Poradnik Przedsiębiorcy

Czy umowa z niepełnoletnim zawarta bez wiedzy rodziców jest ważna?

Proszę o informację, na jaką kwotę może zawrzeć umowę 14-latka bez wiedzy rodziców. Czy jest to jakoś określone w prawie polskim? Kiedy umowa z niepełnoletnim jest skuteczna?

Karolina, Wrocław

Zdolność do skutecznego zawierania umów jest ściśle związana ze zdolnością do czynności prawnych i została uregulowana w Kodeksie cywilnym (kc). W przypadku osób fizycznych wyróżnić można:

  • brak zdolności do czynności prawnych – nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły 13 lat oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie;

  • ograniczoną zdolność do czynności prawnych – taką zdolność posiadają osoby małoletnie, które ukończyły 13 lat oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo;

  • pełną zdolność do czynności prawnych – posiadają ją co do zasady osoby, które ukończyły 18 lat i nie zostały ubezwłasnowolnione. Wyjątkowo można uzyskać pełną zdolność do czynności prawnych wcześniej – poprzez zawarcie małżeństwa.  

Ważne!
Osoba, która ma 14 lat, posiada ograniczoną zdolność do czynności prawnych, co oznacza, że może samodzielnie i skutecznie zawierać umowy w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, a także zawierać umowy, które nie będą miały charakteru zobowiązującego ani rozporządzającego co do majątku takiej osoby.

W praktyce oznacza to, że osoba, która ukończyła 14 lat, może samodzielnie dokonywać zakupów (np. ubrań, książek, pożywienia), ale nie może np. skutecznie zawrzeć umowy na świadczenie usług telekomunikacyjnych – w tym przypadku powstaje bowiem długotrwałe zobowiązanie.

Badając skuteczność umowy zawartej z osobą o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, należy brać pod uwagę nie tylko kwotę takiej umowy, ale też jej charakter.

Odnosząc się wprost do pytania, w przypadku umów zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, granicą będzie kwota jaką przeciętnie może dysponować osoba 14-letnia na potrzeby codziennych wydatków.

Natomiast wartość umowy nie będzie miała znaczenia, jeśli po stronie osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych nie dojdzie do skutku zobowiązującego lub rozporządzającego. Przykładowo osoba taka może zawrzeć umowę darowizny w charakterze obdarowanego, z tym jednak warunkiem, że przedmiot darowizny nie może być obciążony (np. hipoteką). Poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie, aby zobowiązanie lub rozporządzenie prawem przez osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych było ważne, wymaga zgody jej przedstawiciela ustawowego (np. rodziców).