Prowadzenie dokumentacji podatkowej w formie elektronicznej to zadanie, z którym systematycznie muszą mierzyć się podatnicy CIT. W związku z dynamicznymi zmianami w prawie warto ustalić, czy podmiot zwolniony z tego podatku również podlega pod ten wymóg. Zastanówmy się szczegółowo, czy wdrożenie JPK CIT w fundacji rodzinnej jest konieczne, czy dotyczy ją obowiązek prowadzenia ewidencji rachunkowej przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłania plików do właściwego urzędu skarbowego.
Status podatkowy a obowiązek JPK CIT w fundacji rodzinnej
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej fundacja ta jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na ich rzecz. Fundator określa w statucie szczegółowy cel fundacji rodzinnej. Artykuł 4 ust. 1 ustawy stanowi, że fundacja rodzinna nabywa osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych.
Stosownie natomiast do art. 1 ust. 1 ustawy o CIT ustawa reguluje opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób prawnych i spółek kapitałowych w organizacji. W myśl art. 1 ust. 3 pkt 3 ustawy o CIT przepisy ustawy mają również zastosowanie do fundacji rodzinnych w organizacji.
Zatem fundacja rodzinna jako osoba prawna podlegać będzie zasadom opodatkowania dochodów osób prawnych, przy czym zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT zwalnia się od podatku fundację rodzinną.
Zgodnie z art. 6 ust. 6-7 ustawa o CIT zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 25, nie ma zastosowania do podatku, o którym mowa w art. 24b i art. 24q. Zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 25, nie ma zastosowania do działalności gospodarczej fundacji rodzinnej wykraczającej poza zakres określony w art. 5 Ustawy z dnia 26 stycznia 2023 roku o fundacji rodzinnej.
Z powołanych przepisów wynika zatem, że co do zasady fundacje rodzinne są zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych, jednakże jak wskazano powyżej, są pewne wyjątki.
Zwolnienie, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT, nie znajdzie zastosowania do fundacji rodzinnych wykonujących działalność gospodarczą inną niż działalność gospodarcza, której wykonywanie przez fundację rodzinną dopuszczają przepisy ustawy o fundacji rodzinnej.
Działalność prowadzona przez fundację rodzinną poza dozwolonym zakresem wskazanym w ww. art. 5 ustawy będzie podlegała opodatkowaniu na podstawie przepisu art. 24r. ustawy o CIT, zgodnie z którym w zakresie, w jakim fundacja rodzinna prowadzi działalność gospodarczą wykraczającą poza zakres określony w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, stawka podatku, o którym mowa w art. 19, wynosi 25% podstawy opodatkowania.
JPK CIT w fundacji rodzinnej – terminy i zasady przesyłania ewidencji
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o CIT podatnicy są obowiązani do prowadzenia ewidencji rachunkowej, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający określenie wysokości dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, a także do uwzględnienia w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacji niezbędnych do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 16a-16m.
W myśl art. 9 ust. 1c ustawy o CIT podatnicy prowadzący księgi rachunkowe są obowiązani prowadzić te księgi przy użyciu programów komputerowych oraz przesyłać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego te księgi po zakończeniu roku podatkowego, w terminie do dnia upływu terminu złożenia zeznania CIT-8, albo deklaracji CIT-8E, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w postaci elektronicznej odpowiadającej strukturze logicznej.
Przepisy te weszły w życie od 1 stycznia 2025 roku. Regulują obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych przy użyciu programów komputerowych oraz ich przesyłanie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w stosownej strukturze logicznej i określonym terminie.
Na podstawie art. 9 ust. 1d ustawy o CIT z obowiązku, o którym mowa w ust. 1c, są zwolnieni podatnicy:
zwolnieni od podatku na podstawie art. 6 ust. 1, z wyjątkiem fundacji rodzinnych;
o których mowa w art. 27a;
prowadzący uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów.
Ww. przepis wszedł w życie 1 stycznia 2025 roku. Jednocześnie obowiązek prowadzenia elektronicznych ksiąg rachunkowych i ich przekazywania do właściwego naczelnika urzędu skarbowego (art. 9 ust. 1c ustawy o CIT) nie dotyczy wszystkich podatników już od 1 stycznia 2025 roku. Ustawodawca przewidział bowiem przepisy przejściowe.
W art. 66 ust. 2 ustawy nowelizującej wskazano terminy, kiedy poszczególni podatnicy po raz pierwszy zobowiązani będą do przesyłania JPK_CIT. Dotyczy to ksiąg prowadzonych za rok obrotowy, rozpoczynający się po:
31 grudnia 2024 roku – w przypadku:
a) podatkowych grup kapitałowych,
b) podatników, u których wartość przychodu uzyskanego w poprzednim roku podatkowym przekroczyła równowartość 50 mln euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym poprzedniego roku podatkowego;
31 grudnia 2025 roku – w przypadku podatników i spółek niebędących osobami prawnymi, obowiązanych do przesyłania ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy o VAT;
31 grudnia 2026 roku – w przypadku pozostałych podatników i spółek niebędących osobami prawnymi.
W pierwszej kolejności obowiązek wynikający z art. 9 ust. 1c ustawy o CIT obejmie podatkowe grupy kapitałowe oraz podatników i spółki niebędące osobami prawnymi, u których wartość przychodu przekroczy równowartość 50 mln euro – podmioty te będą zobowiązane do sporządzania ksiąg rachunkowych w formie elektronicznej już dla roku podatkowego rozpoczynającego się po 31 grudnia 2024 roku.
W drugiej kolejności obowiązek ten obejmie podatników podatku VAT zobowiązanych do prowadzenia ewidencji, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawy o VAT, oraz przesyłania jej zgodnie z art. 109 ust. 3b tej ustawy – podmioty te będą zobowiązane do sporządzania ksiąg rachunkowych w formie elektronicznej już dla roku podatkowego rozpoczynającego się po 31 grudnia 2025 roku.
Natomiast pozostałe podmioty wskazane wyżej obowiązek obejmie od roku podatkowego rozpoczynającego się po 31 grudnia 2026 roku.
Dodatkowo w myśl Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 13 grudnia 2024 roku w sprawie zwolnienia z obowiązku przesyłania części ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zwalnia się z obowiązku przesyłania właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej danych z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych:
podatników innych niż określeni w art. 9 ust. 1d Ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych – za rok podatkowy, który rozpoczyna się po 31 grudnia 2024 roku, a przed 1 stycznia 2026 roku;
spółki niebędące osobami prawnymi – za rok obrotowy, który rozpoczyna się po 31 grudnia 2024 roku, a przed 1 stycznia 2026 roku.
Na mocy powyższego rozporządzenia Minister Finansów zwolnił wskazane w rozporządzeniu grupy podatników jedynie z obowiązku przesyłania części ksiąg rachunkowych, tj. danych z ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
W podsumowaniu należy wskazać, że pomimo że fundacja rodzinna co do zasady jest podmiotem zwolnionym podmiotowo od podatku CIT, to jednak nie została wyłączona z kategorii podmiotów zobowiązanych do prowadzenia dokumentacji podatkowej w wersji elektronicznej. Dodatkowo fundacja rodzinna ma obowiązek przesyłania plików JPK CIT do właściwego urzędu skarbowego.
