaj dalszą część artykułu.

Kwota wolna od potrąceń

Dokonując potrąceń z wynagrodzenia, należy pamiętać, że istnieją ograniczenia w wysokości potrącanych kwot. Wiąże się z tym kwota wolna od potrąceń. Chroni ona przed dokonywaniem nadmiernych potrąceń i zapewnia minimum bytowe. Co istotne, w przypadku potrąceń alimentacyjnych nie stosuje się kwoty wolnej od potrąceń.

Uwaga!

Kwoty wolnej od potrąceń nie stosuje się w przypadku egzekucji alimentacyjnej.

Kwota wolna od potrąceń to kwota w wysokości:

  • minimalnego wynagrodzenia za pracę pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy (po odliczeniu składek ZUS i zaliczki na podatek dochodowy) - w przypadku należności niealimentacyjnych,

  • 75% podanego wyżej wynagrodzenia - w przypadku zaliczek pieniężnych,

  • 90% podanego wyżej wynagrodzenia - w przypadku kar pieniężnych (art. 871 §1 Kodeksu pracy).

Kwota wolna od potrąceń, w przypadku potrąceń dobrowolnych to kwota w wysokości:

  • minimalnego wynagrodzenia za pracę pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy (po odliczeniu składek ZUS i zaliczki na podatek dochodowy) - w przypadku należności na rzecz pracodawcy,

  • 80% podanego wyżej wynagrodzenia - w przypadku innych należności.

W przypadku pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwota wolna od potrąceń ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu (art. 871 § 2 Kodeksu pracy). Zasada ta dotyczy zarówno potrąceń przymusowych, jak i dobrowolnych.

Jak widać, kwota wolna od potrąceń zależna jest od wysokości minimalnego wynagrodzenia. W związku z tym, że co roku wynagrodzenie minimalne ulega wzrostowi, kwota wolna od potrąceń również ulega zmianom.

Może mieć miejsce sytuacja, kiedy w jednym miesiącu pracownik otrzymuje kilka wypłat, np. oprócz wynagrodzenia za pracę otrzymuje nagrodę jubileuszową. W takim przypadku potrąceń dokonuje się od łącznej kwoty wszystkich wypłat dokonanych w miesiącu. Zasada ta dotyczy składników wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc (art. 87 § 8 Kodeksu pracy).

Limity potrąceń

Oprócz kwoty wolnej, przy potrąceniach z wynagrodzenia mamy do czynienia z limitami potrąceń.

Potrącenia z wynagrodzenia nie mogą przekraczać:

  • ⅗ wynagrodzenia po odliczeniu składek ZUS i zaliczki na podatek dochodowy - w przypadku potrąceń alimentacyjnych,

  • ½ wynagrodzenia po odliczeniu składek ZUS i zaliczki na podatek dochodowy - w przypadku potrąceń niealimentacyjnych.

W przypadku kwot wypłaconych w poprzednim terminie płatności za czas nieobecności w pracy, za który pracownik zachowuje prawa do wynagrodzenia, potrąceń w pełnej wysokości można dokonywać bez zgody pracownika. Odliczenia nadpłaconego wynagrodzenia pracodawca może dokonać tylko w  najbliższym terminie płatności przypadającym po bezzasadnej wypłacie.