Rodzicielskie świadczenie uzupełniające - komu przysługuje?

Program „Mama 4+”, czyli rodzicielskie świadczenie uzupełniające od lat ratuje budżety osób, które poświęciły karierę zawodową na rzecz wychowania co najmniej czwórki dzieci. Wraz z coroczną, marcową waloryzacją emerytur w 2026 roku maksymalna kwota rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego ponownie wzrosła, co stanowi istotny zastrzyk gotówki dla uprawnionych rodziców. W niniejszym artykule przedstawiamy zaktualizowany przewodnik na 2026 rok: sprawdzamy aktualne stawki, wyjaśniamy, jak ZUS interpretuje „brak niezbędnych środków do życia” oraz podpowiadamy, jak skutecznie przejść przez procedurę wnioskowania.

Podmioty uprawnione do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego

O przyznanie w 2026 roku rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego mogą ubiegać się następujące osoby: 

• matki, które ukończyły 60 lat oraz urodziły i wychowały lub tylko wychowały co najmniej czworo dzieci;
• ojcowie, którzy ukończyli 65 lat oraz wychowali co najmniej czworo dzieci, jeśli matka dzieci zmarła, porzuciła je lub przez długi czas ich nie wychowywała.

Warunki otrzymania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego

Warunek urodzenia i wychowania lub samego wychowania dzieci odnosi się do:

• dzieci własnych;
• dzieci współmałżonka;
• dzieci przysposobionych;
• dzieci przyjętych na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej.

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające można otrzymać, gdy spełniona jest przesłanka w postaci braku dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania. 

Świadczenie przysługuje pod warunkiem zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trakcie jego pobierania.

Wniosek o rodzicielskie świadczenie uzupełniające

Wniosek o przyznanie uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego musi zawierać następujące elementy, które określono w art. 4 Ustawy z dnia 31 stycznia 2019 roku o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym:

1. dane osoby, która ubiega się o świadczenie: imię i nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL (albo jeśli nie nadano tego numeru, serię i numer dowodu osobistego lub numer paszportu), adres miejsca zamieszkania, adres miejsca pobytu lub ostatniego miejsca zamieszkania (w przypadku osoby niemającej adresu miejsca zamieszkania), adres do korespondencji, jeśli jest inny niż adres zamieszkania;
2. żądanie wnioskodawcy ze wskazaniem świadczenia, o jakie się ubiega;
3. wskazanie sposobu wypłaty świadczenia wraz z podaniem danych niezbędnych do jego wypłaty;
4. podpis wnioskodawcy lub jego przedstawiciela ustawowego albo pełnomocnika.

Wniosek składa się do ZUS-u albo do KRUS-u, jeżeli do wydania decyzji w sprawie przyznania świadczenia właściwy jest Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. 

Obowiązkowymi załącznikami do wniosku są następujące dokumenty:

1. zagraniczny dokument stanu cywilnego potwierdzający urodzenie dziecka, jeżeli akt urodzenia dziecka nie jest sporządzony w rejestrze stanu cywilnego;
2. orzeczenie sądu o powierzeniu sprawowania pieczy zastępczej nad dzieckiem;
3. informacja o numerach PESEL dzieci;
4. oświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, majątkowej i materialnej oraz innych okolicznościach, których ustalenie jest niezbędne do przyznania świadczenia, w tym: 
• urodzenia co najmniej czworga dzieci,
• wychowania co najmniej czworga dzieci,
• posiadania lub nieposiadania przerw w wychowywaniu dzieci, a w przypadku posiadania przerw również ich długości i przyczyn,
• w przypadku ojca datę śmierci matki dzieci lub datę ich porzucenia przez matkę,
• ograniczenia lub pozbawienia praw rodzicielskich,
• zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadania po ukończeniu 16. roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych oraz długości okresu, w jakim wnioskodawca spełniał ten warunek przed złożeniem wniosku o świadczenie,
• posiadania lub nieposiadania ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz pobierania lub niepobierania emerytury lub renty,
• uzyskiwania lub nieuzyskiwania dochodu z tytułu zatrudnienia lub prowadzenia innej działalności zarobkowej,
• posiadania lub nieposiadania gospodarstwa rolnego, a w przypadku posiadania gospodarstwa rolnego również wskazanie powierzchni tego gospodarstwa,
• uzyskiwania lub nieuzyskiwania dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej,
• uzyskiwania lub nieuzyskiwania innych dochodów,
• przebywania lub nieprzebywania w areszcie śledczym lub w zakładzie karnym,
• innych okoliczności niezbędnych do oceny spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia.

Oświadczenie składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Wysokość rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego w 2026 roku

Wysokość świadczenia uzupełniającego od 1 marca 2026 roku wynosi 1978,49 zł. Świadczenie jest co roku waloryzowane. Uprawniony do świadczenia, który nie pobiera emerytury ani renty, otrzyma to świadczenie w tej wysokości.

Przykład 1. 

Pani Anna przez całe życie nie pracowała, bo zaszła w ciąże w wieku 17 lat. Potem pojawiły się kolejne dzieci. Kobieta zajęła się wychowaniem piątki dzieci. Po osiągnięciu 60. roku życia z uwagi na fakt, że nie wypracowała prawa do żadnej emerytury z ZUS-u, nie otrzyma powszechnego świadczenia emerytalnego. Z uwagi na fakt, że pani Anna nie pobiera żadnej emerytury ani renty, a jej obecne dochody nie pozwalają na utrzymanie, zawnioskowała, aby ZUS przyznał jej rodzicielskie świadczenie uzupełniające. W jakiej wysokości świadczenie otrzyma kobieta? Otrzyma ona świadczenie w pełnej wysokości. Wysokość świadczenia dla pani Anny od 1 marca 2026 roku to 1978,49 zł brutto miesięcznie.

Przykład 2. 

Pani Katarzyna łączyła prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej z wychowaniem pięciorga dzieci. Przez lata opłacała składki ZUS od minimalnej podstawy. Po przejściu na emeryturę w wieku 60 lat ZUS wyliczył jej osobistą emeryturę na kwotę 1300,00 zł brutto miesięcznie. Kwota ta jest niższa od najniższej emerytury. Pani Katarzyna spełnia kryteria programu „Mama 4+”. Jak w jej przypadku będzie wyliczona kwota rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego? ZUS nie wypłaci jej pełnego świadczenia uzupełniającego, ale uzupełni jej obecną emeryturę do kwoty gwarantowanego minimum 1978,49 zł. Kwota rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego będzie więc różnicą tych dwóch kwot.

1978,49 zł – 1300,00 zł = 678,49 zł

Wysokość świadczenia uzupełniającego dla pani Katarzyny od 1 marca 2026 roku wyniesie 678,49 zł brutto miesięcznie. W efekcie łączna kwota, jaką otrzyma kobieta, to 1978,49 zł brutto.

Co bierze się pod uwagę przy rozpoznaniu wniosku o rodzicielskie świadczenie uzupełniające?

Rozpoznając wniosek o rodzicielskie świadczenie uzupełniające, brane pod uwagę są następujące okoliczności:

1. źródła osiąganych dochodów lub przychodów oraz ich wysokość;
2. aktualne zatrudnienie lub prowadzenie innej działalności zarobkowej oraz wysokość osiąganych dochodów lub przychodów;
3. wysokość innych świadczeń pobieranych przez wnioskodawcę;
4. rodzaj oraz wielkość posiadanego gospodarstwa rolnego;
5. wysokość dochodu z gospodarstwa rolnego;
6. sytuacja osobista, rodzinna, majątkowa i materialna wnioskodawcy.

Oświadczenia i w tym przypadku składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Kiedy rodzicielskie świadczenie uzupełniające nie będzie przysługiwać?

Uzupełniające świadczenie rodzicielskie nie przysługuje w następujących przypadkach:

• uprawniony ma prawo do emerytury albo renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury;
• w przypadku tymczasowego aresztowania;
• w przypadku odbywania kary pozbawienia wolności, z wyłączeniem odbywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego;
• gdy sąd pozbawił uprawnionego władzy rodzicielskiej albo ją ograniczył przez umieszczenie dziecka lub dzieci w pieczy zastępczej;
• gdy uprawniony długotrwale zaprzestał wychowywania dzieci;
• gdy uprawniony nie mieszka na terytorium Polski.

Przykład 3. 

Pani Maria prowadziła przez 25 lat dobrze prosperujący sklep odzieżowy jako przedsiębiorca i opłacała składki ZUS wyższe niż minimalne. Urodziła i wychowała czworo dzieci. Po osiągnięciu wieku emerytalnego ZUS wyliczył jej emeryturę na kwotę 2100 zł brutto. Czy otrzyma ona prawo do uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego? Kobieta nie otrzyma prawa do tego świadczenia, ponieważ jej własna emerytura jest wyższa niż najniższa emerytura krajowa w 2026 roku (1978,49 zł). Program ma na celu jedynie wyrównanie dochodu do poziomu emerytury minimalnej.

Podsumowanie

Rodzicielskie świadczenie uzupełniające w 2026 roku to realne wsparcie dla rodziców, przede wszystkim matek, którzy ze względu na wychowanie co najmniej czwórki dzieci nie mogli wypracować prawa do minimalnej emerytury. Kwota 1978,49 zł brutto stanowi punkt odniesienia dla wszystkich uprawnionych. Przy czym dla jednych będzie to pełna wysokość wypłaty, a dla innych dopłata wyrównująca.