Poradnik Przedsiębiorcy

Zmiana formy opodatkowania działalności do 20 stycznia!

Kolejny nowy rok przynosi nowe możliwości, nie tylko w życiu prywatnym czy zawodowym, ale również na polu podatku dochodowego. Do 20 stycznia możliwa jest zmiana formy opodatkowania prowadzonej działalności gospodarczej. Dzięki zmianie dopasowanej do profilu i rozmiaru działalności możliwe jest zoptymalizowanie obciążeń podatkowych, a co za tym idzie - utrzymanie większej płynności finansowej firmy. Temat wydaje się zawiły, ale w tym artykule zostanie przedstawiona oraz omówiona każda forma opodatkowania oraz to, w jaki sposób zgłosić jej wybór do urzędu skarbowego.

Formy opodatkowania - karta podatkowa

Karta podatkowa jako forma opodatkowania kierowana jest do określonej grupy przedsiębiorców. Zasady jej stosowania ustawodawca określił w rozdziale 3 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Taka forma opodatkowana jest atrakcyjna dlatego, że zwalnia podatnika z obowiązku prowadzenia ksiąg, składania zeznań podatkowych oraz wpłacania zaliczek na poczet podatku dochodowego. Kwestia rozliczania podatku dochodowego ogranicza się jedynie do:

  • wpłacenia co miesiąc stałej kwoty podatku (niezależnej od wysokości przychodów) - ustalonej przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego na podstawie profilu prowadzonej działalności, wielkości miejscowości, w której działalność jest wykonywana, ilości zatrudnionych pracowników i innych czynników,

  • złożenia po zakończeniu roku podatkowego informacji do urzędu skarbowego na formularzu PIT-16A o zapłaconych i odliczonych od podatku wynikającego z karty podatkowej składkach na ubezpieczenie zdrowotne.

Zdecydowanym minusem jednak jest fakt, że rozliczając się na podstawie karty podatkowej, podatnik nie może rozliczać się wspólnie z małżonkiem ani odliczać ulg podatkowych przewidzianych dla innych podatników. Jedynym odliczeniem, które może stosować osoba rozliczająca się za pomocą karty podatkowej, jest odliczenie zapłaconej składki na ubezpieczenie zdrowotne (jej większej części - wpłacane do ZUS jest 9% podstawy oskładkowania, a odliczeniu podlega 7,75%).

Dodatkowo, jeżeli przedsiębiorca chce skorzystać z usług firm zewnętrznych, muszą to być usługi specjalistyczne, a jeśli chce zatrudnić pracownika, musi to być zatrudnienie na podstawie umowy o pracę - zawarcie umowy zlecenie pozbawia prawa do rozliczania się według tej formy opodatkowania.

Dla kogo karta podatkowa?

Ustawodawca szczegółowo określił grupę przedsiębiorców, którzy mogą wybrać taką formę opodatkowania. Zaliczają się do niej przedsiębiorcy prowadzący działalność:

  • usługową lub wytwórczo-usługową (wymienione w części I tabeli stanowiącej załącznik nr 3 do ustawy),

  • usługową w zakresie handlu detalicznego żywnością, napojami, wyrobami tytoniowymi oraz kwiatami, z wyjątkiem napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%,

  • usługową w zakresie handlu detalicznego artykułami nieżywnościowymi, z wyjątkiem handlu paliwami silnikowymi, środkami transportu samochodowego, częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych, ciągnikami rolniczymi i motocyklami oraz z wyjątkiem handlu artykułami nieżywnościowymi objętego koncesjonowaniem,

  • gastronomiczną - jeżeli nie jest prowadzona sprzedaż napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%,

  • w zakresie usług transportowych wykonywanych przy użyciu jednego pojazdu,

  • w zakresie usług rozrywkowych,

  • w zakresie sprzedaży posiłków domowych w mieszkaniach, jeżeli nie jest prowadzona sprzedaż napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%,

  • w wolnych zawodach, polegającą na świadczeniu usług w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego,

  • w wolnych zawodach, polegającą na świadczeniu przez lekarzy weterynarii usług weterynaryjnych, w tym również sprzedaż preparatów weterynaryjnych (PKWiU ex 21.10.51.0, ex 21.20.13.0, ex 21.20.21.0 oraz ex 21.20.23.0), w związku ze świadczonymi usługami,

  • w zakresie opieki domowej nad dziećmi i osobami chorymi,

  • w zakresie usług edukacyjnych, polegającą na udzielaniu lekcji na godziny.

Zryczałtowany podatek w formie karty podatkowej mogą opłacać także osoby fizyczne, w tym rolnicy prowadzący gospodarstwo rolne.

Dokładny wykaz działalności, które umożliwiają podatnikowi wybranie karty podatkowej jako formy opodatkowania, znajdują się w załącznikach do ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów.

Formy opodatkowania - ryczałt

Kolejną uproszczoną formą opodatkowania jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Rozliczanie się tą metodą wymaga jednak od podatnika sporządzania większej ilości dokumentów - należny podatek dochodowy oblicza się bowiem na podstawie przychodów podatnika, których nie pomniejszamy o poniesione koszty związane z prowadzeniem działalności. Nakłada to na podatnika obowiązek prowadzenia w sposób rzetelny ewidencji przychodów, na podstawie której w przypadku kontroli urzędu skarbowego można będzie sprawdzić, czy przychód ustalany jest prawidłowo, a co za tym idzie - czy wysokość płaconych podatków również jest odpowiednio obliczona.

Ryczałtowiec nie ma możliwości rocznego rozliczenia się z fiskusem łącznie z małżonkiem ani odliczania ulgi na dzieci. Wszystkie pozostałe przywileje i ulgi przy rozliczeniu rocznym zachowuje. Należą do nich odliczenie od przychodu zapłaconych składek na swoje ubezpieczenie społeczne oraz odliczenie od podatku opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne (7,75% od podstawy wymiaru składek).

Ustawodawca przewidział wiele stawek ryczałtu - wiąże się to z faktem, iż przy różnych profilach działalności podatnik ponosi koszty w innej wysokości. Właśnie od typu wykonywanych przez przedsiębiorców czynności zależy, jaką stawkę podatku powinniśmy zastosować.

Obecnie stawki ryczałtu wynoszą:

  • 3% - przewidziane głównie dla działalności gastronomicznych i handlowych,

  • 5,5% - przewidziana głównie dla działalności wytwórczej, usług budowlanych i transportu drogowego samochodami o ładowności powyżej 2 ton,

  • 8,5% - obejmuje większość usług,

  • 17% - dotyczy m.in. przetwarzania danych lub usług pośrednictwa,

  • 20% - dotyczy wolnych zawodów.

Dokładny wykaz wszystkich typów działalności objętych daną stawką ryczałtu można znaleźć w art. 12 Ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.

Ryczałt - ograniczenia

Ustawodawca przewidział jednak ograniczenia - w załączniku numer 2 do wyżej wymienionej ustawy jest obszerny wykaz usług, dyskwalifikujące podatnika, który je świadczy, do rozliczania się na podstawie ryczałtu (np. usługi reklamowe). Dodatkowe ograniczenia zawarte są w art. 8 tej samej ustawy - obejmują np. prowadzenie aptek, lombardów, handel częściami i akcesoriami mechanicznymi.

Skorzystać z ryczałtu nie mogą także podatnicy, którzy świadczą usługi na rzecz byłych lub obecnych pracodawców w zakresie, w jakim świadczyli pracę, oraz podatnicy, których przychód z działalności w poprzednim roku podatkowym przekroczył 250 000 euro. Za rok 2017 po przeliczeniu limit ten wynosi 1 078 425,00 zł.

Jeżeli jednak podatnik kwalifikuje się do rozliczeń na podstawie ryczałtu, powinien pamiętać o pewnych wyjątkach, obejmujących między innymi sprzedaż nieruchomości oraz praw majątkowych - taką sprzedaż należy opodatkować stawką 10%. Jeżeli organ podatkowy uzna, że podatnik nie opodatkował wszystkich przychodów, może zastosować podatek pięciokrotnie wyższy od podstawowego (jednak nie wyższy niż 75%).

Podatnik rozliczający się w formie ryczałtu ma obowiązek złożyć do urzędu skarbowego zeznanie roczne na formularzu PIT-28. Czasu jest jednak mało, ponieważ termin składania tych deklaracji to 31 stycznia.

Formy opodatkowania - skala podatkowa i podatek liniowy

Kolejnymi formami opodatkowania jest skala podatkowa oraz podatek liniowy. Te dwie formy różnią się stawkami podatku i przysługującymi ulgami, ale sposób dokumentacji jest taki sam. Podatnicy rozliczający się na tych zasadach mają obowiązek prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (KPiR) lub ksiąg rachunkowych (w zależności od wysokości obrotów za poprzedni rok podatkowy). Przedsiębiorcy o małych obrotach mogą prowadzić tak zwaną uproszczoną księgowość, czyli KPiR a firmy, które uzyskały w poprzednim roku podatkowym obrót 2 000 000 euro (w przeliczeniu na polską walutę limit na 2018 dotyczący przychodów z 2017 roku wynosi 8 627 400 zł), są zobowiązane do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Każdy z tych podatników jest zobligowany również do prowadzenia ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych (na ich podstawie obliczana jest wysokość odpisów amortyzacyjnych) i ewidencji wyposażenia.

Te formy opodatkowania może wybrać każdy podatnik bez względu na wielkość przedsiębiorstwa, wysokość obrotów czy rodzaj prowadzonej działalności.

Przedsiębiorca, który w ramach działalności gospodarczej świadczy usługi na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy, nie może zastosować podatku liniowego, jeśli usługi te pokrywają się z czynnościami wykonywanymi w ramach umowy o pracę, a oba zdarzenia wystąpiły w tym samym roku podatkowym.

Podstawa opodatkowania - zasady ogólne, podatek liniowy

Podstawę opodatkowania przy tych dwóch formach opodatkowania ustala się identycznie. Od uzyskanych przychodów odejmujemy koszty uzyskania przychodów i kwota, która nam zostaje, stanowi dochód, który pomniejsza się dodatkowo o opłacone składki społeczne lub straty z lat poprzednich. Problem może pojawić się przy ustalaniu, czy dany wydatek może stanowić koszt uzyskania przychodów czy też nie. W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie jest wprost określone, który wydatek może stanowić koszt uzyskania przychodów. Wyszczególniona jest natomiast w art. 23 ustawy o PIT lista wydatków niestanowiących kosztów podatkowych.

Obszerność ustawy o PIT powoduje, że nie każdy podatnik sprawnie porusza się wśród tych zasad, a co za tym idzie, ma problem z ustaleniem podstawy opodatkowania. Sprawia to, że wielu przedsiębiorców składa do Izb Skarbowych wnioski o wydanie interpretacji indywidualnych w konkretnej sprawie, aby w przypadku kontroli urzędnicy nie mieli żadnych wątpliwości o zasadności danego wydatku.

Stawki podatku - zasady ogólne, podatek liniowy

Przy podatku progresywnym stawkami podatku są odpowiednio 18 i 32%. Stawkę 18% stosuje się przy dochodach do 85 528 zł rocznie, jednak po przekroczeniu tej kwoty od nadwyżki odprowadza się 32% podatku. Przy podatku liniowym podatek wynosi 19% niezależnie od wysokości dochodów.

Zaliczki na podatek dochodowy można obliczać miesięcznie lub kwartalnie, w zależności od zadeklarowanego przez podatnika sposobu (z kwartalnego rozliczenia mogą korzystać tylko mali podatnicy). Przedsiębiorstwa istniejące od kilku lat mogą skorzystać z tak zwanych zaliczek uproszczonych. Polegają one na tym, że kwotę zaliczki podlegającej wpłacie do urzędu ustala się na podstawie dochodów z poprzednich lat - jest ona niezmienna przez cały rok. Należy jednak pamiętać, że przy zaliczce uproszczonej nie ma możliwości rozliczania zaliczek kwartalnie.

Ulgi i deklaracje roczne

Jeżeli chodzi o ulgi możliwe do zastosowania przy rozliczeniach rocznych dla podatników stosujących te dwie formy opodatkowania, można stwierdzić, że znacząco się one różnią.

Podatnicy, którzy wybrali skalę podatkową, mogą korzystać ze wszystkich dostępnych przywilejów, takich jak rozliczenie wspólne z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dzieci, ulga na dzieci, internet, rehabilitacyjna, odliczenie strat z lat ubiegłych i wiele innych. Oczywiście, podatnicy mogą również odliczyć od dochodu składki zapłacone na ubezpieczenie społeczne oraz od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne (7,75 % od podstawy wymiaru składki).

Osoby rozliczające się za pomocą podatku liniowego nie mają tylu ulg - jedynie od dochodu mogą odliczyć stratę z lat ubiegłych, składki na ubezpieczenie społeczne oraz od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne w takiej samej wysokości, co osoby rozliczające się według skali podatkowej. Możliwe jest również odliczenie wpłat dokonanych na IKZE.

Podatnicy rozliczający się według skali podatkowej i podatku liniowego również mają obowiązek do złożenia deklaracji rocznych. W porównaniu do ryczałtowców mają na to sporo czasu - mogą zrobić to aż do 30 kwietnia. Przedsiębiorcy opodatkowani skalą podatkową powinni złożyć w urzędzie PIT-36, a osoby na podatku liniowym - PIT-36L.

Zmiana formy opodatkowania działalności

Zmiana formy opodatkowania wymaga powiadomienia urzędu skarbowego o tym fakcie do 20 stycznia. Przedsiębiorca decydujący się rozliczać na podstawie ryczałtu, skali podatkowej lub podatku liniowego powinien złożyć pismo do naczelnika właściwego urzędu skarbowego. Forma takiego pisma nie jest wskazana w przepisach, ważne jest jednak, by zawierało dane podatnika wraz z numerem NIP, datę, informację, do kogo adresowane jest to pismo (naczelnik urzędu skarbowego) oraz określenie formy opodatkowania, na którą decyduje się podatnik. Pismo, które nie zawiera takich danych, może zostać uznane przez urząd za niekompletne.

Natomiast podatnicy decydujący się na rozliczanie na podstawie karty podatkowej muszą zgłosić ten fakt na formularzu PIT-16.