Poradnik Przedsiębiorcy

Aneks do umowy - co można nim zmienić?

Aneks do umowy można zmienić w szybki sposób warunki umowy o pracę. Choć faktycznie zastosowanie porozumienia stron, zwane potocznie aneksem do umowy, uchyla przysługujące pracownikowi dotychczasowe warunki zatrudnienia, nie wszystkie warunki umowy mogą być skutecznie zmienione w ten sposób.

Porozumienie zmieniające zwane aneksem

Porozumienie stron to tryb, który skutkuje rozwiązaniem lub zmianą warunków umowy o pracę. Może być zastosowany, jeżeli obie strony stosunku pracy wyrażają na to zgodę. Jeżeli pracownik nie zgadza się na proponowane zmiany, porozumienie nie może dojść do skutku. 

Porozumienie może dotyczyć każdego rodzaju umowy o pracę oraz wszelkich postanowień umownych, zaś dla swej skuteczności powinno zawierać wskazanie, które warunki ulegają zmianie.

Uwaga !

Umowę bezterminową można przekształcić w zawartą na czas określony w drodze porozumienia z pracownikiem. Niedopuszczalne jest złożenie wypowiedzenia zmieniającego rodzaj umowy

Porozumienie zmieniające nie wymaga konsultacji związkowej i przestrzegania przepisów chroniących pracownika przed zwolnieniem. Powinno jednak zostać zawarte na piśmie w celu uniknięcia ewentualnych sporów. Niezachowanie formy pisemnej nie będzie jednak powodować nieważności zmiany. Jeżeli bowiem strony porozumiały się co do zmiany, uważa się ją za dokonaną.

Sam fakt, że pracodawca proponuje pracownikowi zmianę warunków na korzystniejsze, np. podpisuje aneks do umowy z wyższym wynagrodzeniem, nie oznacza, że pracownik nie musi wyrazić na nie zgody. Nie ma domniemania wyrażenia zgody pracownika tylko dlatego, że nowe warunki miałyby być dla pracownika korzystniejsze.

Istnieje również swoboda w ustaleniu daty ustania zatrudnienia lub wejście w życie zmiany warunków umowy. Nie obowiązują tu okresy wypowiedzenia.

Ważne! 

Aneksem można zmienić umowę o pracę w każdym czasie, a więc również w trakcie urlopu lub zwolnienia lekarskiego pracownika lub innej jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy, i każdemu pracownikowi, nawet szczególnie chronionemu np. w wieku przedemerytalnym lub kobietom w ciąży.

W porozumieniu zmieniającym powinna zostać podana dokładna data rozpoczęcia obowiązywania nowych warunków umowy. Brak daty powoduje, że zmiana treści umowy następuje z datą zawarcia porozumienia zmieniającego.

Od porozumienia stron nie ma odwołania. Można się uchylić od jego skutków tylko ze względu na wady oświadczenia woli.

Aneks do umowy - czego pracodawca nie zmieni takim aneksem?

Porozumieniem zmieniającym można zmienić rodzaj umowy, warunki płacy lub pracy bądź jednocześnie rodzaj i warunki, i to zarówno na korzyść, jak i niekorzyść pracownika, jeżeli strony nie wnoszą sprzeciwu.

Porozumienie zmieniające nie może doprowadzić do pogorszenia sytuacji podwładnego w porównaniu do minimum, jakie zagwarantowane jest przez przepisy prawa pracy.

Ważne!

Postanowienia umów o pracę wprowadzone aneksem nie mogą być mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy.

Nie można również nałożyć na pracownika w drodze aneksu dodatkowych obowiązków czy sankcji, których nie przewidują powszechne przepisy prawa pracy, na przykład skrócić okresu wypowiedzenia poniżej ustawowego minimum lub nie wyłączać prawa do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Takie klauzule umowne są nieważne z mocy prawa i nie ma na to wpływu fakt, że zostały wprowadzone na podstawie porozumienia, na które obie strony wyraziły zgodę.

Nie można więc przez aneks do umowy uchylić bezwzględnie obowiązujących przepisów o randze ustawowej.

Często pracodawcy chcą przedłużyć aneksem drugą umowę na czas określony, by nie zawierać umowy na czas nieokreślony - zgodnie z obowiązującymi przepisami trzecia umowa na czas określony zawarta między tymi samymi stronami, staje się z mocy prawa umową na czas nieokreślony. Podpisanie aneksu wydłużającego czas trwania umowy na czas określony traktuje się jako zawarcie nowej umowy na czas określony, a nie przedłużenie poprzedniej.