Poradnik Przedsiębiorcy

Polski Ład - wyliczanie wynagrodzeń zleceniobiorców po zmianach w 2022 r.

„Polski Ład” został podpisany przez prezydenta Andrzeja Dudę i teraz stanie się prawem obowiązującym z początkiem 2022 roku. Nowe przepisy przyniosą wiele zmian, szeroko omawiane są modyfikacje w wynagrodzeniach z tytułu umowy o pracę. Wpłynie to jednak także na umowy zlecenia i umowy o dzieło. Czy to prawda, że tylko niektórzy wykonujący je zarobią więcej? Jaki zmieni się wyliczanie wynagrodzeń zleceniobiorców?

Likwidacja umów cywilnoprawnych

Podczas prac nad Polskim Ładem pojawiały się informacje, że umowy cywilnoprawne zostaną w całości zlikwidowane lub oferowanie ich będzie mniej korzystne. Przepisy Polskiego Ładu nie przewidują jednak takiej sytuacji. Nie zmieniły się zasady oskładkowania umów zleceń ani zmiany zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym przy zbiegach tytułów.

Umowy cywilnoprawne nie zostaną ani zlikwidowane, ani ich zawieranie nie będzie ograniczone.

Zmiany, które wpłyną za wyliczanie wynagrodzeń zleceniobiorców

Polski Ład zakłada reformę systemu podatkowego, która wpłynie na wypłacane wynagrodzenia. Zmiany odnoszące się również do umów cywilnoprawnych to:

  • podniesienie kwoty wolnej od podatku do 30 000 zł i korzystanie z niej już w trakcie roku;
  • podniesienie drugiego progu podatkowego do 120 000 zł;
  • składka zdrowotna nie będzie już odliczana od podatku.

W przypadku umów o pracę zostanie wprowadzona także tzw. ulga dla klasy średniej, która jednak nie obejmie osób pracujących na podstawie umów cywilnoprawnych.

Jak modyfikacje te wpłyną na wyliczanie wynagrodzeń z tytułu umów cywilnoprawnych?

Zmiany w rozliczaniu umowy zlecenia

Czytając o wprowadzonych zmianach, można założyć, że jeśli ktoś zarabia na umowie cywilnoprawnej relatywnie mało, to na nich skorzysta, a ktoś o średnich lub wysokich zarobkach raczej straci. Składki od umowy zlecenia są pobierane w różny sposób w zależności od tego, czy współpraca została zawarta z własnym pracownikiem, osobą niepracującą, studentem itp. Polski Ład tego nie zmieni.

Drugi próg podatkowy

Uznaje się, że jedną z najprostszych zmian, jakie będą miały miejsce, jest podniesienie drugiego progu podatkowego z 85 528 zł do 120 000 zł. Zleceniodawca ma ustawowy obowiązek obliczania zaliczki na podatek dochodowy według 17% stawki podatku bez względu na wysokość dochodu uzyskanego przez zleceniobiorcę. Pobór zaliczki na podatek z zastosowaniem 32% stawki jest możliwy dopiero po złożeniu przez zleceniobiorcę wniosku o jej zastosowanie. Takie uprawnienie przewidział ustawodawca w art. 41a ustawy o pdof. Przekroczenia progu powinien zatem pilnować zleceniobiorca i dopiero po złożeniu oświadczenia zleceniodawca rozpoczyna pobieranie zaliczek naliczonych od wyższej stawki. Jeżeli oświadczenie takie nie zostanie złożone lub będzie przekazane w złym momencie, wówczas przekroczenie drugiego progu zostanie rozliczone w zeznaniu rocznym, co zwykle wiąże się z dopłatą.

Drugi próg podatkowy zostanie podniesiony z 85 528 zł do 120 000 zł.

Składka zdrowotna nie będzie odliczana

Natomiast jedną z najważniejszych zmian jest brak opcji odliczenia składki zdrowotnej od podatku. Dotychczas było to możliwe i podczas wyliczania zaliczki na podatek można było ją zmniejszyć o 7,75% podstawy składki zdrowotnej. Wpłynie to znacznie na mechanizm wyliczeń podatku.

Od 2022 roku nie będzie możliwości odliczenia składki zdrowotnej od podatku.

Kwota wolna

Najtrudniejszą kwestią do zastosowania podczas wyliczania wynagrodzenia zleceniobiorcy będzie uwzględnienie kwoty wolnej w trakcie miesiąca. Zagadnienie wzbudza wiele wątpliwości, ponieważ proces ten opiera się na złożeniu zleceniodawcy pisemnego wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek. Aby złożyć ten wniosek zleceniobiorcy, zgodnie z art. 41 ust. 1c ustawy PIT dokument musi spełnić dwa warunki:

  • roczne dochody nie mogą przekroczyć kwoty 30 000 zł;
  • w tym samym roku nie można osiągać dochodów z innych źródeł, od których pobierane są zaliczki na podatek z uwzględnieniem kwoty wolnej (np. z umowy o pracę lub z działalności gospodarczej).

Oznacza to, że przed złożeniem takiego oświadczenia podatnik powinien przewidzieć swoje dochody i jeśli będą one wyższe niż 30 000 zł, wówczas nie może wnioskować o niepobieranie zaliczek. Prawo do złożenia wspomnianego dokumentu przy standardowej umowie zleceniu (koszty 20%) mieliby więc tylko zleceniobiorcy:

  • zarabiający mniej niż 3 tys. zł miesięcznie lub
  • osiągający sporadyczne dochody.

Do limitu 30 tys. zł są wliczane zarówno dochody już osiągnięte w danym roku, jak i te dopiero spodziewane.

Ministerstwo Finansów zasugerowało w tym przypadku możliwość skorzystania z art. 22 § 2 Ordynacji podatkowej: „organ podatkowy, na wniosek podatnika, może zwolnić płatnika z obowiązku pobrania podatku, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że pobrany podatek byłby niewspółmiernie wysoki w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy”.

Jeżeli podatnik uzna, że powstanie duża nadpłata w rozliczeniu rocznym, może wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego o wydanie decyzji zwalniającej jego płatnika z obowiązku poboru zaliczek na podatek.

Wyliczanie wynagrodzeń zleceniobiorców

Warto przyjrzeć się, jak zmiany w podatkach wpłyną na wypłacane wynagrodzenie. Prześledźmy przykłady.

Przykład 1.

Pan Mateusz z tytułu umowy zlecenia otrzymuje co miesiąc wynagrodzenie w wysokości 3000 zł. Jest to jego jedyny tytuł ubezpieczenia i nie przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Złożył wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej). Wypłata wynagrodzenia następuje w ostatnim dniu miesiąca. Obliczenie składek od wynagrodzenia wygląda następująco:

  1. Suma składek na ubezpieczenia społeczne 337,80 zł, w tym:
    • emerytalna: 3000 zł × 9,76% = 292,80 zł
    • rentowa: 3000 zł × 1,5% = 45,00 zł
  2. Podstawa składki na ubezpieczenie zdrowotne: 3000 zł – 337,80 zł = 2662,20 zł
    • składka na ubezpieczenie zdrowotne: 2662,20 zł × 9% = 239,60 zł
    • składka zdrowotna do odliczenia: 2662,20 zł × 7,75% = 206,32 zł
  3. Obliczenie składek na ubezpieczenia społeczne finansowane przez zleceniodawcę:
    • składka emerytalna: 9,76% x 3000 zł = 292,80 zł
    • składka rentowa: 6,5% x 3000 zł = 195,00 zł
    • składka wypadkowa: 1,67% x 3000 zł = 50,10 zł
    • suma składek na ubezpieczenia społeczne: 537,90 zł
  4. Obliczenie składek na FP i FGŚP:
    • FP 2,45% x 3000 zł = 73,50 zł
    • FGŚP 0,1 % x 3000 zł = 3 zł
    • Suma 76,50 zł
 

Przed zmianami 2021

Po zmianach 2022

Koszty uzyskania przychodu 20%

(3000 zł – 337,80 zł) x 20% = 532,44 zł

(3000 zł – 337,80 zł) x 20% = 532,44 zł

Podstawa opodatkowania

3000 zł – 337,80 zł – 532,44 zł = 2129,76 → 2130 zł

3000 zł – 337,80 zł – 532,44 zł = 2129,76 → 2130 zł

Kwota wolna

nie uwzględnia się

30 000 x 17% = 5100 zł / 12 = 425,00 zł

Zaliczka na podatek dochodowy

2130 zł × 17% = 362,10 zł

2130 zł × 17% = 362,10 zł

Podatek dochodowy

362,10 zł – 206,32 zł = 155,78 zł → 156 zł

362,10 zł – 425 zł = – 62,90 → 0 zł

Do wypłaty

3000 zł – 337,80 zł – 239,60 zł – 156 zł = 2266,60 zł

3000 zł – 337,80 zł – 239,60 zł – 0 zł = 2422,60 zł

Ustalenie całkowitego kosztu wynagrodzenia

3000 zł + 537,90 zł + 76,50 zł = 3614,40 zł

3000 zł + 537,90 zł + 76,50 zł = 3614,40 zł

Gdyby jednak pan Mateusz nie złożył wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej), wówczas podatek dochodowy po zmianach wyniósłby 362 zł, a kwota do wypłaty 2060,60 zł.

Przykład 2.

Pani Karolina z tytułu umowy zlecenia otrzymuje co miesiąc wynagrodzenie w wysokości 4500 zł. Nie jest to jej jedyny tytuł ubezpieczenia, dlatego z tytułu umowy zlecenia opłaca jedynie składkę zdrowotną i nie złożyła wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek (zastosowanie kwoty wolnej).

 

Przed zmianami 2021

Po zmianach 2022

Składka zdrowotna 9%

4500 zł x 9% = 405 zł

4500 zł x 9% = 405 zł

Składka zdrowotna do odliczenia 7,75%

4500 zł x 7,75%% = 348,75 zł

nie uwzględnia się

Koszty uzyskania przychodu 20%

4500 zł x 20% = 900 zł

4500 zł x 20% = 900 zł

Podstawa opodatkowania

4500 zł – 900 zł = 3600 zł → 3600 zł

4500 zł – 900 zł = 3600 zł → 3600 zł

Kwota wolna

nie uwzględnia się

nie uwzględnia się

Zaliczka na podatek dochodowy

3600 zł × 17% = 612 zł

3600 zł × 17% = 612 zł

Podatek dochodowy

612 – 348,75 zł = 263,25 zł → 263 zł

612 zł → 612 zł

Do wypłaty

4500 zł – 405 zł – 263 zł = 3832 zł

4500 zł – 405 zł – 612 zł = 3483 zł

Ustalenie całkowitego kosztu wynagrodzenia

4500 zł

4500 zł

Umowa o dzieło a Nowy ład

Polski Ład przyniesie korzyści dla osób, które rozliczają się na podstawie umowy o dzieło. Dzieje się tak, ponieważ umowa o dzieło inna niż zawarta z własnym pracodawcą nie rodzi obowiązku opłacania składki zdrowotnej. Brak odliczenia składki zdrowotnej nie wpłynie więc negatywnie na wynagrodzenie. Wykonujący dzieła skorzystają z:

  • wyższej kwoty wolnej (z wnioskowania o stosowanie kwoty wolnej można skorzystać na takiej samej zasadzie jak przy umowie zleceniu);
  • podwyższenia drugiego progu podatkowego (o pobieranie 32% dziełobiorca powinien złożyć wniosek tak samo jak przy zleceniu).

Jeżeli dziełobiorca nie złoży pisemnego wniosku o niepobieranie zaliczek na podatek, wówczas korzyści te odczuje nie w trakcie roku, ale dopiero po rozliczeniu PIT, przy zwrocie nadpłaty podatku.

Umowa cywilnoprawna z własnym pracodawcą

Warto wspomnieć także o przypadku osób zatrudnionych, które zawarły z własnym pracodawcą dodatkową umowę zlecenia lub o dzieło. Od takiej umowy:

  • obowiązkowo odprowadza się składki ZUS, w tym składkę zdrowotną, której po zmianach nie będzie można odliczyć od podatku;
  • wyższa kwota wolna od podatku zostanie zwykle w całości rozliczona z wynagrodzenie za pracę i nie będzie przysługiwała po raz drugi.

Polski Ład wprowadza wiele modyfikacji w podatkach i zmiany te dotyczą też umów cywilnoprawnych. Dlatego warto znać nowe przepisy w zakresie ich rozliczania. Dzięki temu będzie można zweryfikować, jakie uprawnienia będą miały osoby na umowach cywilnoprawnych i jak zmieni się ich wynagrodzenie w przyszłym roku.