Poradnik Przedsiębiorcy

Płynność finansowa małego przedsiębiorcy - sposoby na jej utrzymanie

Każdy z nas zna powiedzenie: „Jeśli nie wiadomo, o co chodzi, to chodzi o pieniądze”. Finanse są ważne w każdej sferze naszego życia – prywatnej i zawodowej. Prowadząc firmę, jesteśmy nastawieni na osiąganie przez nią zysku. Większość działań jest podporządkowana temu celowi. Płynność finansowa - jak ją utrzymać? Co na nią wpływa? Jak możemy sobie pomóc w sytuacjach jej utraty – na te i inne pytania odpowiemy w niniejszym artykule.

Zacznijmy od wyjaśnienia, czym w jest płynność finansowa

Płynność finansowa to zdolność każdego przedsiębiorstwa do wywiązywania się (spłacania) w terminie najbardziej wymagalnych (krótkoterminowych) zobowiązań (np. związanych z zapłatą kontrahentom za wyroby i usługi, wypłatą wynagrodzeń itd.). Jest ona jednym z elementów analizy finansowej przedsiębiorstwa, płynność finansowa bezpośrednio wpływa bowiem na jego kondycję finansową.

W ramach analizy płynności możemy wyróżnić trzy wskaźniki, które pokażą nam, jak kształtuje się płynność finansowa w przedsiębiorstwie:

  • Wskaźnik bieżącej płynności,
  • Wskaźnik płynności szybkiej,
  • Wskaźnik płynności gotówkowej.

Wskaźnik bieżącej płynności jest stosunkiem aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych (do 1 roku). Jeśli wielkość tego wskaźnika mieści się w przedziale 1,5–2,0, przyjmuje się, że firma jest płynna i nie ma problemów ze spłatą bieżących zobowiązań. Sytuacją, która powinna nas zaniepokoić, jest wartość tego wskaźnika zarówno poniżej, jak i powyżej wartości optymalnych. Wartość poniżej 1,5 może być niebezpieczna dla firm produkcyjnych i handlowych utrzymujących duże stany zapasów magazynowych. Natomiast wartości powyżej 2,0 będą świadczyć o nadpłynności w firmie, czyli o zbyt dużej ilości niezainwestowanych środków pieniężnych.

Kolejnym wskaźnikiem będzie wskaźnik płynności szybkiej, o którym mówi się, że jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. Wyrażony jest on relacją aktywów obrotowych pomniejszonych o zapasy i krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe do zobowiązań krótkoterminowych. Jego wartości powinny mieścić się w przedziale 1,0–1,2. Taka optymalna wartość informuje nas, jakie są możliwości spłacania bieżących zobowiązań najbardziej płynnymi aktywami spółki. Jeżeli firma posiada zbyt dużo kredytów bądź nieumiejętnie gospodaruje środkami pieniężnymi, wartości tego wskaźnika będą zapewne powyżej 1,5. Z drugiej strony, jeśli firma ma zaległości płatnicze bądź większe problemy z pozyskaniem nowego finansowania zewnętrznego, wartości tego wskaźnika będą poniżej 0,9.

Ostatnim jest wskaźnik płynności gotówkowej, który wyraża się relacją inwestycji krótkoterminowych do zobowiązań bieżących. Optymalnym poziomem jego wartości jest przedział 0,1–0,3. Wyniki powyżej i poniżej zakładanych wartości będą sygnałem do podjęcia odpowiednich działań zmierzających do efektywniejszego zarządzania środkami pieniężnymi w firmie.

Co wpływa na płynność finansową przedsiębiorstwa?

Trzy czynniki, które mają wpływ na płynność:

  • Wynik finansowy netto, czyli zysk,
  • Należności od odbiorców,
  • Racjonalne planowanie przyszłości firmy.

Aby płynność finansowa była zachowana na optymalnym poziomie, przedsiębiorstwo powinno generować zyski, ustalać jak najkrótsze terminy płatności z kontrahentami oraz planować przychody i koszty. Kiedy prowadzimy działalność gospodarczą, przedsiębiorstwo może osiągnąć dodatni (pozytywny) wynik finansowy, kiedy przychody będą wyższe od kosztów lub też może osiągać wartość ujemną (negatywną), wówczas, kiedy to koszty osiągną wyższą wartość.

Wynik finansowy stanowi, wyrażony w mierniku pieniężnym, rezultat działalności jednostki gospodarczej osiągnięty w pewnym okresie. Rezultat ten może być dodatni lub ujemny. Na wielkość wyniku finansowego wpływają:

  • Wyniki z działalności gospodarczej,
  • Wyniki z działalności finansowej,
  • Straty i zyski nadzwyczajne.

Tylko dodatni wynik finansowy nazywany zyskiem jest motorem napędowym do prawidłowego działania firmy.

Z roku na roku coraz więcej przedsiębiorców zmaga się z problemem nieterminowego regulowania płatności od swoich kontrahentów. Wzrasta przez to ryzyko utraty płynności finansowej, które przeszkadza w prawidłowym działaniu firmy, a nawet może zagrozić jej istnieniu, gdy dojdzie do całkowitej utraty płynności.

Poniżej przedstawiono kilka rozwiązań, jak nie utracić płynności finansowej, biorąc pod uwagę czynnik, jakim są należności od odbiorców. Przede wszystkim:

  • Negocjuj ze swoimi kontrahentami jak najkrótsze terminy płatności – im krótszy termin płatności od odbiorcy, tym większe szanse aby płynność finansowa była na optymalnym poziomie.
  • Sprawdzaj swojego kontrahenta – każdy przedsiębiorca powinien sprawdzać, czy należności wpływają terminowo, kiedy dany odbiorca powinien nam zapłacić, jak się prezentuje struktura czasowa należności, czy mamy przeterminowane należności, a jeśli tak, to jak długo.
  • Egzekwowanie swoich należności – windykować i odzyskiwać pieniądze za  sprzedane produkty, towary i usługi.

Istnieje kilka metod na egzekwowanie swoich należności, również tych przeterminowanych

Można windykować je samodzielnie – korespondując, dzwoniąc lub spotykając się z kontrahentem. Jest to najtańszy i najskuteczniejszy sposób. Działania należy podjąć zaraz po upłynięciu terminu płatności. Upewnij się na początku, z jakiego powodu wynika przeterminowanie. Być może twój kontrahent po prostu zapomniał o płatności lub przeoczył ją. Być może nastąpił problem w dostarczeniu terminowym faktury bądź na fakturze wkradł się błąd, np. w numerze konta bankowego. Często wystarczy wysłać przypominającą wiadomość, aby problem się rozwiązał. Dobrym rozwiązaniem będzie ustawienie stałego zlecenia lub ustawienie automatycznego powiadomienia SMS o wystawionej fakturze, jeśli współpraca z kontrahentem jest cykliczna. To dotyczy zarówno płatności naszych zobowiązań, jak i otrzymywanych należności.

Zadbajmy o to, aby całość korespondencji prowadzonej z naszym kontrahentem miała formę pisemną. Wszystko, co zostanie napisane, może być później podstawą do ewentualnych działań wyjaśniających. Jeśli jednak dojdzie do sytuacji, w której wiadomości przypominające nie zadziałają, warto umówić się na spotkanie z naszym kontrahentem. Taka rozmowa na pewno pomoże wyjaśnić przyczyny nieterminowych płatności oraz spowoduje wypracowanie wspólnego rozwiązania na przyszłość.

Starajmy się załatwiać sprawy w sposób stanowczy i asertywny. Ostatecznością może być wstrzymanie dostaw lub usług na rzecz danego kontrahenta. Kolejnym krokiem może być windykacja przez wyspecjalizowaną firmę. Wybór firm windykacyjnych na rynku jest bardzo duży. Oferują one szeroki wachlarz usług – od wysyłania korespondencji ponaglającej przez prowadzenie rejestrów wpływów od kontrahenta do reprezentowanie nas w sądzie. Ta forma windykacji wiąże się jednak z kosztami. Opłaty mogą być różne w zależności od zakresu działań firmy windykacyjnej. Warto sprawdzić taką firmę na rynku, przeczytać opinie i referencje. Powierzasz jej swoje należności oraz dane swoich kontrahentów. Najważniejsze, aby nie zapomnieć poinformować naszego kontrahenta przed przekazaniem sprawy do firmy windykacyjnej i dać mu jeszcze kilka dni na uregulowanie swoich zobowiązań. Przy nieskutecznej windykacji samodzielnej można sprzedać wierzytelności, uzyskując pełną kwotę należności właściwie od razu. Warunkiem jest przeterminowanie wierzytelności – im bardziej dana wierzytelność przeterminowana, tym jest atrakcyjniejsza dla firmy kupującej. Ostatecznością jest dochodzenie swoich praw na drodze sądowej, głównie dlatego, że wymaga dużych nakładów finansowych ze strony przedsiębiorcy. Jest to sposób bardzo czasochłonny i długotrwały.

W sytuacji długich terminów płatności u naszych kontrahentów możemy skorzystać z usług faktoringowych oferowanych przez banki. Faktoring polega na uzyskaniu swoich należności od ręki ze środków bankowych pomimo wynegocjowanych długich terminów płatności. W momencie zapłaty przez kontrahenta wystawionej przez nas faktury bank otrzymuje swoje pieniądze z powrotem. Usługi faktoringowe nie należą do najtańszych i mogą być problematyczne, jeśli kontrahent nie zapłaci w ustalonym terminie. Korzystając z usług faktoringowych warto rozważyć wszystkie za i przeciw oraz sprawdzić, jakie działania będą podejmowane w przypadku opóźnień i ile nas to będzie kosztowało.

Trzecim czynnikiem, który wpływa na to, że płynność finansowa małego przedsiębiorcy jest racjonalne planowanie przyszłości firmy. Wiąże się to z przewidywaniem w krótkim okresie wpływów i wydatków, identyfikowanie zagrożeń i reagowanie zanim pojawi się brak środków pieniężnych w firmie.

Z praktycznego punktu widzenia najważniejszym czynnikiem, dzięki któremu płynność finansowa małego przedsiębiorcy może zostać utrzymana, są terminowe regulowania należności. Przytoczone przykłady są sprawdzonymi sposobami na prawidłowe przepływy środków pieniężnych w przedsiębiorstwie. Osiąganie przez firmę zysków jest bardzo ważnym elementem funkcjonowania firmy. Dążymy do tego, aby maksymalizować zyski, jednak nie zawsze jest to możliwe. Niestety brak płynności może w krótkim czasie doprowadzić do zamknięcia się drogi do zaciągnięcia dodatkowego finansowania w bankach i innych instytucjach finansowych, co w konsekwencji może doprowadzić przedsiębiorcę do zamknięcia działalności.

Lepiej jest mieć mniejszy zysk niż brak zdolności do regulowania swoich zobowiązań i utracić płynność finansową.