Poradnik Przedsiębiorcy

Refakturowanie usług przez nievatowca dla podatnika VAT - rozliczenie

Niemal każdy podatnik miał do czynienia z odsprzedażą usług. W sytuacji gdy każda strona tej czynności ma status czynnego podatnika VAT, nie powstają większe wątpliwości co do sposobu rozliczenia. W niniejszym artykule zajmiemy się natomiast sytuacją nietypową, jaką jest refakturowanie usług przez nievatowca.

Refakturowanie usług przez nievatowca - czym jest refaktura?

Ustawa VAT nie zawiera w swojej treści pojęcia refaktury. W języku potocznym przyjmuje się, że jest to odsprzedaż usług pomiędzy właściwym usługodawcą, a rzeczywistym nabywcą tej usługi. Obciążenie finansowe spoczywa nie na pierwotnym nabywcy usługi, lecz na jej rzeczywistym użytkowniku. Podmiot refakturujący nabywa i sprzedaje usługę, lecz nie jest on w takim przypadku bezpośrednim usługodawcą.

Jak czytamy w interpretacji Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 5 czerwca 2017 r., nr 0112-KDIL1-2.4012.163.2017.2.MR:

Przeniesienie ciężaru kosztów na inną osobę (inny podmiot) jest traktowane jako świadczenie usługi w tym samym zakresie. Podatnik biorący udział w odsprzedaży usługi wystawia fakturę dokumentującą wyświadczenie tej usługi. Fakturę tę potocznie nazywa się »refakturą«. W praktyce »refaktura« jest fakturą, którą wystawia podmiot pośredniczący pomiędzy właściwym usługodawcą, a rzeczywistym nabywcą tej usługi, w związku z czym ostateczne obciążenie spoczywa nie na pierwotnym nabywcy usługi, lecz na jej rzeczywistym konsumencie. 

Czynność refakturowania, której zasadniczym celem jest przeniesienie przez refakturującego kosztów danej usługi na rzecz faktycznego jej beneficjenta, polega zatem na wystawieniu przez podatnika na rzecz tego beneficjenta »refaktury« dokumentującej wyświadczenie przez podatnika tej samej usługi, którą otrzymał”.

W zakresie refakturowania należy odnieść się do treści art. 8 ust. 2a ustawy VAT. W myśl tego przepisu w przypadku, gdy podatnik działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Na mocy tego przepisu mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której podatnik refakturujący usługę jest traktowany tak, jakby to on sam świadczył usługę. W wyniku przyjęcia tej fikcji prawnej wszelkie skutki podatkowe należy analizować od strony podatnika refakturującego, ponieważ w kontekście art. 8 ust. 2a ustawy jest on uznawany zarówno za nabywcę, jak i sprzedawcę usługi.

Zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy VAT przyjmuje się, że podmiot refakturujący dokonał odsprzedaży usługi we własnym zakresie.

Czy refakturowanie usług przez nievatowca obejmuje podatek

Zwolnienie podmiotowe z VAT uregulowane jest w art. 113 ust. 1 i ust. 9 ustawy VAT. Przepisy te podają, że zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatników, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 200 000 zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku. W przypadku podatnika rozpoczynającego w trakcie roku podatkowego wykonywanie działalności gospodarczej zwolnienie przysługuje, jeżeli przewidywana przez niego wartość sprzedaży nie przekroczy w proporcji do okresu prowadzonej działalności gospodarczej w roku podatkowym określonego limitu.

Zauważyć należy, że status podatnika zwolnionego z VAT dotyczy całej jego sprzedaży, co oznacza, że obejmuje także czynność refakturowania. W rezultacie podatnik zwolniony z VAT dokonujący odsprzedaży usług powinien taką sprzedaż potraktować na zasadach analogicznych do pozostałych czynności.

W konsekwencji refakturowanie usług przez nievatowca nie obejmuje podatku VAT, nawet jeżeli pierwotny usługodawca jest czynnym podatnikiem VAT. Dodatkowo wartość refaktury bierze się pod uwagę do wyliczenia limitu zwolnienia od podatku.

Przykład 1.

Podatnik zwolniony z VAT refakturuje usługę transportową na rzecz swojego kontrahenta. Podatnik otrzymał fakturę VAT ze stawką podatku 23%. Mimo to dla ostatecznego nabywcy wystawi on fakturę bez kwoty podatku ze stawką ZW.Z perspektywy podatnika odsprzedającego usługę nie ma znaczenia status pierwotnego usługodawcy. Przy refakturowaniu przez nievatowca, refaktura także będzie objęta zwolnieniem.Analogiczne zasady obowiązują w sytuacji odwrotnej. Jeżeli czynny podatnik VAT refakturuje usługę nabytą od podatnika podmiotowo zwolnionego z VAT, to refaktura będzie objęta właściwą dla tej usługi stawką podatku.

Przykład 2.

Czynny podatnik VAT refakturuje usługę na rzecz swojego klienta. Została ona wyświadczona przez podatnika zwolnionego z VAT, co oznacza, że podatnik otrzymał fakturę bez stawki podatku. Z uwagi jednak na fakt, że jest on czynnym podatnikiem, jako podmiot odsprzedający usługę ma on obowiązek opodatkować tę transakcję zgodnie ze stawką podatku VAT właściwą dla tej usługi.

Przyjęcie reguły określonej w art. 8 ust. 2a ustawy VAT powoduje, że podmiot refakturujący wywodzi skutki prawne oraz dokonuje kwalifikacji odsprzedawanej usługi w kontekście swojego statusu podatkowego. Nie ma zatem znaczenia, czy główny usługodawca jest podatnikiem czynnym, czy zwolnionym z VAT. Istotne jest jedynie, jaki status na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług ma podatnik pośredniczący w ramach refaktury.