Poradnik Przedsiębiorcy

Środki zaskarżenia, czyli jak się bronić od niesłusznych orzeczeń?

Środkiem zaskarżenia jest przysługujący środek prawny, którego celem jest zmiana orzeczenia rozstrzygającego sprawę na korzystniejsze dla siebie, przez zmianę orzeczenia lub uchylenie go. Występują również nadzwyczajne środki, do których należy np. skarga kasacyjna. Sprawdź, jakie środki zaskarżenia przysługują w jakiej sprawie!

Od czego przysługują środki zaskarżenia?

Środki zaskarżenia przysługują od szeregu orzeczeń wydanych przez sąd: wyroków i postanowień:

  • w postępowaniu procesowym - postanowienia w postępowaniu procesowym rozstrzygają kwestie proceduralne, takie jak np. odmowa od zwolnienia od kosztów sądowych (przysługuje na nie zażalenie - jeśli przewiduje tak ustawa)
  • w postępowaniu nieprocesowym - rozstrzygają sprawy w sposób merytoryczny - np. postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, zasiedzenie, zniesienie współwłasności (przysługuje na nie apelacja);

a także nakazów zapłaty:

  • w postępowaniu upominawczym - przysługuje sprzeciw  
  • w postępowaniu nakazowym - przysługują zarzuty.

Najważniejsze środki zaskarżenia:

Orzeczenie lub czynność

Przysługujący środek odwoławczy

Wyrok

Apelacja

Wyrok zaoczny

Sprzeciwy - przysługują pozwanemu

Apelacja - przysługuje powodowi

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym

Zarzuty - przysługują pozwanemu

Apelacja - przysługuje powodowi

Nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym

Sprzeciw - przysługuje pozwanemu

Apelacja - przysługuje powodowi

Na postanowienia w postępowaniu procesowym, wymienione w ustawie

Przysługuje zażalenie

Na postanowienia co do istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym

Przysługuje apelacja

Na postanowienia w postępowaniu nieprocesowym nierozstrzygające spraw co do istoty

Przysługuje zażalenie

Na postanowienia wydane przez referendarza sądowego

Przysługuje skarga na orzeczenie referendarza

 

Apelacja

Apelację wnosi się od wyroków i jest środkiem odwoławczym w postępowaniu cywilnym. Przysługuje każdej ze stron postępowania cywilnego. Może ją wnieść zarówno powód, jak i pozwany. Termin na wniesienie apelacji wynosi 14 dni i jest liczony od dnia otrzymania wyroku z uzasadnieniem. Dlatego zanim przystąpi się do jej złożenia, należy postarać się o otrzymanie uzasadnienia wyroku, żeby było wiadomo, czym kierował się sąd przy wydawaniu wyroku. Apelację kieruje się do sądu wyższej instancji, czyli jeżeli sprawa toczyła się w sądzie rejonowym, to apelacja kierowana jest do właściwego sądu okręgowego. Należy pamiętać, że apelacja jest pismem procesowym, które musi spełniać wymogi formalne określone w art. 126 Kodeksu postępowania cywilnego, tj.:

  • oznaczenie sądu (II instancji),

  • oznaczenie rodzaju pisma - apelacja,

  • oznaczenie orzeczenia, które jest zaskarżane,

  • zakres zaskarżenia (czy kwestionuje się wyrok w całości, czy w części),

  • przedstawienie zarzutów,

  • powołanie nowych dowodów i faktów,

  • wniosek o zmianę lub uchylenie wyroku,

  • podpis,

  • załączniki.

Sprzeciw

Wyróżniamy 2 rodzaje sprzeciwów w postępowaniu cywilnym. Sprzeciw od nakazu zapłaty:

  • Sprzeciw w postępowaniu upominawczym - sprzeciw w postępowaniu upominawczym składa się w przypadku, gdy wydano nakaz zapłaty. Sprzeciw od nakazu zapłaty należy wnieść do sądu, który wydał nakaz, a jeżeli wydał go referendarz sądowy - do sądu, w którym wytoczono powództwo. Termin wniesienia sprzeciwu to 2 tygodnie od daty doręczenia nakazu pozwanemu.

  • Sprzeciw w postępowaniu elektronicznym - tak samo jak w przypadku postępowania upominawczego należy złożyć sprzeciw. Pismo powinno zostać sporządzone na formularzu i skierowane do sądu, który byłby właściwy miejscowo według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Nie kieruje się go do sądu, który wydał nakaz, ponieważ w przypadku pozwów EPU, zawsze jest nim Sąd w Lublinie.

Środki zaskarżenia w przypadku sprzeciwu można podzielić ze względu na skutek, jaki wywołują po wniesieniu. Tak więc w przypadku:

  1. sprzeciwu od wyroku zaocznego,

  2. sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym

efektem będzie ponowne rozpatrzenie zakończonej już wydanym orzeczeniem sprawy. Natomiast w przypadku złożenia zarzutów od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym (w tym EPU), uzyska się badanie kontrolne w celu zbadania zaskarżonego orzeczenia.