Poradnik Przedsiębiorcy

Chorobowe w ciąży - kompendium wiedzy o zwolnieniu lekarskim

“Jestem w ciąży i zastanawiam się czy iść na zwolnienie chorobowe?”. To jedno z pytań najczęściej zadawanych przez przyszłe mamy pracujące. Temat ten budzi wiele kontrowersji - bowiem rodzi się pytanie, czy w każdym przypadku chorobowe w ciąży jest uzasadnione? Nikt nie zaprzeczy, że część z nich jest usprawiedliwiona i nie stanowi nadużyć, jednak spory odsetek z nich budzi wątpliwości.

Poniższy artykuł stanowi kompendium wiedzy dla przyszłych mam, które stoją przed trudnym wyborem: kontynuacja kariery czy też odpoczynek przed porodem?

Komu przysługuje zasiłek chorobowy?

W zależności od formy zatrudnienia, czy jest to umowa o pracę, zlecenie czy też dzieło, sytuacja nieco się różni. Prawo do zasiłku chorobowego uzależnione jest bowiem od tego, czy kobieta posiada ubezpieczenie chorobowe przez określony czas, a nabywa się je po upływie:

  • 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego w przypadku osób  pracujących, przy czym wlicza się okresy poprzedniego ubezpieczenia, jeśli przerwa w ubezpieczeniu chorobowym nie przekroczyła okresu 30 dni;

  • 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia w przypadku osób objętych dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym (np. osoby prowadzące działalność gospodarczą);

  • wyjątkowo prawo do zasiłku przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia w przypadku:

    • osób niezdolnych do pracy w związku z wypadkiem w drodze do lub z pracy;

    • pracownika mającego co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego;

    • absolwenta szkoły lub szkoły wyższej, jeśli przystąpił do ubezpieczenia w ciągu 90. dnia od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych.

Najbardziej komfortowa dla kobiety okazuje się sytuacja, gdy jest ona zatrudniona na umowę o pracę. W tej sytuacji przysługuje bowiem prawo do skorzystania ze zwolnienia lekarskiego nawet przez cały okres trwania ciąży. Maksymalny okres pobytu na zwolnieniu chorobowym w przypadku ciąży wynosi do 270 dni (czyli praktycznie cały okres jej trwania).

W sytuacji, gdy kobieta  jest zatrudniona w oparciu o inną formę zatrudnienia, sprawa nieco się komplikuje. Kobiety zatrudnione na umowę o dzieło nie mają możliwości przejścia na płatne zwolnienie lekarskie, gdyż z tytułu umowy o dzieło nie podlegają ubezpieczeniu chorobowemu. Natomiast te zatrudnione na umowę zlecenie czy prowadzące działalność gospodarczą mają taką opcję, ale dopiero po upływie 90 dni od daty samodzielnego zgłoszenia się do ubezpieczenia chorobowego.

Należy jednak pamiętać, że zwolnienie lekarskie przysługuje kobietom pracującym zawodowo wtedy, gdy faktycznie ich obowiązki mogłyby zaszkodzić zdrowiu przyszłej matki, a co za tym idzie także i jej potomstwu. Sam fakt bycia w ciąży nie jest powodem wymagającym skierowania kobiety na zwolnienie.

Ile wynosi zasiłek chorobowy?

Zasiłek chorobowy przypadający w okresie ciąży wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku, co w przypadku pracowników zasadniczo odpowiada kwocie 100% średniego miesięcznego wynagrodzenia. Zasiłek chorobowy przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy. Stanowi on odsetek średniego wynagrodzenia naliczony z ostatnich 12 miesięcy pracy. Zasiłek chorobowy w wysokości 100% jest jednak obwarowany przekazaniem pracodawcy informacji o ciąży, w takiej sytuacji zwolnienie lekarskie ZUS ZLA jest oznaczone kodem B. Jeżeli informacja ta nie zostanie przekazana, wówczas przebywanie na zwolnieniu lekarskim uprawnia do zasiłku w wysokości  80% średniego wynagrodzenia.

Kiedy rozpocznie się urlop macierzyński, wówczas podstawa wymiaru wynagrodzenia nie ulega zmianie.

Czy pracodawca może wysłać na chorobowe?

Zgodnie z przepisami pracodawca nie ma prawa wymusić na kobiecie w ciąży, aby poszła na zwolnienie lekarskie. Zdarza się jednak, że pracodawcy sugerują to swoim pracownicom. Wynika to z faktu, że przez pierwsze 33 dni zwolnienia pracodawca wypłaca wynagrodzenie chorobowe, a po tym czasie wypłat dokonuje ZUS. W tej sytuacji pracodawca po okresie 33 dni nie ponosi kosztów, przez co może zatrudnić pracownika na zastępstwo przykładowo na nieco gorszych warunkach finansowych.

Kto może wystawić zwolnienie?

Zarówno lekarz rodzinny, ginekolog czy też inny specjalista mogą wystawić zwolnienie lekarskie kobiecie będącej w ciąży. Oczywiście zwolnienie to może zostać wystawione w sytuacji faktycznego zagrożenia dla zdrowia przyszłej matki lub gdy wystąpią przesłanki zagrażające ciąży. Sama ciąża nie jest wskazaniem do przejścia na zwolnienie chorobowe.

Kiedy dostarczyć zwolnienie pracodawcy?

O zwolnieniu lekarskim najlepiej powiadomić pracodawcę jak najszybciej. Można to zrobić  telefonicznie lub e-mailem, bowiem zgodnie z prawem na poinformowanie o nieobecności pracownik ma 2 dni. W ciągu 7 dni (wliczając także soboty, niedziele i święta) kobieta zobligowana jest dostarczyć odpowiedni dokument do działu kadr pracodawcy. Brak dotrzymania tego terminu może bowiem wpłynąć na wysokość wypłaconego zasiłku.

Co powinno znajdować się na L4?

Określenie okoliczności mających wpływ na prawo do uzyskania przez kobietę zasiłku należy do lekarza wystawiającego zwolnienie lekarskie. Dokonuje tego poprzez zastosowanie kodu literowego, który w przypadku niezdolność do pracy przypadającej w okresie ciąży określa litera B.

Jak długo można przebywać na  zwolnieniu chorobowym i/lub jak długo przysługuje zasiłek chorobowy?

Ubezpieczonej w okresie ciąży przysługuje zasiłek chorobowy z powodu choroby lub pobytu w szpitalu przez okres zwolnienia od wykonywania pracy przez nie dłużej niż 270 dni.

Zwolnienie przysługuje do dnia poprzedzającego poród, potem rozpoczyna się urlop macierzyński. W przypadku gdy kobieta ciężarna jeszcze przed rozwiązaniem wykorzysta cały okres zasiłkowy (270 dni), wówczas może ona rozpocząć wykorzystywanie urlopu macierzyńskiego, otrzymując w tym czasie zasiłek macierzyński. Co ważne, urlop można rozpocząć wcześniej tylko na własne życzenie.

W sytuacji gdy poród nastąpi po wyznaczonym terminie, wówczas wcześniejszy urlop macierzyński liczy się od daty wyznaczonej przez lekarza.