Matryca stawek VAT – jak ustalić prawidłową stawkę VAT?

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Matryca stawek VAT stanowi jedną ze zmian podatkowych, która zaczęła obowiązywać od lipca 2020 roku. Przysparza ona podatnikom nie lada problemów, nie wszyscy wiedzą bowiem, w jaki sposób należy z niej korzystać. Wyjaśniamy to w artykule.

Czym jest matryca stawek VAT?

Matryca stawek VAT została nałożona na kasy rejestrujące już 1 maja 2019 roku wraz z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie kas fiskalnych. Polegało to na tym, że każdy podatnik, który dokonywał sprzedaży za pośrednictwem kasy fiskalnej, miał obowiązek ujednolicenia oznaczeń stosowanych na kasach w odniesieniu do stawek VAT.

Od 1 lipca 2020 roku na mocy Ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw obowiązuje nowa matryca stawek VAT, która również ma na celu ujednolicenie stawek VAT, ale nie w stosunku do oznaczeń, a w stosunku do towarów oraz usług. Za jej pomocą podatnicy w ujednolicony sposób będą dokonywać identyfikowania towarów oraz usług na potrzeby VAT. W tym celu będą korzystać z:

  • Nomenklatury scalonej (CN) lub Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB) – w odniesieniu do towarów,
  • PKWiU 2015 – w odniesieniu do usług.

Za jej pomocą większa ilość towarów oraz usług, które kwalifikują się do danej „grupy”, ma być opodatkowana tą samą, stałą stawką VAT.

Zmiany w zakresie stosowania obniżonych stawek VAT dla książek, gazet, dzienników i czasopism, w tym czasopism specjalistycznych, obowiązują wyjątkowo od 1 listopada 2019 roku.

Jak matryca stawek VAT wpłyneła na towary i produkty?

Analizując przepisy dotyczące matrycy stawek VAT, można zauważyć, że liczba pozycji w załącznikach ustawy o VAT uległa zmniejszeniu dzięki znowelizowaniu przypisania danej grupy towarów/usług pod jedną stawkę VAT. Dzięki temu zostały wyeliminowane przypadki (jakie miały miejsce poprzednio), w których produkty tego samego typu mogą być opodatkowane 3 różnymi stawkami VAT ze względu np. na termin przydatności. W poniższej tabeli przedstawiamy przykładowe towary, w których przypadku nastąpiła zmiana stawek VAT.

TowarPrzed 1 lipca 2020Po 1 lipca 2020
owoce tropikalne i cytrusowe8%5%
pieczywo5%, 8% lub 23%5%
zupy, buliony, żywność homogenizowana8%5%
musztarda, przyprawa słodka papryka, niektóre przyprawy przetworzone (np. pieprz) 23%8%
produkty dla niemowląt i dzieci8%5%
artykuły higieniczne, np. pieluchy, tampony8%5%
niektóre przyprawy nieprzetworzone, np. szafran 5%8%
homary i ośmiornice oraz inne skorupiaki, mięczaki i bezkręgowce wodne (m.in. kraby, krewetki, ostrygi, małże, ślimaki) oraz przetwory z nich, kawior oraz namiastki kawioru i posiłki sprzedawane w lokalach gastronomicznych, których składnikiem są ww. produkty5%23%
lód używany do celów spożywczych i innych celów chłodniczych8%23%

W związku z wprowadzeniem przez rząd tarczy antyinflacyjnej 2.0. dla niektórych przedmiotów została zmniejszona stawka VAT na 0% na określony ustawowo czas, więcej na ten temat w artykule: Tarcza antyinflacyjna 2.0 - projekt ustawy już w Sejmie! 

Nowa matryca stawek VAT – jak przypisać stawkę VAT?

Dzięki instrumentom, które wprowadziła matryca stawek VAT, nie tylko zostały wyeliminowane istniejące niekonsekwencje w stawkach VAT, lecz także podatnicy w przystępny sposób mogą ustalić stawkę podatku VAT dla sprzedawanych towarów i usług. Ustalenie stawki VAT następuje za pomocą działów CN oraz PKWiU 2015. Tak więc towary/usługi objęte stawką 7% (aktualnie załącznik obejmuje stawkę 8%) znajdują się w załączniku nr 3 ustawy o VAT, w załączniku nr 10 znajdują się towary/usługi objęte stawką 5%. Zaktualizowany o nowe kody CN i PKWiU 2015 został również załącznik nr 15 ustawy, który zawiera towary i usługi objęte obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności oraz załącznik nr 12 dotyczący towarów, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku określone w art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT (tj. zwolnienia podmiotowego ze względu na limit obrotów).

Ustawodawca przy tworzeniu nowej matrycy VAT kierował się m.in. zmniejszeniem liczby pozycji na nowych załącznikach nr 3 i 10 ustawy o VAT oraz przyjął korzystną dla podatników zasadę – w przypadku, gdy wystąpiła konieczność zmiany stawki VAT, nastąpiło w większości przypadków jej obniżenie (tzw. równanie w dół).

Ustalenie prawidłowej stawki VAT zgodnie z nomenklaturą scaloną wiążące dla organu podatkowego możliwe jest za pomocą wniosku o wydanie WIS (wiążącej informacji stawkowej). Więcej na ten temat w artykule: Wiążąca Informacja Stawkowa (WIS) – kto może złożyć wniosek?

Pobierz załączniki ustawy o VAT zawierające klasyfikacje!

Do pobrania:

załączniki ustawy o VAT zawierające nowe klasyfikacje.pdf

Sprzedaż towarów a nowa matryca stawek VAT

Klasyfikacja sprzedawanych towarów przez podatników odbywa się za pomocą nomenklatury CN, którą dotychczas stosowano przy imporcie towarów.

Nomenklatura scalona dostępna jest w Przeglądarce Taryfowej zamieszczonej na stronach internetowych Ministerstwa Finansów.
Na podstawie CN podatnik kwalifikuje towary do danej stawki VAT, więc jej znajomość jest konieczna nie tylko, aby wystawić prawidłowo faktury VAT, lecz także aby ustalić m.in., czy:

  • należy stosować obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności,
  • możliwe jest stosowanie zwolnienia z VAT,
  • możliwe jest zwolnienie z obowiązku ewidencjonowania na kasie rejestrującej
  • oraz ustalić, kiedy powstaje obowiązek podatkowy dla niektórych towarów.

Z CN podatnicy nadal korzystają przy rozliczeniu importu oraz podatku akcyzowego.

Przy ustalaniu kodu CN lub PKWiU 2015 ważne jest, aby pamiętać, że ich ukazanie na fakturze nie jest obowiązkowym elementem, o czym więcej: Kody CN na fakturze – czy są konieczne?

Matryca stawek VAT – przepisy przejściowe

Ustawa o VAT określa zasady stosowania stawek VAT oraz zwolnień z VAT w okresach przejściowych towarzyszących zmianom stawek. Zmiany w stawkach VAT w okresie przejściowym 2019/2020 przedstawiamy w poniższej tabeli:

RodzajStawka usług
Sprzedaż towarówJeśli została wykonana przed dniem zmiany stawki podatku, dla której obowiązek podatkowy powstaje w dniu zmiany stawki podatku lub po tym dniu, czynność ta podlega opodatkowaniu według stawek podatku obowiązujących dla tej czynności w momencie jej wykonania
Sprzedaż usług

Szczególne zasady ustalania momentu wykonania usługi (art. 41 ust. 14c ww. ustawy) mają zastosowanie do transakcji, dla których w związku z ich wykonywaniem są ustalane następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, a okres, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, obejmuje dzień zmiany stawki podatku.

Jak wynika z przepisów, transakcje uznaje się za wykonane:

- w dniu poprzedzającym dzień zmiany stawki podatku – w zakresie jej części wykonywanej do dnia poprzedzającego dzień zmiany stawki;

- z upływem tego okresu – w zakresie jej części wykonywanej od dnia zmiany stawki podatku.

W przypadku natomiast, gdy nie jest możliwe określenie faktycznego wykonania części transakcji w danym okresie, uznaje się, że czynność jest wykonywana w tym okresie proporcjonalnie (częściowo według starych, częściowo zaś według nowych stawek VAT).

Zaliczka

Zaliczka jest opodatkowana według stawki podatku obowiązującej w dniu jej otrzymania. Jest to niezależne od tego, czy transakcja, której dotyczą, zostanie wykonana po dniu zmiany stawki.

Przykład 1. 

Pan Waldemar realizuje sprzedaż owoców tropikalnych. Aktualnie na ich sprzedaż obowiązuje stawka 8%. Natomiast pan Waldemar przyjął zamówienie na dużą dostawę owoców tropikalnych po 1 lipca 2020 roku. W związku z tym, że nastąpi ona w lipcu 2020 roku (i wtedy powstanie obowiązek podatkowy), to wówczas zastosuje on stawkę 5% (obowiązującą od 1 lipca 2020 roku), mimo że na składanej ofercie znajdowała się stawka 8%.

Przykład 2.

Pani Magdalena realizuje sprzedaż usługi licencji programu komputerowego (który stanowi wyrób medyczny), która obecnie opodatkowana jest stawką VAT 23%, natomiast od 1 lipca 2020 roku jest ona opodatkowana stawką 8%. Pani Magdalena dokonuje sprzedaży licencji ze stawką 23% do 1 lipca 2020 roku, a po tej dacie ze stawką 8%, z uwzględnieniem momentu, w którym powstanie obowiązek podatkowy.

Reasumując, wprowadzona matryca stawek VAT spowodowała zmiany w dotychczas stosowanych rozliczeniach podatkowych. W związku z tym warto, aby poznać wcześniej nową klasyfikację i upewnić się, że przedsiębiorca stosuje prawidłowe stawki VAT.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów