Poradnik Przedsiębiorcy

Potrącenia alimentacyjne z wynagrodzenia za pracę

Wynagrodzenie pracownika jest prawem niezbywalnym, chronionym przez Kodeks pracy. Jednakże na mocy przepisów szczególnych w określonych sytuacjach pracodawca może dokonać potrąceń z wynagrodzenia pracownika bez jego zgody. Kiedy ma to miejsce? Czym charakteryzują się potrącenia alimentacyjne? Odpowiadamy poniżej.

Jakich potrąceń można dokonać z wynagrodzenia?

Art. 87 Kodeksu pracy stanowi, że potrąceniu z wynagrodzenia za pracę, uprzednio odejmując składki na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych, podlegają poniższe należności:

  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,  

  • sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,  

  • zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,  

  • kary pieniężne przewidziane w art. 108 (za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy).

Limity i kolejność dokonywania potrąceń

Kolejność dokonywania potrąceń jest taka, jak wymieniono powyżej. Trzeba mieć jednak na uwadze, że nie można zająć całego wynagrodzenia. Potrąceń można dokonywać w granicach:

  • do wysokości 3/5 wynagrodzenia netto - w przypadku należności alimentacyjnych,

  • do wysokości 1/2 wynagrodzenia netto - przy egzekucji innych należności lub potrącania zaliczek pieniężnych (przy czym należy pamiętać o zachowaniu kwoty wolnej od potrąceń).

Ważne!

Wartość kwot egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie innych należności niż alimentacyjne oraz zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi, nie powinna w sumie przekroczyć połowy wynagrodzenia, a łącznie ze świadczeniami alimentacyjnymi - trzech piątych wynagrodzenia. Niezależnie od wymienionych potrąceń, kary pieniężne powinny być potrącane w granicach określonych w art. 108 Kodeksu pracy.

Potrącenia alimentacyjne z pensji pracownika

Jak już wspomniano, potrącenia alimentacyjne nie mogą przekroczyć 60% wynagrodzenia za pracę. Warto pamiętać, że w przypadku należności alimentacyjnych nie występuje kwota wolna od potrąceń, co ma duże znaczenie dla pracowników z niewysokimi zarobkami.

Przykład 1.

Pracownik zatrudniony na umowę o pracę otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 3000 zł brutto. Koszty uzyskania przysługują mu w podstawowym wymiarze. Wynagrodzenie pracownika zostało zajęte na poczet zaległych alimentów w kwocie 1250 zł. Pracodawca dokonał potrącenia w pełnej wysokości zaległości.

Wyliczenie maksymalnej kwoty do potrącenia:

(3000 - 411,30 - 232,98 - 199,00) x  ⅗ = 1294,03 zł

Pracodawca mógł potrącić z wynagrodzenia świadczenie alimentacyjne w pełnej wysokości ponieważ nie przekraczało ono 60% wysokości wynagrodzenia netto.

Ważne!

Potrącenia alimentacyjne mogą być dokonywane w pełnej wysokości z nagród otrzymanych z zakładowego funduszu nagród, dodatkowych wynagrodzeń rocznych, a także należności przysługujących pracownikom z tytułu udziału w zysku lub w nadwyżce bilansowej.

Na jakiej podstawie dokonywane są potrącenia alimentacyjne?

Potrącenia alimentacyjne mogą być dokonywane bez postępowania egzekucyjnego. Wystarczy, że wierzyciel przedłoży pracodawcy tytuł wykonawczy. Takie postępowanie ma zastosowanie również w sytuacji, kiedy wierzycieli jest kilku, a suma możliwa do potrącenia jest wystarczająca na pokrycie wszystkich tytułów wykonawczych.

Uproszczona forma dokonywania potrącenie będzie możliwa wówczas, gdy wierzycieli będzie kilku, a łączna suma możliwa do potrącenia będzie niższa od sumy świadczeń alimentacyjnych (czyli nie wystarczy na pokrycie wszystkich należności).

Ważne!

Przy zbiegu egzekucji sądowych czy administracyjnych ważne jest, który podmiot jako pierwszy dokonał zajęcia. Jednakże należy pamiętać, że potrącenie alimentacyjne w każdym przypadku ma pierwszeństwo.