Poradnik Przedsiębiorcy

Szkodliwe warunki pracy - wszystko co warto wiedzieć

W niektórych przypadkach środowisko pracy może być szkodliwe dla pracownika. Nie należy jednak mylić szczególnych warunków pracy i szkodliwych warunków pracy. Praca w szczególnych warunkach uprawnia do skorzystania ze wcześniejszej emerytury. Zawody, które wykonywane są w szczególnych warunkach wymienia ustawa o emeryturach pomostowych. Co ważne, prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach mają zarówno pracownicy sektora publicznego, jak i ci zatrudnieni w prywatnych firmach. Kwestie szkodliwych warunków pracy omawiamy poniżej.

Szkodliwe warunki pracy - klasyfikacja

W praktyce wyróżnia się trzy grupy czynników:

  • szkodliwe - mogą doprowadzić do powstania choroby zawodowej,

  • uciążliwe - wpływają na ogólne samopoczucie pracowników, ale nie prowadzą do trwałego pogorszenia stanu zdrowia,

  • niebezpieczne - mogą prowadzić do urazu (wypadku przy pracy).

Czynniki szkodliwe z kolei dzielą się na:

  • fizyczne - np. hałas, ostre krawędzie, temperatura powietrza;

  • chemiczne - np. substancje toksyczne, drażniące, uczulające, rakotwórcze;

  • biologiczne - np. bakterie, wirusy, grzyby.

Kwestie pracy w szkodliwych warunkach regulują głównie przepisy z dziedziny BHP. Definiują one obowiązki pracodawcy i sposób ochrony pracowników przed szkodliwymi czynnikami (np. stosowanie odzieży ochronnej, nauszników, okularów). Pracodawca ma dążyć do minimalizowania szkodliwego wpływu w zakładzie pracy, stosując wszelkie dostępne środki eliminujące narażenie pracownika na szkodliwe czynniki.

Szkodliwe warunki pracy - obowiązki pracodawcy

W zakładzie pracy, w którym pracownicy narażeni są na działanie szkodliwych warunków, pracodawca ma obowiązek prowadzić ewidencję szkodliwych dla zdrowia czynników. To, jak taki rejestr ma wyglądać, określa rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy z 2 lutego 2011 r.

 

Ważne!

Rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy należy przechowywać przez okres 40 lat, licząc od daty ostatniego wpisu.

 

Rozporządzenie określa m.in.:

  • tryb, metody, rodzaj i częstotliwość wykonywanych badań i pomiarów,

  • przypadki, w których pomiary należy prowadzić stale,

  • wymagania, jakie powinny spełniać laboratoria badające warunki pracy,

  • wzory dokumentów oraz sposób ich udostępniania.

 

Ważne!

Pracodawca ma 30 dni, od rozpoczęcia działalności, na wykonanie badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia w przedsiębiorstwie.

Dodatek za pracę w szkodliwych warunkach

Nie ma przepisów, które nakładałyby na pracodawcę obowiązku wypłacania pracownikom dodatku z tytułu pracy w szkodliwych warunkach. Tego typu świadczenie zależy wyłącznie do dobrej woli pracodawcy i obecnie jest coraz rzadziej spotykane. Może być ono także wynikiem negocjacji pracodawcy z pracownikami lub interwencji związków zawodowych. Kwestia takiego dodatku powinna zostać uregulowana w regulaminie pracy i wynagradzania.

 

Ważne!

Po otrzymaniu wyników pomiarów pracodawca ma obowiązek niezwłocznego poinformowania o nich pracowników. Ma on obowiązek udostępnić im wyniki badań oraz objaśnić je zatrudnionym.

Kto może dokonać pomiaru i badań szkodliwych warunków pracy?

Badania szkodliwości czynników pracy wykonują upoważnione laboratoria, które uzyskały akredytację w tym zakresie. Jeżeli w okolicy przedsiębiorstwa nie ma takiej jednostki, badania przeprowadzić mogą:

  • laboratoria szkół wyższych, instytutów naukowych PAN,

  • laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Wojskowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcji Sanitarnej MSWiA,

  • jednostki, które uzyskały certyfikat w zakresie wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, dysponujące aparaturą potrzebną do przeprowadzenia badań i pomiarów.

Jak często wykonuje się badania?

Pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia przeprowadza się niezależnie od czasu ekspozycji. Czas narażenia na działanie tych czynników nie ma znaczenia.

 

Ważne!

Badania należy przeprowadzić w przypadku każdej zmiany w wyposażeniu technicznym, procesie technologicznym, która może mieć wpływ na zmianę poziomu emisji czynników szkodliwych dla zdrowia.

 

Daty kolejnych pomiarów zależą od rodzaju czynnika szkodliwego oraz od wyników ostatniego badania.

 

Zaciekawił Cię ten artykuł? Dowiedz się więcej o obowiązkach związanych z BHP w małej firmie!