Ponowne zatrudnienie pracownika a obowiązek wstępnych badań lekarskich i szkolenia BHP

Nasz ekspert:
Artykuły autora

Wielkość tekstu:

Nawiązanie każdej umowy o pracę rodzi dla jej stron szereg wzajemnych obowiązków określonych w Kodeksie pracy i przepisach wykonawczych. Jednak w przypadku kiedy następuje ponowne zatrudnienie pracownika przez tego samego pracodawcę niektóre obowiązki wykonane w ramach poprzedniego stosunku pracy nie muszą już być realizowane. Dotyczyć to może wstępnych badań lekarskich i szkoleń z zakresu BHP.

Zasada zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy

Zgodnie z jedną z podstawowych zasad prawa pracy, wyrażoną w art. 15 Kodeksu pracy, pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Rozwinięciem tej zasady jest art. 207 Kodeksu pracy, który stanowi, iż pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan BHP w zakładzie pracy oraz jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany:

  • organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy;
  • zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad BHP, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń;
  • reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy;
  • zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy;
  • uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych;
  • zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy;
  • zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.

Koszty działań podejmowanych przez pracodawcę w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w żaden sposób nie mogą obciążać pracowników.

Do obowiązków pracodawcy w omawianym zakresie należy również zapewnienie pracownikom wymaganych badań lekarskich oraz odpowiedniego przeszkolenia z zagadnień BHP.

Badania lekarskie

Badania lekarskie pracowników stanowią element profilaktycznej ochrony ich zdrowia, obejmującej ponadto ocenę, dokumentowanie i informowanie pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywaną pracą oraz stosowanie niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających to ryzyko, stosowanie środków zapobiegających chorobom zawodowym i innym chorobom wiążącym się z wykonywaną pracą.

Celem badań lekarskich jest sprawdzenie, czy pracownik może i jest zdolny do wykonywania pracy na danym stanowisku, ze względu na jego indywidualne predyspozycje, bez uszczerbku dla zdrowia.

Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie.

W art. 229 § 1 i § 2 Kodeksu pracy wyróżniono trzy rodzaje badań lekarskich: wstępne, okresowe i kontrolne. Wstępnym badaniom podlegają:
  • osoby przyjmowane do pracy;
  • pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.

Badania lekarskie muszą być ponawiane okresowo, z częstotliwością wynikającą ze wskazówek metodycznych w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, stanowiących załącznik do Rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 roku w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 2067). Kontrolnym badaniom lekarskim pracownik podlega w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą.

Ponowne zatrudnienie pracownika a badania i BHP

Jak wskazano wyżej, osoba przyjmowana do pracy podlega wstępnym badaniom lekarskim. Jednak art. 229 § 11 Kodeksu pracy wprowadza dwa wyjątki od tej zasady – wstępnym badaniom lekarskim nie podlegają osoby:

  • przyjmowane ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą;
  • przyjmowane do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca ten stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy, z wyłączeniem osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych.

Przykład 1.

Pracodawca zatrudnił pracownika w ramach umowy na czas określony od 1 września do 30 listopada 2021 roku na stanowisku specjalisty ds. marketingu. 1 grudnia 2021 roku strony zawarły kolejną umowę na 6-miesięczny czas określony, dotyczącą tego samego stanowiska pracy. W związku z zawarciem umowy obowiązującej od 1 grudnia 2021 roku pracownik nie musiał poddać się wstępnym badaniom lekarskim, gdyż od rozwiązania poprzedniej umowy o pracę nie upłynęło więcej niż 30 dni (drugą umowę zawarto następnego dnia po rozwiązaniu poprzedniej).

Przykład 2.

Pracodawca B zatrudnił pracownika na stanowisku informatyka 1 października 2021 roku. Pracownik był wcześniej zatrudniony u pracodawcy A do 5 września 2021 roku, również na stanowisku informatyka. 1 października 2021 roku pracownik posiadał aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca B stwierdził, że odpowiadają one warunkom występującym na stanowisku informatyka, na którym pracownik będzie u niego zatrudniony. W tych okolicznościach pracodawca B nie musiał skierować pracownika na wstępne badania lekarskie.

Szkolenia z zakresu BHP

Art. 2373 § 1 Kodeksu pracy zabrania dopuszczenia pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności, a także dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. W myśl art. 2373 § 2 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie.

Jednakże szkolenie pracownika przed dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane w przypadku podjęcia przez niego pracy na tym samym stanowisku pracy, które zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem z tym pracodawcą kolejnej umowy o pracę. „Bezpośredniość” należy w tym przypadku rozumieć w ten sposób, że pracownik musi rozpocząć nową pracę na danym stanowisku w następnym dniu po dniu zakończenia poprzedniego stosunku pracy, przy czym dopuszczalna jest przerwa między ustaniem poprzedniego i nawiązaniem kolejnego stosunku pracy spowodowana dniami wolnymi od pracy.

Przykład 3.

Umowa na czas określony z pracownikiem zatrudnionym na stanowisku księgowego uległa rozwiązaniu 30 października 2021 roku. Strony zawarły kolejną umowę o pracę, dotyczącą tego samego rodzaju pracy (stanowisko księgowego), 2 listopada 2021 roku. Z uwagi na fakt, że 31 października (niedziela) i 1 listopada (święto) były dniami wolnymi od pracy, należało uznać, że zawarcie drugiej umowy nastąpiło bezpośrednio po zakończeniu poprzedniej. Pracownik nie musiał zatem przejść ponownie szkolenia wstępnego BHP.

Zwolnienie pracodawcy z obowiązku kierowania pracownika na wstępne badania lekarskie oraz na szkolenie dotyczące bezpiecznych i higienicznych warunków pracy wynika z tej okoliczności, iż w wyżej opisanych przypadkach pracownik w istocie kontynuuje wykonywanie tej samej (takiej samej) pracy, a fakt ustania jednego stosunku pracy i nawiązania kolejnego ma tylko znaczenie formalne.

Artykuły
Brak wyników.
Więcej artykułów
Wzory
Brak wyników.
Więcej wzorów