Realizując obowiązek potrącenia z wynagrodzenia za pracę, należy pamiętać, że potrącenie z zasiłku chorobowego rządzi się zupełnie innymi prawami. Zasiłki chorobowe, opiekuńcze czy macierzyńskie podlegają egzekucji na zasadach właściwych dla emerytur, co oznacza, że obliczenia kwoty potrącenia z każdego z tych świadczeń należy dokonać oddzielnie i z uwzględnieniem odrębnych limitów.
Wynagrodzenie chorobowe a zasiłek chorobowy
Zgodnie z art. 92 § 1 Ustawy z 26 czerwca 1974 roku – Kodeks pracy: za czas niezdolności pracownika do pracy wskutek:
- choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną – trwającej łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia – trwającej łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego – pracownik zachowuje prawo do 80% wynagrodzenia, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu;
- wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo choroby przypadającej w czasie ciąży – w okresie wskazanym w pkt 1 – pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia;
- poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów oraz poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów – w okresie wskazanym w pkt 1 – pracownik zachowuje prawo do 100% wynagrodzenia.
Za czas niezdolności do pracy, z wyżej wymienionych przyczyn, trwający w ciągu roku kalendarzowego łącznie dłużej niż 33 dni, a po ukończeniu 50. roku życia – dłużej niż 14 dni, pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy na zasadach określonych w Ustawie z 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
W związku z powyższym wystąpienie niezdolności pracownika do pracy ze względów zdrowotnych rodzi po stronie pracodawcy obowiązek wypłacania w początkowym okresie tzw. wynagrodzenia chorobowego. W przypadku przedłużającej się niezdolności do pracy pracownik – w miejsce wypłacanego wcześniej wynagrodzenia chorobowego – otrzymuje zasiłek chorobowy finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Potrącenie z wynagrodzenia
Wynagrodzenie chorobowe jest objęte tymi samymi normami ochronnymi w zakresie potrąceń co wynagrodzenie za pracę. Aby obliczyć kwotę potrącenia, należy te świadczenia ze sobą sumować w skali tego samego miesiąca.
Zanim pracodawca dokona potrąceń, powinien w pierwszej kolejności określić kwotę netto wynagrodzenia pracownika. Następnie musi dokonać potrąceń na poczet zaległości alimentacyjnych, których limit wynosi obecnie maksymalnie ⅗ wynagrodzenia po odliczeniach składkowo-podatkowych. W dalszej kolejności pracodawca potrąca zobowiązania niealimentacyjne, wówczas łączna wysokość potrącenia nie może przekraczać ⅗ pensji.
Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości:
- minimalnego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy oraz ewentualnych wpłat na PPK – przy potrącaniu należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
- 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi,
- 90% minimalnego wynagrodzenia za pracę – przy potrącaniu kar pieniężnych.
Przy potrąceniach alimentacyjnych nie ma określonej kwoty wolnej od potrąceń. Na poczet zobowiązań alimentacyjnych pracodawca może dokonać potrącenia nawet do wysokości ⅗ minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Potrącenie z zasiłku chorobowego
Jak wskazano na wstępie, w przypadku potrąceń z wynagrodzenia chorobowego oraz z zasiłku chorobowego ustanowiono odrębne zasady, co skutkuje koniecznością dokonywania osobnych obliczeń – odpowiednio na podstawie przepisów Kodeksu pracy i Ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Przykład 1.
Komornik zajął pracownikowi wynagrodzenie za pracę oraz otrzymywane przez niego świadczenia z ubezpieczenia chorobowego. Od 1 do 16 sierpnia 2025 roku pracownik wykonywał pracę, a od 17 do 31 sierpnia 2025 roku był na zwolnieniu lekarskim, za co przysługiwał mu zasiłek chorobowy. Przy dokonywaniu potrąceń z wynagrodzenia za pracę za ten miesiąc pracodawca powinien stosować przepisy Kodeksu pracy, a w przypadku potrąceń z zasiłku chorobowego – przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Potrąceń z zasiłku chorobowego można dokonywać w następujących granicach:
- na zaspokojenie należności alimentacyjnych – do wysokości 60% zasiłku;
- na zaspokojenie innych egzekwowanych należności – do wysokości 25% zasiłku.
Granice potrąceń ustala się w przypadku kwoty zasiłku brutto, czyli przed odliczeniem miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Od 1 marca 2025 roku do 28 lutego 2026 roku kwoty wolne od potrąceń i egzekucji (przy założeniu, że świadczenie przysługuje za cały miesiąc) wynoszą:
- 806,67 zł – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie należności alimentacyjnych wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi oraz należności alimentacyjnych potrącanych na wniosek wierzyciela na podstawie przedłożonego przez niego tytułu wykonawczego,
- 1331,03 zł – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne wraz z kosztami i opłatami egzekucyjnymi.
Jeżeli po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych wysokość świadczenia jest niższa niż odpowiednia kwota wskazana wyżej, nie dokonuje się potrąceń i egzekucji.
Jeśli zasiłek chorobowy przysługuje tylko za część miesiąca, wtedy należy wyznaczyć kwotę wolną od potrąceń proporcjonalnie do liczby dni:
- dzieląc obowiązującą kwotę wolną przez liczbę 30, a następnie
- mnożąc otrzymany wynik przez liczbę dni, za które wypłacany jest zasiłek.
Przykład 2.
W październiku 2025 roku pracownikowi przysługiwał zasiłek chorobowy za 11 dni. Zasiłek ten został zajęty na poczet zaspokojenia świadczeń alimentacyjnych. W tym przypadku kwota wolna od potrąceń i egzekucji z tego zasiłku za ten miesiąc wynosi 295,78 zł, zgodnie z obliczeniem:
806,67 zł : 30 × 11 = 295,78 zł.
Limit procentowy potrącenia z zasiłku ustala się od kwoty brutto, czyli uwzględniającej zaliczkę na podatek dochodowy. Jednocześnie samego potrącenia dokonuje się od kwoty netto zasiłku (po odliczeniu podatku) przy uwzględnieniu określonej dla danego rodzaju zobowiązania wysokość kwoty wolnej. Potrąceń nie dokonuje się, jeżeli po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy wysokość zasiłku jest niższa niż kwota wolna od potrąceń i egzekucji.
Potrącenia z wynagrodzenia i potrącenie z zasiłku chorobowego są dokonywane na całkowicie innych zasadach. Dlatego też przy obliczaniu wynagrodzenia warto zwrócić uwagę, aby dokładnie wyliczyć kwoty graniczne, które mogą zostać faktycznie przekazane celem zaspokojenia roszczeń.
Przestrzeganie zasady odrębnego dokonywania potrąceń z wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego jest uzasadnione tym, iż są to dwa różne świadczenia o odmiennym charakterze prawnym. Wynagrodzenie chorobowe wypłaca pracodawca ze środków zakładu pracy, natomiast zasiłek chorobowy jest finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Każde z tych świadczeń podlega innym przepisom, zawartym, z jednej strony – w Kodeksie pracy, a z drugiej strony – ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Niewłaściwe potrącenia mogą prowadzić do naruszenia praw pracownika oraz sankcji dla pracodawcy.
