Poradnik Przedsiębiorcy

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego -jak jest ustalana? (część I)

Każda osoba objęta ubezpieczeniem chorobowym może uzyskać prawo do świadczeń z tego ubezpieczenia. Zasiłek chorobowy wypłacany jest przez ZUS. Jak ustalana jest podstawa wymiaru zasiłku chorobowego? Odpowiadamy poniżej.

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego - jak ją ustalić?

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacane pracownikowi za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, pomniejszone o 13,71%. Należy tutaj podkreślić, że “za okres” a nie “w okresie” ma zasadnicze znaczenie przy wypłacaniu wynagrodzenia do 10. dnia następnego miesiąca.

Przykład 1.

Pracownik, któremu wypłaca się wynagrodzenie ostatniego roboczego dnia miesiąca, zachorował 9 marca 2018 r. Jego podstawa zasiłkowa będzie ustalona na podstawie wynagrodzeń wypłacanych w okresie marzec 2017 - luty 2018.

Przykład 2.

Pracownik, który ma wypłatę wynagrodzenia wypłacaną do 10. dnia następnego miesiąca, zachorował 9 marca 2018 r. Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego będzie ustalona na podstawie wynagrodzeń wypłacanych w okresie kwiecień 2017 - marzec 2018 za okres marzec 2017 - luty 2018.

Podstawa zasiłku chorobowego a zatrudnienie w trakcie miesiąca

Jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem 12 miesięcy zatrudnienia, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego ustalana jest za pełne miesiące kalendarzowe zatrudnienia. Pełny miesiąc kalendarzowy uznaje się wtedy, gdy pracownik został zatrudniony od pierwszego dnia roboczego danego miesiąca. Pomija się miesiące niepełne.

W przypadku, gdy umowa o pracę została zawarta w trakcie miesiąca, a niezdolność do pracy powstała w następnym, podstawę wymiaru stanowi wynagrodzenie pracownika za miesiąc, w którym przebywał on na zwolnieniu lekarskim. Podstawę tę uzupełnia się do pełnego miesiąca zatrudnienia, według zasad ustalonych w ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. W praktyce często podstawą w takich wypadkach jest kwota z umowy pomniejszona o 13,71%.

Jeżeli w okresie, z którego wynagrodzenie przyjmowane jest do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, pracownik nie osiągnął pełnego wynagrodzenia z przyczyn usprawiedliwionych, przy obliczaniu podstawy wymiaru zasiłku:

  • nie wlicza się wynagrodzenie za miesiące, w których pracownik przepracował mniej niż połowę obowiązującego go w tym miesiącu czasu pracy,

  • przyjmuje się - po uzupełnieniu - wynagrodzenie za miesiące, w których pracownik przepracował co najmniej połowę obowiązującego go w tym miesiącu czasu pracy.

Uzupełniane są zarówno pomniejszone za okresy choroby składniki stałe (pensje zasadnicze pomniejszone za okres choroby), jak i składniki zmienne, które wchodzą do podstawy zasiłkowej (premie, dodatki).

Jeżeli pracownik w każdym miesiącu przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy z przyczyn usprawiedliwionych, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku uwzględnia się wynagrodzenie za wszystkie miesiące, uzupełnione do pełnej wysokości. To znaczy, że nie kwota jaką pracownik otrzymał wchodzi do podstawy, a kwota jaką otrzymałby gdyby nie usprawiedliwiona nieobecność.

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego nie powinna uwzględniać składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo podczas wypłaty zasiłku w czasie trwania ubezpieczenia. Składniki te wlicza się dopiero do podstawy wymiaru, gdy wygasa umowa z pracownikiem. Za jeden dzień choroby przysługuje jedna trzydziesta część wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru zasiłku.

Przykład 3.

Pracownik jest zatrudniony w firmie od 12 stycznia 2018 r. Przebywał na zwolnieniu lekarskim od 25 kwietnia 2018 r. do 27 kwietnia 2018 r. Od pierwszego dnia ma prawo do zasiłku chorobowego. Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego ustalana jest za pełne miesiące kalendarzowe przepracowane przez pracownika, tzn. od lutego 2018 r. do marca 2018 r. Styczeń jest wyłączony, ponieważ jest on niepełnym miesiącem przepracowanym przez pracownika.

Choroba w pierwszym miesiącu zatrudnienia a podstawa wymiaru zasiłku chorobowego

Jeżeli niezdolność powstała w pierwszym miesiącu zatrudnienia i pracownik ma prawo do wynagrodzenia chorobowego, podstawa wymiaru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie, które pracownik uzyskałby za cały miesiąc przepracowany (przy zatrudnieniu stałym jest to kwota brutto na umowie), pomniejszone o 13,71%.

Pracownik niezdolny do pracy w pierwszym miesiącu zatrudnienia, aby uzyskać wynagrodzenie chorobowe, musi spełniać określone kryteria:

  • przed zatrudnieniem podlegał ubezpieczeniu chorobowemu z innego tytułu, a przerwa między ustaniem tego ubezpieczenia, a aktualnym zatrudnieniem trwała nie dłużej niż 30 dni lub była spowodowana urlopem bezpłatnym, wychowawczym lub odbywaniem czynnej służby wojskowej;

  • posiada przynajmniej 10 lat ze stażu pracy, w którym pracownik podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu (art. 4 ust. 3 pkt 3 ustawy chorobowej).

Pełne prawo do wynagrodzenia w razie choroby w pierwszym jej miesiącu przysługuje zawsze bez okresu wyczekiwania:

  • posłom i senatorom, którzy przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od daty ukończenia kadencji (art. 4 ust. 3 pkt 4 ustawy chorobowej);

  • gdy niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w pracy, w drodze do lub z pracy albo chorobą zawodową;

  • jeżeli niezdolność do pracy wynika z następstw wcześniejszego wypadku w drodze do pracy lub z pracy;

  • absolwentom szkół, w tym szkół wyższych, którzy zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły od daty podanej w świadectwie lub od dnia uzyskania dyplomu studiów wyższych, czyli dnia złożenia egzaminu dyplomowego.

Przykład 4.

Pracownik zawarł umowę o pracę od 1 czerwca, a 15 czerwca stał się niezdolny do pracy z powodu choroby. Przed podjęciem zatrudnienia od 1 marca do 15 maja wykonywał umowę zlecenie i z tego tytułu podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W związku z tym, że łączny okres ubezpieczenia chorobowego przed przerwą nieprzekraczającą 30 dni i po tej przerwie wynosi ponad 30 dni, pracownik ma prawo do zasiłku chorobowego od pierwszego dnia niezdolności do pracy.

Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego - choroba w drugim miesiącu zatrudnienia

W przypadku gdy niezdolność do pracy powstaje w drugim miesiącu zatrudnienia, a pierwszy jest nie w pełni przepracowany, to podstawa wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne wynagrodzenie za pełny miesiąc, a więc za miesiąc powstania niezdolności do pracy z dopełnieniem do kwoty wynagrodzenia, którą dostałby pracownik, jeżeli przepracowałby pełny miesiąc kalendarzowy, pomniejszona o 13,71%. Jeżeli pracownik przepracowałby pełny miesiąc, wówczas ten należałoby wliczyć do podstawy wymiaru w celu wyznaczenia zasiłku chorobowego.

Jeżeli w trakcie okresu ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego zarobki ubezpieczonego zmniejszają się w przypadku niewykonywania pracy w okresie pobierania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, macierzyńskiego, opiekuńczego lub odbywania ćwiczeń wojskowych, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego:

  • nie wlicza się przychodu osoby ubezpieczonej, która przez dany miesiąc wykonywała pracę przez okres krótszy niż połowa miesiąca;

  • przyjmuje się natomiast przychód (po uzupełnieniu) za okres wykonywania pracy przez co najmniej połowę miesiąca.

Pod zagadnieniem uzupełnienia rozumiemy wysokość przychodu za dany miesiąc, w którym pracownik przepracowałby pełny czas pracy.

Artykuły z cyklu
„Zasiłek chorobowy”
Zobacz wszystkie