Poradnik Przedsiębiorcy

Kilka umów zlecenia - która będzie tytułem do ubezpieczenia?

W ostatnich latach sporym problemem wielu pracowników było nadużywanie umów cywilnoprawnych jako formy zatrudnienia. Często były one wykorzystywane w sytuacjach, kiedy powinna być zastosowana umowa o pracę. Zyskały nawet niechlubny przydomek “umów śmieciowych”, ponieważ pracownikom nie przysługiwały żadne prawa ani świadczenia pracownicze wynikające z Kodeksu pracy. Aby ograniczyć nadużywanie umów cywilnoprawnych, rząd wprowadził zmiany w obowiązku oskładkowania umów zleceń. Zmiany te obowiązują od początku 2016 roku. Częstym zjawiskiem jest wykonywanie kilku umów zlecenia z jednym lub wieloma pracodawcami. Pojawiają się przy tym wątpliwości, czy wszystkie umowy podlegają obowiązkowym składkom. Przyjrzymy się również propozycji wprowadzenia minimalnej stawki godzinowej na umowie zleceniu. Przeczytaj poniższy artykuł i dowiedz się, co w sytuacji gdy zleceniobiorca posiada kilka umów zlecenia!

Składki ZUS z kilku tytułów

Osoba, dla której umowa zlecenia stanowi jedyne źródło dochodu, podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu) oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dobrowolne jest ubezpieczenie chorobowe. Przy czym nie ma znaczenia, na jaką kwotę wynagrodzenia podpisana jest umowa.

Kilka umów zlecenia

W sytuacji kiedy zleceniobiorca wykonuje pracę i posiada na kilka umów zlecenia z różnymi zleceniodawcami, sytuacja jest trochę bardziej skomplikowana. Mianowicie, obowiązkowemu oskładkowaniu podlegają wszystkie umowy zlecenia do momentu, kiedy całkowity przychód pracownika w danym miesiącu, z wszystkich posiadanych przez niego tytułów do ubezpieczeń społecznych, nie przekroczy kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku (w roku 2016 jest to kwota 1850 zł). Po przekroczeniu tej kwoty z każdej kolejnej umowy obowiązkowa będzie wyłącznie składka zdrowotna, ponieważ zgodnie z art. 82 ust. 2 ustawy zdrowotnej w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie.

Przykład 1.

Pracownik w trakcie miesiąca wykonywał pracę na podstawie kilku umów zleceń z różnymi zleceniodawcami. Wynagrodzenie, które otrzymał w jednym miesiącu wynosiło 1000 zł, 300 zł, 600 zł.

Składki społeczne powinny być opłacane z każdego wynagrodzenia, ponieważ dopiero suma ich wszystkich spełnia warunek obowiązującej płacy minimalnej. Gdyby zleceniobiorca w kolejnym miesiącu podpisał kolejna umowę zlecenie, to z tej umowy obowiązywałaby jedynie składka zdrowotna.

Po przekroczeniu przychodu na poziomie wynagrodzenia minimalnego, zleceniobiorca może wybrać dowolne tytuły do objęcia składkami ZUS, jednak ich suma zawsze musi być równa lub wyższa niż płaca minimalna obowiązująca w danym roku.

Umowa zlecenie i etat

Może zdarzyć się również sytuacja, kiedy zleceniobiorca zatrudniony jest w jednym zakładzie pracy na podstawie umowy o pracę, a w innym wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia. Dochodzi w tym momencie do tzw. zbiegu tytułów do ubezpieczenia. Z tytułu umowy o pracę pracownik zawsze podlega wszystkim składkom społecznym (emerytalnym, rentowym, wypadkowym, chorobowym) i zdrowotnym. Z kolei umowa zlecenia wykonywana na rzecz podmiotu trzeciego (innego pracodawcy) nie będzie stanowiła osobnego tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, jeśli z tytułu umowy o pracę pracownik osiąga przynajmniej minimalne wynagrodzenie. Wtedy z umowy zlecenia będzie obowiązkowa jedynie składka zdrowotna. Jeśli wynagrodzenie pracownika ze stosunku pracy będzie niższe niż najniższa krajowa, wtedy również umowa cywilnoprawna będzie w całości oskładkowana.

Płatnik składek jest zobowiązany wykazać zleceniobiorcę w miesięcznym raporcie imiennym RCA z kodem 04 11 xx, jako podstawę wymiaru składek społecznych i składki zdrowotnej, wykazując kwotę wypłaconego w danym miesiącu wynagrodzenia z umowy, która stanowi obowiązkowy lub dobrowolny tytuł do ubezpieczeń.

Ważne!
Jeśli chcesz wyliczyć wynagrodzenie na umowie zleceniu polecamy skorzystać z kalkulatora umów zleceń.

Umowa zlecenie i działalność gospodarcza

Kolejnym przypadkiem jest sytuacja, kiedy zleceniobiorca jest równocześnie przedsiębiorcą prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą.  W takiej sytuacji przedsiębiorca może wybrać jako podstawę oskładkowania umowę zlecenie, pod warunkiem że podstawa ta wyniesie co najmniej 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Jeśli jednak będzie ona niższa, wtedy z tytułu działalności gospodarczej należy odprowadzić składki społeczne i zdrowotne, a z umowy zlecenia jedynie składki zdrowotne.

W związku z powyższym przedsiębiorca, który opłaca składki społeczne na preferencyjnych warunkach dla nowych firm, przy wykonywaniu umowy zlecenie będzie podlegał obowiązkowemu oskładkowaniu także tej umowy.

Kilka umów zlecenia z własnym pracodawcą

Każda umowa zlecenia zawarta z własnym pracodawcą będzie stanowiła tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych (emerytalne, rentowe i wypadkowe) oraz ubezpieczenia zdrowotnego - analogicznie jak z umowy o pracę. Wynika to z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: Za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

Co ważne, płatnik nie zgłasza w ZUS-ie pracownika, z którym zawiera jednocześnie umowę zlecenia z kodem 04 11 xx. Pracownik wykazywany jest w dalszym ciągu z kodem 01 10 xx. Składki na ubezpieczenia społeczne nalicza od sumy wypłaconego w danym miesiącu wynagrodzenia z tyt. pracy i zlecenia. Natomiast składkę na ubezpieczenie zdrowotne oblicza odrębnie od przychodu z umowy o pracę oraz z umowy zlecenia, a dopiero łączną kwotę wykazuje w raporcie RCA.

Projekt wprowadzenia stawki godzinowej na umowie zleceniu

7 lipca 2016 roku został przyjęty przez Sejm projekt ustawy o minimalnej stawce godzinowej za pracę. Tym samym projekt został przekazany do Senatu. Najważniejszą zmianą, która znajduje się w ustawie, jest wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej na umowie zleceniu oraz umowach o świadczenie usług (dotyczy również samozatrudnionych).

Jak czytamy w uzasadnieniu opublikowanym na stronie www.mpips.gov.pl, wprowadzenie minimalnej stawki godzinowej kończy wreszcie z kilkuzłotowymi stawkami dla osób zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych – powiedziała Elżbieta Rafalska, minister rodziny, pracy i polityki społecznej.

Głównym celem ustawy jest przeciwdziałanie nadużywaniu umów cywilnoprawnych i ochrona pracowników otrzymujących wynagrodzenie na najniższym poziomie. Innymi słowy, chodzi o to, aby wynagrodzenie osoby zatrudnionej na umowie cywilnoprawnej było zbliżone do wynagrodzenia osoby zatrudnionej na umowie o pracę.