Faktura wystawiona przez komornika a obowiązkowy KSeF – co warto wiedzieć?

Zgodnie z przepisami ustawy o VAT, faktura wystawiona przez komornika jest dokumentem potwierdzającym dostawę towarów w trybie egzekucji. W kontekście nadchodzącego obowiązku fakturowania w KSeF, który wejdzie w życie 1 lutego 2026 roku, kluczowe staje się zrozumienie, jak nowe regulacje wpłyną na obowiązki komorników sądowych jako płatników VAT.

Status komorników sądowych na gruncie podatku VAT

Na wstępie wskażmy, że zgodnie z art. 18 ustawy o VAT organy egzekucyjne określone w Ustawie z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego są płatnikami podatku od dostawy, dokonywanej w trybie egzekucji, towarów będących własnością dłużnika lub posiadanych przez niego z naruszeniem obowiązujących przepisów.

Definicja płatnika została zawarta w art. 8 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

Z powołanych wyżej przepisów wynika, że komornik sądowy dokonuje transakcji w imieniu podatnika-dłużnika. Prowadzona przez niego sprzedaż towarów będących własnością dłużnika będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług, gdy do rozliczenia tego podatku byłby zobowiązany dłużnik, natomiast w przypadku gdy powyższa czynność nie podlegałaby opodatkowaniu tym podatkiem lub byłaby od niego zwolniona, komornik sądowy nie będzie obowiązany do odprowadzenia podatku. Jeżeli na dłużniku spoczywa obowiązek podatkowy związany ze sprzedażą towarów, to komornik jest zobowiązany do wystawienia faktury w imieniu i na rzecz dłużnika.

Tym samym komornik sądowy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz do uwzględnienia w trakcie sprzedaży licytacyjnej towarów okoliczności decydujących o jej opodatkowaniu podatkiem VAT.

W świetle cyt. wyżej przepisów płatnikami podatku od towarów i usług (czyli podmiotami zobowiązanymi do obliczania, poboru podatku od podatnika i wpłaty podatku na konto organu podatkowego) mogą być organy egzekucyjne oraz komornicy sądowi.

Sytuacja taka ma miejsce wówczas, gdy w wykonaniu czynności egzekucyjnych organy te dokonują dostawy towarów należących do podatnika lub przez niego posiadanych z naruszeniem przepisów. Sformułowanie „płatnikami” oznacza, że organy te nie stają się z tytułu wykonania powyższych czynności podatnikami podatku od towarów i usług, lecz pełnią jedynie funkcję płatnika w odniesieniu do podatku należnego z tytułu sprzedanych (zlicytowanych) towarów należących do podatnika, w stosunku do którego toczy się postępowanie egzekucyjne.

Przy czym zaznaczenia wymaga, że komornik sądowy dokonuje transakcji w imieniu podatnika-dłużnika. Prowadzona przez niego sprzedaż towarów będących własnością dłużnika będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług, gdy do rozliczenia tego podatku byłby zobowiązany dłużnik. Natomiast w przypadku gdy powyższa czynność nie podlegałaby opodatkowaniu tym podatkiem lub byłaby od niego zwolniona, komornik sądowy nie będzie obowiązany do odprowadzenia podatku.

Biorąc więc pod uwagę powyższe przepisy, a przede wszystkim zaś wynikający z nich status komornika sądowego jako płatnika podatku od towarów i usług obowiązanego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu od dostawy dokonywanej w trybie egzekucji towarów będących własnością dłużnika – stwierdzić należy, że komornik jest płatnikiem podatku od towarów i usług tylko wówczas, gdy do rozliczenia podatku od towarów i usług z tytułu sprzedaży byłby zobowiązany dłużnik. Zatem komornik sądowy zobowiązany jest do przestrzegania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, i do uwzględnienia w trakcie sprzedaży licytacyjnej towarów okoliczności decydujących o jej opodatkowaniu podatkiem VAT.

W tym miejscu warto wskazać, że zgodnie z interpretacją Dyrektora KIS z 2 czerwca 2023 roku (nr 0111-KDIB3-1.4012.215.2023.2.AMA) komornik sądowy nie jest podatnikiem ani płatnikiem podatku VAT w przypadku zajęcia przez niego wierzytelności z tytułu usługi (np. wynajmu). To bowiem podatnik świadczący usługę jest zobowiązany do wystawienia faktury, wykazania jej w deklaracji VAT i zapłaty podatku od towarów i usług z tego tytułu.

Wykonanie czynności opodatkowanych podatkiem VAT w trybie egzekucyjnym wymaga udokumentowania fakturą. W związku z tym, jak stanowi art. 106c ustawy o VAT, faktury dokumentujące dostawę towarów, o której mowa w art. 18, z której tytułu na dłużniku ciąży obowiązek podatkowy, wystawiają w imieniu i na rzecz dłużnika:

1. organy egzekucyjne określone w Ustawie z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
2. komornicy sądowi wykonujący czynności egzekucyjne w rozumieniu przepisów kpc.

Faktura wystawiona przez komornika a KSeF

Zgodnie z art. 106nb ustawy o VAT z Krajowego Systemu e-Faktur mogą korzystać:

1. podatnik;
2. podmioty wskazane przez podatnika;
3. podmioty, o których mowa w art. 106c;
4. osoby fizyczne wskazane przez podmioty, o których mowa w art. 106c;
5. osoby fizyczne wskazane w zawiadomieniu o nadaniu lub odebraniu uprawnień do korzystania z Krajowego Systemu e-Faktur, którym podatnik lub podmioty, o których mowa w art. 106c pkt 1, nadali uprawnienia do korzystania z tego systemu;
6. podmioty inne niż wymienione w pkt 1-5, wskazane przez osoby fizyczne korzystające z Krajowego Systemu e-Faktur, jeżeli prawo do wskazywania innego podmiotu wynika z uprawnień nadanych tym osobom fizycznym

– uwierzytelnieni w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 106r pkt 3.

Jak zatem widać z powyższej regulacji, komornicy sądowi (którzy są wymienieni w art. 106c ustawy o VAT) mogą korzystać z systemu KSeF. Jednocześnie należy wskazać, że faktury wystawiane w trybie art. 106c ustawy o VAT nie zostały co do zasady wyłączone z obowiązku stosowania KSeF (art. 106ga ust. 2 ustawy o VAT). To oznacza, że jeżeli podatnik (dłużnik) jest zobowiązany do stosowania KSeF, to również faktura wystawiona w trybie egzekucyjnym będzie musiała być fakturą ustrukturyzowaną.

Jednocześnie jak stanowi art. 106gc ust. 3 ustawy o VAT, w przypadku faktur elektronicznych podmiot, o którym mowa w art. 106c, przesyła je lub udostępnia nabywcy i dłużnikowi w sposób z nimi uzgodniony, zachowując je jednocześnie w swojej dokumentacji. Natomiast w myśl art. 106gc ust. 6 ustawy o VAT w przypadku, o którym mowa w art. 106c, faktury w postaci papierowej wystawia się w trzech egzemplarzach, z których jeden jest wydawany nabywcy, drugi – podmiot wystawiający fakturę pozostawia w swojej dokumentacji, a trzeci – przekazuje dłużnikowi.

Przykład 1.

Komornik sądowy w trybie sprzedaży licytacyjnej dokonał sprzedaży towaru należącego do przedsiębiorcy na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Jaką fakturę powinien wystawić komornik w tym przypadku?

W stanie prawnym obowiązującym od 1 lutego 2026 roku sprzedaż dokonana na rzecz osoby fizycznej nie wymaga wystawienia e-faktury (art. 106ga ust. 2 pkt 4 ustawy o VAT). To oznacza, że komornik może wystawić fakturę w wersji papierowej. Taka faktura powinna być wystawiona w trzech egzemplarzach zgodnie z art. 106gc ust. 6 ustawy o VAT.

W świetle powyższego komornik sądowy działający jako płatnik podatku VAT będzie uprawniony do korzystania z systemu KSeF. To oznacza, że faktura wystawiona w trybie egzekucji komorniczej będzie mogła mieć postać faktury ustrukturyzowanej, jeżeli tego będzie wymagał przepis.