Poradnik Przedsiębiorcy

Unijny znak towarowy - czym jest i ile wynoszą opłaty rejestracyjne?

W obecnych czasach logo pełni bardzo ważną funkcję w polityce biznesowej firm. Rozpoznawalność marki niejednokrotnie potrafi przyćmić jakość jej usług lub produktów. Większość konsumentów kupuje towary ze względu na „znaczek na metce”, nie patrząc z reguły na funkcjonalność czy praktyczność danego produktu. Jeżeli siła firmy opiera się na logo, przedsiębiorca musi zadbać o to, aby jego znak towarowy został prawidłowo zabezpieczony. Każde nieuprawnione użycie jego marki przez innego przedsiębiorcę, bądź jej podrobienie, może skutkować ogromnymi stratami przedsiębiorstwa, tym bardziej jeżeli firma prowadzi usługi na skalę globalną. W walce z takimi nieuczciwymi praktykami pomocny może okazać się unijny znak towarowy. Dowiedz się, jak go zarejestrować oraz jakie opłaty się z tym wiążą.

Czym jest unijny znak towarowy?

Znak towaru może przyjąć postać każdego oznaczenia, o ile w obrocie gospodarczym nadaje się ono do odróżnienia danego towaru lub usługi jednego przedsiębiorcy od towaru lub usługi innego przedsiębiorcy. Znak towarowy nie zawsze przyjmuje logo firmy czy etykietę produktu, niejednokrotnie pod ochronę urzędów patentowych można wpisać także zapach, dźwięk, deseń czy nawet gest dłonią. Warto pamiętać, że jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi bądź ma w planach prowadzenie działalności na terenie wielu państw Unii Europejskiej, z perspektywy formalno-finansowej o wiele lepszym rozwiązaniem będzie zarejestrowanie jednego unijnego znaku towarowego, niż dokonywanie takiej czynności patentowej odrębnie w każdym kraju.

Definicje unijnych znaków towarowych, proces ich rejestracji oraz możliwości ich wykorzystywania reguluje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1001 z 14 czerwca 2017 roku w sprawie znaku towarowego Unii Europejskiej (dalej jako Rozporządzenie).

Definicja znaku towarowego została zawarta w art. 4 Rozporządzenia. Zgodnie z powyższym przepisem unijny znak towarowy może składać się z jakichkolwiek oznaczeń, w szczególności z wyrazów, łącznie z nazwiskami, lub rysunków, liter, cyfr, kolorów, kształtu towarów lub ich opakowań bądź dźwięków, pod warunkiem że oznaczenia takie umożliwiają:

  • odróżnianie towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów lub usług innych przedsiębiorstw;

  • przedstawienie ich w rejestrze unijnych znaków towarowych w sposób pozwalający właściwym organom i odbiorcom na ustalenie jednoznacznego i dokładnego przedmiotu ochrony udzielonej właścicielowi tego znaku towarowego. 

Unijny znak towarowy podlega ochronie prawnej na terenie całej Wspólnoty Europejskiej. Oznacza to, że takim znakiem na obszarze UE może posługiwać się wyłącznie podmiot, który został do tego uprawniony. Jeżeli więc nie jest się właścicielem danego znaku, korzystanie z niego wymaga uzyskania zgody podmiotu uprawnionego w postaci licencji.

Omawiany znak towarowy ma charakter jednolity – wywołuje ten sam skutek w całej Unii Europejskiej. Co też oznacza, że jego rejestracja, zbycie, zrzeczenie się lub wygaśnięcie do niego prawa czy też jego unieważnienie bądź zakazanie zawsze odnosi się do wszystkich krajów Wspólnoty.

Rodzaje znaków towarowych

Zgodnie z informacjami zawartymi we wcześniejszym akapicie znak towarowy może przyjąć dowolną postać. Zdecydowaną większość zarejestrowanych znaków można jednak sprowadzić do niewielkiej grupy – znaków słowych, graficznych czy przestrzennych. Pozostałe, takie jak zapachowe, pozycyjne, ruchome bądź multimedialne znaki towarowe, stanowią marginalną wartość procentową – w większości wypadków ich rejestracja jest bardzo utrudniona lub wręcz niemożliwa.

Wskazane poniżej znaki towarowe stanowią blisko 98% zgłoszeń wpływających do Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej. Oddziałuje to na fakt, iż proces rejestracyjny wskazanych rodzajów znaków jest o wiele prostszy i szybszy. Dodatkowo znaki te są bardziej narażone na podrobienie, a co za tym idzie – wzrasta zainteresowanie ich ochroną patentową.

Do grupy najczęściej rejestrowanych unijnych znaków towarowych zaliczamy:

  • słowny znak towarowy – zabezpiecza słowo (nazwę) bez szaty graficznej. Ochrona dotyczy w szczególności części fonetycznej wyrazu, a co za tym idzie – nie ma znaczenia, czy znak będzie zapisany małymi, czy dużymi literami;

  • słowno-graficzne znaki towarowe – zabezpieczają słowo ubrane w szatę graficzną, tj. logo. Co do zasady, ten rodzaj znaku towarowego ma za zadanie chronić wygląd logo, natomiast jedynie w określonych przypadkach obejmuje również nazwę, np. logo portalu „Allegro”;

  • graficzny znak towarowy – chroni część logotypu lub samodzielną grafikę, jak m.in. w przypadku znaku „BMW”;

  • przestrzenny znak towarowy – przedstawia trójwymiarowy kształt (bryłę) danego produktu lub jego części, np. flakoniki perfum „Versace” czy kształt batoników „Kinder czekolada”;

  • deseń lub faktura – tym znakiem towarowym chroni się oznaczenia składające się z zestawu regularnie powtarzających się elementów. Znak jest używany przeważnie w przypadku marek odzieżowych, np. „Burberry” czy „Louis Vuitton”;

  • zapachowy znak towarowy – chroni konkretny zapach, który jest w stanie wskazywać na źródło jego pochodzenia. Dotyczy w przeważającej liczbie marek perfum.

Rejestracja unijnego znaku towarowego

W celu rejestracji unijnego znaku towarowego należy złożyć odpowiedni wniosek w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej z siedzibą w Alicante na terenie Hiszpanii.

Czas trwania procedury rejestracyjnej może trwać do 5 miesięcy. Tak długi okres oczekiwania jest uzasadniony wielością czynności podejmowanych przez urząd patentowy, takich jak rozpatrywanie zgłoszenia, jego publikacja, sporządzenie sprawozdania z poszukiwań na terenie UE znaków podobnych lub identycznych czy rozpatrywanie ewentualnych sprzeciwów zgłaszanych przez podmioty trzecie.

Jeżeli zgłoszenie spełnia wymogi określone w Rozporządzeniu i w wyznaczonym terminie nie został wniesiony żaden sprzeciw, bądź gdy wniesiony sprzeciw został wycofany lub odrzucony, zgłoszony znak towarowy i dane o jego właścicielu publikuje się w rejestrze unijnych znaków towarowych. Następnie urząd wydaje świadectwo rejestracji – jest ono wydawane za pomocą środków elektronicznych. Jeżeli właściciel znaku wnosi o wydanie odpisu w innej formie, wówczas pobierana jest odpowiednia opłata – kopia nieuwierzytelniona to koszt 10 euro, zaś kopia uwierzytelniona 30 euro.

Unijny znak towarowy - jak dokonać rejestracji?

Unijny znak towarowy - koszty rejestracyjne

Chcąc zabezpieczyć znak towarowy na terenie całej Unii Europejskiej, przedsiębiorca musi liczyć się z dość wysokimi opłatami. Koszt rejestracji znaku zależny jest m.in. od metody zgłoszenia, liczby zabezpieczonych klas czy wniosku o opracowanie sprawozdania z poszukiwań. Jednocześnie jeżeli właściciel znaku zdecyduje się na „wykup” więcej niż jednej klasy towarowej, może wówczas liczyć na odpowiednią zniżkę.

Opłaty jednorazowego zastrzeżenia unijnego znaku towarowego kształtują się następująco:

  • zgłoszenie i przedłużenie tradycyjne ochrony znaku – po 1000 euro;

  • zgłoszenie i przedłużenie online ochrony znaku – po 850 euro;

  • dopłata za drugą klasę towarów i usług oraz jej przedłużenie – po 50 euro;

  • dopłata za trzecią i każdą kolejną klasę towarów i usług oraz jej przedłużenie – po 150 euro.

Powyżej zostały wyszczególnione jedynie najważniejsze opłaty. Pełny wykaz kosztów rejestracyjnych znajduje się na stronie EUIPO pod adresem: https://euipo.europa.eu/ohimportal/pl/fees-payable-direct-to-euipo

Opłaty znaku towarowego można dokonać za pośrednictwem:

  • zapłaty kartą płatniczą;

  • dokonania przelewu środków na rachunek bankowy EUIPO;

  • uiszczenia opłaty przy użyciu rachunku bieżącego.

Czas trwania i możliwość przedłużenia ochrony znaku towarowego

Znak towarowy jest zabezpieczony tak długo, jak długo trwa jego patent, czyli tak naprawdę do czasu opłacania jego ochrony. Zgodnie z art. 52 Rozporządzenia unijny znak towarowy rejestrowany jest na okres 10 lat od daty dokonania zgłoszenia. Przy czym rejestracja może być przedłużana na kolejne okresy dziesięcioletnie. Ochronę znaku można zatem przedłużać nieskończenie wiele razy, jednak za każdym razem na okres nie dłuższy niż 10 lat.

Na 6 miesięcy przed wygaśnięciem rejestracji unijnego znaku towarowego EUIPO informuje przedsiębiorcę o możliwości przedłużenia ochrony. Dzień, w którym wygasa zabezpieczenie znaku towarowego, jest ostatecznym terminem na złożenie wniosku o przedłużenie ochrony. Jeżeli właściciel znaku towarowego nie złożył takiego wniosku i nie uiścił stosownej opłaty w odpowiednim terminie, wciąż może tego dokonać, jednak wówczas będzie się to wiązało z poniesieniem dodatkowych kosztów. W takim wypadku opłaty wynoszą 125% ceny podstawowej. Należy pamiętać, że owy dodatkowy okres trwa jedynie 6 miesięcy.

Jeżeli upłynie wspomniany – dodatkowy – termin, a przedsiębiorca nie zdecyduje się na rozszerzenie ochrony znaku towarowego na kolejne 10 lat, wtedy EUIPO pisemnie informuje go o anulowaniu zarejestrowanego znaku towarowego. Z anulowaniem bezpośrednio związane jest usunięcie znaku z rejestru.

Unijny znak towarowy – podsumowanie

Wysokie koszty rejestracyjne unijnych znaków towarowych oraz długi i skomplikowany proces ich rejestracji może odstraszać szerokie grono przedsiębiorców dążących do zabezpieczenia swojej marki.

Jeśli firma używa swojego znaku jedynie w Polsce, racjonalnym wydaje się zgłoszenie go wyłącznie do krajowego rejestru patentowego. To samo dotyczy przypadków, gdy przedsiębiorca prowadzi swoją działalność jedynie na terenie dwóch lub trzech państw UE – zgłoszenie znaku odrębnie w poszczególnych państwach może skrócić całą procedurę (znak towarowy nie będzie sprawdzany oddzielnie w każdym kraju UE) i w wielu wypadkach kosztować o wiele mniej.

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że unijny znak towarowy jest dobrym rozwiązaniem jedynie dla firm, które prowadzą swoją działalność na obszarze całej Unii, a przy tym nie mają w planach rozszerzać jej na kraje pozawspólnotowe. Wynika to z faktu, że rejestracja międzynarodowa w Biurze Międzynarodowym Światowej Organizacji Własności Intelektualnej w Genewie jest stosunkowo droższa, a w związku z większym obszarem oddziaływania ochrony proces rejestracyjny zajmuje o wiele więcej czasu.