Poradnik Przedsiębiorcy

Składka zdrowotna - kto nie musi jej opłacać?

Przedsiębiorca, prowadzący własną działalność gospodarczą, co do zasady powinien opłacać składki z tytułu ubezpieczeń do ZUS. Nawet w sytuacji, gdy obowiązek ten nie dotyczy składek społecznych, to składka zdrowotna najczęściej pozostaje obowiązkowa. Najczęściej, ponieważ nawet w tej kwestii można wyróżnić pewne wyjątki.

Przepisy o ubezpieczeniach przewidują całkowite zwolnienie z obowiązku opłacania składki zdrowotnej lub też obniżenie jej do wysokości zaliczki na podatek dochodowy opłacanej z działalności. Przywilej taki może przysługiwać emerytom i rencistom, a także osobom, u których stwierdzono umiarkowany lub znaczny stopień niepełnosprawności.

Emeryci i renciści a składka zdrowotna

Osoby przebywające na rencie lub emeryturze mogą zdecydować się na podjęcie dodatkowej formy uzyskiwania przychodów, jaką jest własna działalność gospodarcza. Może to być nowo otwarta firma, bądź też kontynuowanie działalności sprzed okresu emerytalnego/rentowego.

Co do zasady przedsiębiorca, będący emerytem lub rencistą (w zależności od tego z jakiego tytułu przysługuje renta) nie ma obowiązku opłacania składki społecznej, jednak nie zawsze jest zwolniony z obowiązku regulowania składki zdrowotnej. Aby tak było, spełnione muszą zostać dodatkowe warunki określone w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Jeżeli osoba będąca na emeryturze czy rencie pobiera świadczenie emerytalne/rentowe (brutto) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (w 2019 roku - 2250 zł) oraz:

  • uzyskuje dodatkowe przychody tytułu działalności w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury (od marca 2018 r. jest to 514,90 zł, czyli 50% z kwoty 1029,80 zł), lub
  • opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej,

- to jest ona zwolniona z obowiązku opłacania składek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności.

Składka zdrowotna a osoby niepełnosprawne

Podobnie jak w przypadku emerytów i rencistów, także osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności powinny spełnić dodatkowe warunki, aby móc korzystać ze zwolnienia w kwestii opłacania składki zdrowotnej.

W związku z tym, z opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne może zrezygnować osoba z orzeczonym umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności, gdy:

  • uzyskuje przychody z tytułu działalności w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury (od marca 2017 r. 500 zł), lub
  • opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Należy tu jednak zwrócić uwagę, że w przypadku osób niepełnosprawnych nie bierze się pod uwagę wielkości otrzymywanego zasiłku. Otrzymujący rentę z tytułu niepełnosprawności powyżej kwoty minimalnego wynagrodzenia również mogą korzystać z ulgi zwalniającej z obowiązku opłacania składki zdrowotnej.

Ulga przysługuje także osobom niepełnosprawnym, które nie posiadają ustalonego stopnia niepełnosprawności, natomiast mają wydane przez lekarza z ZUS odpowiednie orzeczenie lekarskie o ustaleniu niezdolności do pracy. Wówczas orzeczenie takie jest wystarczającą podstawą, aby niepełnosprawny przedsiębiorca mógł skorzystać ze zwolnienia z opłacania składek zdrowotnych.

Dodatkowo jeżeli osoba charakteryzująca się umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności uzyskuje przychody jedynie ze źródła, jakim jest prowadzona przez nią działalność gospodarcza, ma możliwość opłacania składki zdrowotnej w wysokości nieprzekraczającej kwoty należnej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Ta możliwość nie dotyczy jednak przedsiębiorców rozliczających się z tytułu podatku dochodowego w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub w formie karty podatkowej.

Ulga a deklaracja ZUS

Przedsiębiorca ma prawo korzystać z przywileju w miesiącach, w których spełnia warunki wymienione w ustawie. Podczas korzystania z ulgi emeryt/rencista nadal podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu i taką też informację wykazuje na deklaracjach rozliczeniowych składanych w ZUS. W deklaracji ZUS DRA składanej za przedsiębiorcę znajdzie się podstawowy wymiar składki zdrowotnej (75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale poprzedniego roku; w roku 2019 to 3803,56 zł), ale już w polu dotyczącym wartości składki powinna widnieć wartość 0,00 zł. Natomiast w deklaracji za miesiąc, w którym przedsiębiorca emeryt nie może korzystać z ulgi w opłacaniu składki, wykazuje kwotę ubezpieczenia zdrowotnego, którego wartość minimalna w 2019 roku wynosi 342,32 zł.

Oczywiście, przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą niezatrudniający pracowników, który opłaca składki jedynie za siebie (lub też za osobę współpracującą), jest zwolniony z obowiązku comiesięcznego składania deklaracji rozliczeniowych w ZUS, jeżeli:

  • w stosunku do poprzedniego miesiąca nie nastąpiły żadne zmiany,
  • w ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej zadeklarował do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne kwoty w wysokości najniższej obowiązującej go podstawy wymiaru składek (bądź obowiązującej osobę z nim współpracującą).

Wymienione ulgi w opłacaniu składki ubezpieczenia zdrowotnego odnoszą się do przedsiębiorców oraz osób współpracujących (członków rodziny pomagających w prowadzeniu działalności, pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym).

Jak więc widać, nawet w przypadku składki na ubezpieczenie zdrowotne, co do zasady obowiązkowej, istnieją pewne wyjątki. Warto jednak pamiętać, że nawet jeśli warunki uprawniające do zwolnienia z tego obowiązku wystąpią w jednym miesiącu, nie oznacza to automatycznie, że będzie tak też w następnych okresach. W przypadku naruszenia nawet jednego z warunków przedsiębiorcy będą zobowiązani powrócić do opłacania składek w wymiarze nie niższym niż minimalny.