Poradnik Przedsiębiorcy

Szkodliwe warunki pracy - wszystko co warto wiedzieć

W niektórych przypadkach środowisko pracy może być szkodliwe dla pracownika. Nie należy jednak mylić szczególnych warunków pracy i szkodliwych warunków pracy. Praca w szczególnych warunkach uprawnia do skorzystania ze wcześniejszej emerytury. Zawody, które wykonywane są w szczególnych warunkach wymienia ustawa o emeryturach pomostowych. Co ważne, prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach mają zarówno pracownicy sektora publicznego, jak i ci zatrudnieni w prywatnych firmach. Kwestie szkodliwych warunków pracy omawiamy poniżej.

Szkodliwe warunki pracy - klasyfikacja

W praktyce wyróżnia się trzy grupy czynników:

  • szkodliwe - mogą doprowadzić do powstania choroby zawodowej,

  • uciążliwe - wpływają na ogólne samopoczucie pracowników, ale nie prowadzą do trwałego pogorszenia stanu zdrowia,

  • niebezpieczne - mogą prowadzić do urazu (wypadku przy pracy).

Czynniki szkodliwe z kolei dzielą się na:

  • fizyczne - np. hałas, ostre krawędzie, temperatura powietrza;

  • chemiczne - np. substancje toksyczne, drażniące, uczulające, rakotwórcze;

  • biologiczne - np. bakterie, wirusy, grzyby.

Kwestie pracy w szkodliwych warunkach regulują głównie przepisy z dziedziny BHP. Definiują one obowiązki pracodawcy i sposób ochrony pracowników przed szkodliwymi czynnikami (np. stosowanie odzieży ochronnej, nauszników, okularów). Pracodawca ma dążyć do minimalizowania szkodliwego wpływu w zakładzie pracy, stosując wszelkie dostępne środki eliminujące narażenie pracownika na szkodliwe czynniki.

Szkodliwe warunki pracy - obowiązki pracodawcy

W zakładzie pracy, w którym pracownicy narażeni są na działanie szkodliwych warunków, pracodawca ma obowiązek prowadzić ewidencję szkodliwych dla zdrowia czynników. To, jak taki rejestr ma wyglądać, określa rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy z 2 lutego 2011 r.

 

Ważne!

Rejestr czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy należy przechowywać przez okres 40 lat, licząc od daty ostatniego wpisu.

 

Rozporządzenie określa m.in.:

  • tryb, metody, rodzaj i częstotliwość wykonywanych badań i pomiarów,

  • przypadki, w których pomiary należy prowadzić stale,

  • wymagania, jakie powinny spełniać laboratoria badające warunki pracy,

  • wzory dokumentów oraz sposób ich udostępniania.

 

Ważne!

Pracodawca ma 30 dni, od rozpoczęcia działalności, na wykonanie badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia w przedsiębiorstwie.

Dodatek za pracę w szkodliwych warunkach

Nie ma przepisów, które nakładałyby na pracodawcę obowiązku wypłacania pracownikom dodatku z tytułu pracy w szkodliwych warunkach. Tego typu świadczenie zależy wyłącznie do dobrej woli pracodawcy i obecnie jest coraz rzadziej spotykane. Może być ono także wynikiem negocjacji pracodawcy z pracownikami lub interwencji związków zawodowych. Kwestia takiego dodatku powinna zostać uregulowana w regulaminie pracy i wynagradzania.

 

Ważne!

Po otrzymaniu wyników pomiarów pracodawca ma obowiązek niezwłocznego poinformowania o nich pracowników. Ma on obowiązek udostępnić im wyniki badań oraz objaśnić je zatrudnionym.