Poradnik Przedsiębiorcy

Jak przebiega kontrola organu antymonopolowego?

Czy umowy, które zawierasz z innymi podmiotami, są zgodne z prawem o prawidłowym działaniu konkurencji? Poprawność zawierania umów między przedsiębiorcami sprawdza Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKIK), czyli polski organ antymonopolowy, który do przeprowadzenia kontroli uprawnia jedną ze swoich delegatur. Zobacz, jak przebiega kontrola organu antymonopolowego UOKIK.

Porozumienia zakazane w Polsce

Zgodnie z art. 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, porozumienia zakazane to te, które mają na celu wyeliminowanie, ograniczenie albo naruszenia konkurencji:

  •  „ustalaniu, bezpośrednio lub pośrednio, cen i innych warunków zakupu lub sprzedaży towarów;
  • ograniczaniu lub kontrolowaniu produkcji lub zbytu oraz postępu technicznego lub inwestycji;
  • podziale rynków zbytu lub zakupu;
  • stosowaniu w podobnych umowach z osobami trzecimi uciążliwych lub niejednolitych warunków umów, stwarzających tym osobom zróżnicowane warunki konkurencji;
  • uzależnianiu zawarcia umowy od przyjęcia lub spełnienia przez drugą stronę innego świadczenia, niemającego rzeczowego ani zwyczajowego związku z przedmiotem umowy;
  • ograniczaniu dostępu do rynku lub eliminowaniu z rynku przedsiębiorców nieobjętych porozumieniem;
  • uzgadnianiu przez przedsiębiorców przystępujących do przetargu lub przez tych przedsiębiorców i przedsiębiorcę będącego organizatorem przetargu warunków składanych ofert, w szczególności zakresu prac lub ceny”.

Jeśli podczas kontroli zostanie wykazane, że przedsiębiorca zawarł zakazane porozumienie z innym przedsiębiorcą, to zostaje wydany nakaz zaniechania zakazanej praktyki oraz usunięcia jej skutków, poprzez:

  • udzielenia praw własności intelektualnej i licencji na warunkach zgodnych z prawem,
  • udostępnienie określonej infrastruktury na niedyskryminujących warunkach,
  • zmianę umowy,
  • zapewnienie dostawy albo świadczenia usług na warunkach zgodnych z prawem.

Zanim wyżej wymienione środki zostaną zastosowane, przedsiębiorca zostaje o tym powiadomiony pisemnie. Od momentu otrzymania tej informacji, ma 14 dni na przedstawienie swojego stanowiska względem planowanych działań.

Kontrola organu antymonopolowego – schemat procedury

Kontrola organu antymonopolowego przebiega w następujący sposób:

  1. Prezes Urzędu wydaje upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.
  2. Osoba kontrolowana otrzymuje od kontrolującego upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. Osoba kontrolująca musi pokazać legitymację służbową i pouczyć o prawach, jakie przysługują kontrolowanemu.
  3. Kontroler przeprowadza czynności kontrolujące, które mają na celu uzyskanie informacji, mogących stanowić dowód w sprawie. W ramach czynności kontroler ma prawo do wejścia do budynków, lokali i wszystkich innych pomieszczeń kontrolowanego. Może również żądać udostępnienia akt, ksiąg i innych dokumentów związanych z przedmiotem kontroli.
  4. Kontroler sporządza protokół przeprowadzonej kontroli, który musi przedstawiać jej przebieg.
  5. Wręcza kontrolowanemu protokół kontroli do podpisu. Kontrolowany podmiot ma prawo do zgłoszenia zastrzeżeń do otrzymanego protokołu. Ma na to 7 dni od otrzymania owego dokumentu do podpisu albo odmowy jego podpisania.

Obowiązkiem osoby kontrolowanej, jest m.in.:

  • udzielanie informacji, której żąda kontroler,
  • umożliwianie wejścia do wszystkich lokali, budynków i pomieszczeń,
  • udostępnienie żądanych przez kontrolera dokumentów.

Co jeszcze trzeba wiedzieć o kontroli?

Jeśli kontrola organu antymonopolowego przeprowadzana jest na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, to nie stosuje się:

  • obowiązku powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli,
  • obowiązku przeprowadzania kontroli w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej,
  • ograniczenia do prowadzenia równocześnie więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy,
  • graniczenia czasu trwania kontroli.

Przedsiębiorca ma prawo wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania kontroli, jeśli dojdzie do naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.