Dokumentacja cen transferowych - pożyczka dla fundacji

W tym artykule wyjaśniamy, czy nieoprocentowana pożyczka na rzecz fundacji rodzinnej wymaga przygotowania dokumentacji cen transferowych. Sprawdź, kiedy transakcje między podmiotami powiązanymi przekraczają ustawowe progi i jakie obowiązki podatkowe wiążą się z finansowaniem fundacji.

Obowiązkowa dokumentacja cen transferowych a transakcje finansowe

Jak stanowi art. 11k ust. 2 Ustawy z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: ustawa o CIT): lokalna dokumentacja cen transferowych jest sporządzana dla transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, której wartość przekracza w roku podatkowym następujące progi dokumentacyjne:

10 000 000 zł – w przypadku transakcji towarowej;
10 000 000 zł – w przypadku transakcji finansowej;
2 000 000 zł – w przypadku transakcji usługowej;
2 000 000 zł – w przypadku innej transakcji niż określona w pkt 1–3.

Powyższy przepis nakłada obowiązki dokumentacyjne na podmioty powiązane w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT.

Cytowany wyżej art. 11k ust. 2 ustawy o CIT określa progi dokumentacyjne dla różnych rodzajów transakcji. W przypadku transakcji finansowej próg ten został ustanowiony na poziomie 10 000 000 zł.

Progi dokumentacyjne są ustalane odrębnie dla:

każdej transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, niezależnie od przyporządkowania transakcji kontrolowanej do transakcji towarowych, finansowych, usługowych albo innych transakcji;
strony kosztowej i przychodowej.

Artykuł 11k ust. 4 ustawy o CIT stanowi natomiast, że: wartość transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym, o której mowa w ust. 2–3, jest ustalana bez względu na liczbę dokumentów księgowych, dokonanych lub otrzymanych płatności oraz podmiotów powiązanych, z którymi zawierana jest transakcja kontrolowana.

W art. 11I ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT wskazano, że: wartość transakcji kontrolowanej, o której mowa w art. 11k ust. 2 i 2a, odpowiada wartości kapitału – w przypadku pożyczki, kredytu lub depozytu.

Zobacz też:

W myśl art. 11I ust. 2 ustawy o CIT: wartość transakcji kontrolowanej określa się na podstawie:

otrzymanych lub wystawionych faktur dotyczących danego roku podatkowego albo
umów lub innych dokumentów – w przypadku gdy faktura nie została wystawiona lub w przypadku transakcji finansowych, albo
otrzymanych lub przekazanych płatności – w przypadku gdy nie jest możliwe określenie tej wartości na podstawie pkt 1 i 2.

W przypadku umowy pożyczki obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych powstaje, jeżeli kwota kapitału przekracza 10 000 000 zł.

Umowa pożyczki w świetle przepisów o cenach transferowych

Zgodnie z art. 720 Ustawy z 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny: przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Przepis wskazuje na konieczność przeniesienia na własność biorącego określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, przy jednoczesnym zobowiązaniu pożyczkobiorcy do zwrotu tej samej ilości pieniędzy bądź tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i jakości. Przeniesienie przez pożyczkodawcę na własność pożyczkobiorcy określonej sumy pieniędzy stanowi zatem jeden z warunków konstytutywnych umowy pożyczki.

Warto również zaznaczyć, że pożyczka nie musi być oprocentowana, aby można było uznać ją za wiążącą.

W rezultacie przez pojęcie wartości kapitału, o którym mowa w art. 11l ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, należy rozumieć najwyższą kwotę kapitału udostępnionego w danym okresie raportowym, wynikającą z umowy lub innych dokumentów. Wniosek ten znajduje potwierdzenie także w Informacji o Cenach Transferowych TPR – Pytania i Odpowiedzi opublikowanej na stronie podatki.gov.pl:

Zarówno dokumentacja podatkowa, jak i Informacja TPR powinny wykazywać aktualne dane za okres, za jaki są sporządzane. Dla umów pożyczek lub kredytu trwających przez okres dłuższy niż rok, transakcja powinna być wykazywana w Informacji TPR w każdym roku, w którym jej wartość przekracza wysokość progu.

Wartością transakcji dla takich umów jest kwota kapitału, którą należy rozumieć jako łączną kwotę kapitału pozostającego do dyspozycji dłużnika w danym okresie raportowanym. Dla określenia wartości tego typu transakcji pożyczki lub kredytu należy ustalić najwyższą wartość kapitału, pozostającego do spłaty w raportowanym okresie, w oparciu o zapisy umowne (np. harmonogram spłat) lub inne dokumenty (rachunki bankowe, noty księgowe, salda kont). Aktualizacji Wartości transakcji w przypadku pożyczek lub kredytów należy dokonywać za każdy okres składania Informacji TPR.

Należy również zauważyć, że zagadnienie związane z określeniem obowiązku sporządzenia dokumentacji cen transferowych w odniesieniu do transakcji pożyczki było przedmiotem odpowiedzi Ministra Finansów na interpelację poselską nr 29105 z 15 grudnia 2021 roku (znak: DCT2.054.2.2021 z 16 lutego 2022 roku).

Z wyjaśnień Ministerstwa Finansów wynika, że w przypadku transakcji pożyczki, aby ustalić, czy wartość transakcji przekracza próg dokumentacyjny, należy zbadać wartość kapitału pożyczki za dany rok podatkowy na podstawie umowy lub innych dokumentów, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie otrzymanych lub przekazanych płatności.

W przypadku umów wieloletnich podmiot powiązany musi ustalić, czy wartość kapitału danej pożyczki przekracza próg dokumentacyjny 10 000 000 zł w pierwszym i kolejnych latach podatkowych. Wartość kapitału za dany rok podatkowy jest ustalana na podstawie najwyższej wartości udostępnionego kapitału, pozostającego do spłaty w roku podatkowym, za który sporządzana jest dokumentacja.

Z tego wynika, że podmioty powiązane nie są zobowiązane do sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych, jeżeli najwyższa kwota kapitału udostępnionego (pozostającego do spłaty) w roku podatkowym oraz w kolejnych latach nie przekracza progu 10 000 000 zł, właściwego dla transakcji finansowych.

Dokumentacja cen transferowych w przypadku fundacji rodzinnej – kluczowe zasady

W ustawie o CIT można znaleźć katalog transakcji, które mimo przekroczenia progów dokumentacyjnych nie rodzą obowiązku sporządzenia dokumentacji cen transferowych.

Zgodnie z w art. 11n pkt 1 ustawy o CIT: obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych, o którym mowa w art. 11k ust. 1, nie ma zastosowania do transakcji kontrolowanych zawieranych wyłącznie przez podmioty powiązane mające miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w roku podatkowym, w którym każdy z tych podmiotów powiązanych spełnia łącznie następujące warunki:

nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 6,
nie korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 34 i 34a,
nie poniósł straty podatkowej.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT fundacja rodzinna korzysta ze zwolnienia z podatku. Tym samym w zakresie, w jakim fundacja rodzinna otrzymuje nieoprocentowaną pożyczkę, a kwota udostępnionego kapitału przekracza 10 000 000 zł, nie może ona skorzystać ze zwolnienia określonego w art. 11n pkt 1 ustawy o CIT i w konsekwencji jest zobowiązana do sporządzenia dokumentacji cen transferowych w tym zakresie.

Polecamy:

Jak sprawdzić NIP, czyli Numer Identyfikacji Podatkowej?