Dla większości osób pełny etat kojarzy się z 8-godzinną dniówką, jednak w ochronie zdrowia obowiązują odmienne normy dobowe wynoszące 7 godzin i 35 minut. Jak w praktyce kształtuje się zależność obejmująca czas pracy pracowników medycznych a urlop wypoczynkowy? W tym artykule krok po kroku wyjaśniamy zasady przeliczania godzin urlopowych dla personelu medycznego.
Każdy pracownik ma prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego i nie może zrzec się prawa do niego.
Prawo do urlopu
Prawo do urlopu nabywane jest z chwilą podjęcia pierwszej pracy. W pierwszym roku takiej pracy pracownik uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku, a w kolejnych latach prawo do urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym.
- 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
- 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.
Dodatkowo przepisy Ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przyznają osobie ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba z niepełnosprawnością nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności.
Przykład 1.
Pani Karolina pracuje jako położna na pełny etat. Od 1 stycznia 2024 roku ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Kobieta ukończyła studia, co daje jej 8 lat do stażu urlopowego. Od 3 lat jest zatrudniona w szpitalu i ma 3 dodatkowe lata pracy wliczane do stażu urlopowego. Jaki wymiar urlopu będzie jej przysługiwał? Z uwagi na staż pracy pani Karoliny wynoszący 14 lat przysługuje jej podstawowy wymiar urlopu w wysokości 26 dni w roku kalendarzowym. W 2026 roku kobieta ma pełne prawo do dodatkowych 10 dni urlopu. Jej łączny wymiar urlopu wyniesie w 2026 roku 36 dni.
Okresy wliczane do staży, od których zależy wymiar urlopu
Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się okresy nauki zgodnie z poniższymi zasadami
- w przypadku ukończenia zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata;
- w przypadku ukończenia średniej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat;
- w przypadku ukończenia średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – 5 lat;
- w przypadku ukończenia średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata;
- w przypadku ukończenia szkoły policealnej – 6 lat;
- w przypadku ukończenia szkoły wyższej – 8 lat.
Okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy, są wliczane do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu. W przypadku jednoczesnego pozostawania w dwóch lub więcej stosunkach pracy wliczeniu podlega także okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia w części przypadającej przed nawiązaniem drugiego lub kolejnego stosunku pracy.
Od 2026 roku do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, poza okresem zatrudnienia na podstawie umowy o pracę wlicza się okres:
- wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Ustawy z 23 kwietnia 1964 roku – Kodeks cywilny (dalej: kc) stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, w którym to okresie ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;
- wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej, w którym to okresie ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;
- współpracy z osobą wykonującą umowę zlecenia, umowę o świadczenie usług, umowę agencyjną, w którym to okresie ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;
- pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej, w którym to okresie ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;
- pozostawania przez osobę fizyczną członkiem spółdzielni kółek rolniczych, w którym to okresie ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym;
- korzystania z Ulgi na start;
- współpracy z przedsiębiorcą korzystającym z Ulgi na start;
- zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który to okres zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe;
- sprawowania przez osobę współpracującą osobistej opieki nad dzieckiem, za który to okres zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe;
- wykonywania pracy zarobkowej na innej podstawie niż stosunek pracy przebyty za granicą, który to okres został odpowiednio udokumentowany;
- prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności gospodarczej oraz okresy współpracy z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za który to okres zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe;
- służby w Policji, Urzędzie Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Biurze Ochrony Rządu, Służbie Ochrony Państwa, Służbie Więziennej, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Marszałkowskiej i Służbie Celno-Skarbowej.
Czas pracy pracowników medycznych
Czas pracy pracowników zatrudnionych w podmiocie leczniczym reguluje art. 93 Ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej.
Czas pracy pracowników technicznych, obsługi i gospodarczych zatrudnionych w podmiocie leczniczym w przyjętym okresie rozliczeniowym nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin na tydzień w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, w stosunku do pracowników mogą być stosowane rozkłady czasu pracy, w których dopuszczalne jest przedłużenie wymiaru czasu pracy do 12 godzin na dobę, jednak nie może to przekroczyć tygodniowych norm czasu pracy.
Czas pracy pracowników niewidomych zatrudnionych w podmiocie leczniczym na stanowiskach wymagających kontaktu z pacjentami, w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie może przekraczać 6 godzin na dobę i przeciętnie 30 godzin na tydzień w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.
Czas pracy pracowników medycznych a urlop wypoczynkowy – zasady udzielania dni wolnych
Pracodawca udziela urlopu pracownikowi w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu. Z wyjątkiem sytuacji, kiedy dochodzi do udzielenia pracownikowi urlopu w dniu pracy w wymiarze godzinowym odpowiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy, co ma miejsce, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być udzielony urlop.
Przy udzielaniu urlopu pracownikowi jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy. Stosuje się to odpowiednio do pracownika podmiotu medycznego, dla którego dobowa norma czasu pracy wynikająca z odrębnych przepisów jest niższa niż 8 godzin.
Pracowników podmiotu medycznego, których obowiązuje skrócona norma czasu pracy wynosząca 7 godzin i 35 minut dziennie, nadal obowiązują te same regulacje co do urlopu. Oznacza to, że mają oni prawo do takiego samego wymiaru urlopu wypoczynkowego, jak inni pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę.
- 20 dni × 7 godz. 35 min = 151 godzin i 40 minut,
- 26 dni × 7 godz. 35 min = 197 godzin i 10 minut.
Przykład 1.
Pani Anna jest pielęgniarką zatrudnioną w przychodni na pełny etat. Ukończyła studia i od 5 lat jest pracownicą. Kobieta pracuje od poniedziałku do piątku po 7 godzin 35 minut dziennie. Składa ona wniosek o 5 dni urlopu od poniedziałku do piątku. Jaki wymiar urlopu będzie jej przysługiwał? Pani Anna ma prawo do 26 dni urlopu. Jeśli pracodawca udzieli jej 5 dni urlopu, to pozostanie jej jeszcze 21 dni, bez względu na skrócony czas pracy.
Przykład 2.
Pan Dominik – diagnosta laboratoryjny – chce wyjść z pracy 2 godziny wcześniej w piątek, aby załatwić sprawy urzędowe. Ma on pełną pulę niewykorzystanego urlopu 26 dni, co odpowiada 197 godzinom i 10 minutom wolnego. Mężczyzna prosi pracodawcę o udzielenie mu 2 godzin urlopu wypoczynkowego na ten dzień. Czy prośba pracownika zostanie uwzględniona? Pracodawca nie może udzielić panu Dominikowi 2 godzin urlopu. Zgodnie z przepisami urlopu udziela się w wymiarze odpowiadającym pełnemu dobowemu wymiarowi czasu pracy w danym dniu, co w tym przypadku wynosi 7 godzin 35 minut. Nie zachodzi wyjątek pozwalający na udzielenie urlopu na część dnia. Jeśli mężczyzna potrzebuje wyjść wcześniej, powinien skorzystać z instytucji zwolnienia od pracy w celu załatwienia sprawy osobistej (wyjście prywatne do odpracowania), a nie z urlopu wypoczynkowego.
Przykład 3.
Pani Marta – pielęgniarka – ma do wykorzystania z ubiegłego roku ostatnie 3 godziny i 15 minut urlopu. W harmonogramie na najbliższy poniedziałek ma zaplanowaną pełną zmianę wynoszącą 7 godzin i 35 minut. Kobieta zastanawia się, czy może otrzymać ten urlop na połowę dnia. Z uwagi na to, że jest to sytuacja, w której pozostała część urlopu, tj. 3 godz. 15 min, jest niższa niż pełny dobowy wymiar pracy w wyznaczonym dniu 7 godzin i 35 minut, tylko w tym przypadku pracodawca ma prawo udzielić pani Marcie urlopu na część dnia. Kobieta korzysta z 3 godzin i 15 minut urlopu wypoczynkowego, pozostałe 4 godziny i 20 minut musi przepracować zgodnie z planem lub usprawiedliwić nieobecność w inny sposób.
Czas pracy pracowników medycznych a urlop wypoczynkowy - Podsumowanie
Choć norma 7 godzin i 35 minut odbiega od standardowego, 8-godzinnego dnia pracy, zasady dotyczące urlopu pozostają niezmienne. Wymiar urlopu nie zmienia się w tym wypadku. Jego czas wyliczany jest na takich samych zasadach jak w przypadku standardowego pracownika, czyli liczba dni urlopu mnożona jest przez czas pracy pracownika medycznego.
